«Ας μην πέσουμε στην παγίδα του Ισλαμικού Κράτους»

Η απόφαση της Γαλλίας να συμμετάσχει στις αεροπορικές επιθέσεις στη Συρία είναι μια απάντηση στις νέες εξελίξεις της συριακής διαμάχης. Αυτές δεν είναι πλέον μόνο εσωτερικές, όπως τότε που το καθεστώς Ασαντ έσπασε το ταμπού της χρήσης χημικών όπλων, τον Αύγουστο του 2013. Την εποχή εκείνη το Παρίσι, που στήριζε σθεναρά την αντιπολίτευση, είχε βγει μπροστά υποστηρίζοντας την οργάνωση μιας συμμαχίας εναντίον της Δαμασκού – προτού αιφνιδιαστεί από την υποχώρηση του Μπαράκ Ομπάμα και την αμερικανο-ρωσική διαχείριση της εξουδετέρωσης των χημικών όπλων. Οι έμμεσες επιπτώσεις της συριακής διαμάχης δεν αφορούν πλέον μόνο τους περιφερειακούς γείτονες (Τουρκία, Λίβανος, Ιορδανία) αλλά την ίδια την καρδιά της Ευρώπης μέσω της μαζικής εισροής προσφύγων.

Ωστόσο η θεμιτή επέμβαση εναντίον της τρομοκρατίας αποκρύπτει αληθινά διλήμματα. Κάθε κλιμάκωση της επέμβασης είναι μια παγίδα του ISIS, που θα κερδίσει νέα εθνικιστική νομιμοποίηση έναντι των ξένων: ας μην ξεχνούμε πως οι ιρακινές απαρχές του ISIS εμφανίστηκαν μετά την αμερικανική εισβολή του 2003 και το χάος που ακολούθησε. Το Ισλαμικό Κράτος είναι μια μορφή κερδοσκοπικής φούσκας που αναπτύσσεται χάρη στην αποτελμάτωση του πολέμου στη Συρία και την αποδόμηση του ιρακινού κράτους.

Η αντιμετώπισή της είναι ένα περίπλοκο ζήτημα. Στις ΗΠΑ τίθεται πλέον ανοιχτά το ερώτημα της αποτελεσματικότητας των αεροπορικών επιθέσεων εναντίον του ISIS. Είναι όμως σαφές ότι, μέχρι να αλλάξει αμερικανική κυβέρνηση (το 2017), δεν πρόκειται να υπάρξει αποφασιστική παρέμβαση στη συριακή διαμάχη. Επεκτείνοντας τις αεροπορικές επιθέσεις της στη Συρία, η Γαλλία πλησιάζει ακόμα περισσότερο περίπλοκα περιφερειακά δεδομένα. Η Τουρκία εντάχθηκε στην αμερικανική συμμαχία αλλά όχι χωρίς υστεροβουλία. Θέλει να εμποδίσει τη δημιουργία αυτόνομης κουρδικής ζώνης (ανάμεσα στο Αφρίν και στο Κομπάνι) με την προοπτική μιας «ζώνης απελευθερωμένης από το Ισλαμικό Κράτος» υπό διεθνή προστασία. Η Ρωσία έχει συγκροτήσει τη δική της ανταγωνιστική συμμαχία εναντίον του ISIS, ενσωματώνει τη Δαμασκό και επιχειρεί να προσεγγίσει (χωρίς αποτέλεσμα) την Τουρκία, την Ιορδανία και τη Σαουδική Αραβία.

Οι βιαστικές αναλύσεις για την ιρανική πυρηνική συμφωνία του Ιουλίου, με τις εικασίες περί αμερικανοϊρανικής γεωπολιτικής προσέγγισης, ξεχνούν πως εξακολουθούν να υπάρχουν θεμελιώδεις διαφορές, καθώς το Ιράν υπερασπίζεται τη διατήρηση της ισλαμικής δημοκρατίας και την περιφερειακή της θέση (στην αντιπαλότητά της με τη Σαουδική Αραβία). Η Συρία είναι ένα πιόνι που θεωρείται στην Τεχεράνη απαραίτητο από όλες τις τάσεις της εξουσίας. Η κλιμάκωση, κατά συνέπεια, της γαλλικής πολιτικής εναντίον του ISIS μπορεί να αποδειχθεί μια απλή πολιτική φλυαρία.

Ο Φιλίπ Ντροζ-Βενσάν είναι καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Ινστιτούτο Πολιτικών Μελετών της Γκρενόμπλ