Τοπικές εκλογές σαν δημοψήφισμα

Για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά, εκατοντάδες χιλιάδες Καταλανοί ετοιμάζονται σήμερα να διαδηλώσουν στη Βαρκελώνη προκειμένου να διεκδικήσουν την απόσχιση της περιοχής τους από την Ισπανία. Θα ξεκινήσει έτσι ένας νέος γύρος για την ανεξαρτητοποίηση της Καταλωνίας, στην οποία διεξάγονται εκλογές για την τοπική κυβέρνηση στις 27 Σεπτεμβρίου, με όλους τους υποψηφίους να εκφράζονται υπέρ ή κατά του σχεδίου. Ο πρόεδρος της τοπικής κυβέρνησης Αρτούρ Μας χαρακτήρισε τις εκλογές ουσιαστική ψηφοφορία για την ανεξαρτησία αυτής της πλούσιας βορειοανατολικής περιφέρειας των 7,5 εκατομμυρίων κατοίκων, αφότου η Μαδρίτη πέρυσι μπλοκάρισε δικαστικά τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την απόσχιση.

Η μεγάλη διαδήλωση για την Εθνική Ημέρα της Καταλωνίας στις 11 Σεπτεμβρίου αποτελεί την έναρξη της καμπάνιας όσων τάσσονται υπέρ της ανεξαρτησίας, υποστηρίζοντας ότι η Καταλωνία είναι πολιτισμικά διαφορετική από την Ισπανία και ότι πληρώνει υπερβολικά πολλούς φόρους προς την κυβέρνηση της Μαδρίτης χωρίς να δέχεται ανάλογες επενδύσεις. Η σημερινή διαμαρτυρία θα αποτελέσει κομβικό σημείο στην πορεία για την ανεξαρτησία επειδή τα αποτελέσματα των τοπικών εκλογών θα δείξουν εάν η πορεία αυτή θα συνεχισθεί ή εάν έχει μειωθεί η δυναμική της. Η Μαδρίτη έχει ανακοινώσει πως θα μπλοκάρει οποιαδήποτε αποσχιστική διαδικασία.

Ομως φαίνεται ότι τα πράγματα δεν είναι ξεκάθαρα. Δημοσκόπηση που δημοσιοποιήθηκε χθες δείχνει ότι τα κόμματα που τάσσονται υπέρ της ανεξαρτησίας συγκεντρώνουν αδύναμη πλειοψηφία – την πιο αδύναμη που είχαν ποτέ στο τοπικό Κοινοβούλιο. Ο Αρτούρ Μας έχει δηλώσει ότι μια πλειοψηφία άνω των 68 εδρών στο καταλανικό Κοινοβούλιο των 135 εδρών αποτελεί τη βάση για να υλοποιηθεί ένας «οδικός χάρτης» 18 μηνών με στόχο την απόσχιση. Η δημοσκόπηση που έγινε από το Κέντρο Κοινωνιολογικών Μελετών σε δείγμα 3.000 πολιτών δείχνει ότι τα κόμματα τα οποία στηρίζουν την ανεξαρτησία συγκεντρώνουν συνολικά περίπου 44% των ψήφων και 68-69 έδρες, δηλαδή τη μικρότερη δυνατή πλειοψηφία. Εάν οι προβλέψεις αυτές επιβεβαιωθούν και στις κάλπες, θα αποτελέσουν επιχείρημα για τους πολέμιους της ανεξαρτησίας. Εάν δε χαθεί η πλειοψηφία για τους αποσχιστές, το κίνημα θα δεχθεί ένα μεγάλο πλήγμα.

«Εάν υπάρξει ένα ξεκάθαρο αποτέλεσμα για το “ναι”, θα αποτελέσει ένα πολύ ισχυρό μήνυμα ότι οι Καταλανοί θέλουν τη δημιουργία ενός ξεχωριστού κράτους» δήλωσε ο Μας που αποτελεί την κεντρική φιγούρα του αποσχιστικού κινήματος, στο οποίο συμμετέχουν κόμματα από όλο το πολιτικό φάσμα. «Ή τώρα ή ποτέ» προσέθεσε. «Εάν το “ναι” αποτύχει, το μεγάλο πάρτι θα στηθεί στη Μαδρίτη το ίδιο βράδυ».

Η κεντροδεξιά κυβέρνηση της Ισπανίας του πρωθυπουργού Μαριάνο Ραχόι αντιτίθεται σφόδρα στην πρόθεση του Μας να μετατρέψει τις εκλογές σε ουσιαστικό δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία. Την περασμένη εβδομάδα επανέλαβε ότι η ανεξαρτησία της Καταλωνίας, η οποία αντιπροσωπεύει το 1/5 της συνολικής ισπανικής παραγωγής, δεν θα συμβεί ποτέ και την περιέγραψε ως «ανοησία». «Αντιμετωπίζουμε μια περίπλοκη κατάσταση» εξηγεί ο Τζόρντι Μάτας, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης. «Εάν κερδίσουν εκείνοι που τάσσονται υπέρ της ανεξαρτησίας, η νέα τοπική κυβέρνηση θα διαμορφωθεί με βασικό στόχο τη διαπραγμάτευση και τη δημιουργία θεσμών για ένα νέο κράτος».

Αν και οι Σκωτσέζοι πέρυσι αρνήθηκαν σε δημοψήφισμα την απόσχισή τους από τη Βρετανία, μια πιθανή νίκη των Καταλανών που θέλουν ανεξαρτησία θα αναζωπυρώσει τις αποσχιστικές τάσεις σε άλλες περιοχές της Ευρώπης, όπως στη Βόρεια Ιταλία, στους Φλαμανδούς του Βελγίου και στη χώρα των Βάσκων στην Ισπανία.

Δύσκολα θα πείσουν
Ακόμα και εάν τελικά συγκεντρώσουν μεγάλη πλειοψηφία οι καταλανοί αυτονομιστές, οι αναλυτές προβλέπουν ότι δύσκολα θα πείσουν άλλες ευρωπαϊκές χώρες να αναγνωρίσουν τη μονομερή διακήρυξη ανεξαρτησίας, που θα γίνει αφότου οι τοπικοί βουλευτές περάσουν 18 μήνες συντάσσοντας ένα νέο Σύνταγμα, δημιουργώντας θεσμούς και νομοθετώντας για το καινούργιο κράτος.