Κοριοί, καυτοί διάλογοι και χαμένες υπολήψεις

Τα τελευταία χρόνια, όλο και συχνότερα ένας κοριός τρυπώνει νομίμως μέσα σε σοβαρές δικογραφίες με βαριά κακουργήματα, καταγράφοντας τηλεφωνικές συνομιλίες που άλλοτε αποδεικνύονται βούτυρο στο ψωμί των Αρχών και άλλοτε ο θησαυρός αποδεικνύεται άνθρακες.

Η άνοδος του δείκτη εγκληματικότητας και η αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογιών, όπως η καταγραφή των τηλεφωνικών συνομιλιών ύποπτων αξιόποινων πράξεων, παραπέμπουν σε σκηνές από το CSI ΓΑΔΑ (Γενική Αστυνομική Διεύθυνση Αττικής) κατά παράφραση της γνωστής αστυνομικής σειράς «CSI Miami».Οι δράστες, όπως έχει δείξει η πρόσφατη δικαστική ιστορία, είναι λαλίστατοι στις τηλεφωνικές τους επικοινωνίες και η απομαγνητοφώνηση των συνομιλιών πολλές φορές κρύβει λαβράκι για τις Αρχές αλλά και για τον Τύπο.

Οι άσχετες καταγραφές με την ουσία της υπόθεσης

Καυτές συνομιλίες μεταξύ των πρωταγωνιστών, κρυπτογραφημένα μηνύματα με την επίκληση κωδικών ονομασιών, παρατσούκλια, αλλά και αποκαλύψεις για τη δράση των υπόπτων καταγράφονται με τη βοήθεια του κοριού της ΕΛ.ΑΣ. και αξιοποιούνται ως ένα επιπλέον αποδεικτικό εργαλείο για τη θεμελίωση κατηγοριών. Μόνο που μαζί με αυτά τα στοιχεία υπάρχουν – κατά κανόνα – και καταγραφές άσχετες με την ουσία της υπόθεσης, αλλά πολύ πιο ζουμερές, καθώς άπτονται της σφαίρας της ιδιωτικής και προσωπικής ζωής ακόμα και προσώπων που είναι άσχετα με αυτές τις ιστορίες. Πρόσφατο παράδειγμα η περίφημη δικογραφία για την υπόθεση ναρκωτικών της Μυκόνου, όπου οι διάλογοι και το περιεχόμενο αυτών μονοπώλησαν ουσιαστικά αυτή καθ’ εαυτήν την ουσία της υπόθεσης και την ποινική μεταχείριση των κατηγορουμένων.

Τέτοιου είδους διάλογοι τα τελευταία χρόνια όλο και συχνότερα αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των δικογραφιών που φτάνουν στα ανακριτικά γραφεία. Επειτα από αίτημα των εισαγγελικών Αρχών τα αρμόδια δικαστικά συμβούλια (πλημμελειοδικών ή εφετών) με βουλεύματά τους ουσιαστικά δίνουν την άδεια για να αρχίσει να δουλεύει ο κοριός και να ξεκινήσει η νόμιμη συνακρόαση συνομιλιών μεταξύ προσώπων που βρίσκονται στο στόχαστρο της Δικαιοσύνης.

Αρκεί όμως το εργαλείο αυτό και η καταγραφή ενός αποκαλυπτικού ή καυτού, κατά τα δημοσιογραφικά κλισέ, διαλόγου για να δέσει ένα κακούργημα και πολύ περισσότερο να στείλει κάποιον στη φυλακή;

Ο διάλογος δεν αποτελεί
ικανό αποδεικτικό μέσο

«Οχι» απαντούν με κατηγορηματικό τρόπο οι δικαστικές Αρχές. Από μόνος του οποιοσδήποτε διάλογος δεν αποτελεί ικανό αποδεικτό μέσο για να θεμελιώσει μια αξιόποινη πράξη. Χρειάζεται να συνδυαστεί με άλλα στοιχεία της δικογραφίας για να μπορέσει να αποτελέσει βάση δεδομένων για ένα κατηγορητήριο. Η επιφυλακτικότητα με την οποία αντιμετωπίζει η Πολιτεία τη χρήση των στοιχείων αυτών αποτυπώνεται στον ίδιο τον νόμο, με διάταξη του οποίου ρητά απαγορεύεται μια συνομιλία που έχει καταγραφεί στο πλαίσιο της διερεύνησης συγκεκριμένης υπόθεσης να χρησιμοποιηθεί ως άμεση ή έμμεση απόδειξη σε οποιαδήποτε άλλη ποινική, πολιτική, διοικητική και πειθαρχική δίκη και διοικητική διαδικασία για σκοπό διαφορετικό από εκείνον που αποτυπώθηκε ο διάλογος.

«Η ανθρώπινη επικοινωνία αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα της σύγχρονης κοινωνίας και προστατεύεται τόσο συνταγματικά όσο και μέσω διεθνών συμβάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ο σύγχρονος νομικός πολιτισμός σε παγκόσμιο επίπεδο έχει διαμορφώσει ένα πλέγμα διατάξεων που δεν προστατεύουν απλώς το δικαίωμα αυτό, αλλά επεκτείνουν την προστατευτική τους σφαίρα και το θωρακίζουν σε ένα ανώτερο επίπεδο, θεμελιώνοντας το απόρρητο των επικοινωνιών ως κορυφή της χορηγούμενης προστασίας. Αυτό σημαίνει ότι οφείλει το κράτος να διασφαλίσει όχι μόνο το απρόσκοπτο της επικοινωνίας, αλλά και τη μη γνωστοποίηση ή δημοσιοποίησή της σε οιονδήποτε τρίτο ή ακόμα και στα κρατικά όργανα, επισημαίνει στα «ΝΕΑ» ο δικηγόρος Βασίλης Χειρδάρης, θέλοντας να φωτίσει την πλευρά της προστασίας του τηλεφωνικού απορρήτου.

Ωστόσο, το μεγάλο κύμα σοβαρής εγκληματικότητας των τελευταίων χρόνων οδήγησε στον περιορισμό αυτού του δικαιώματος, ευτυχώς κάτω από πολύ αυστηρές προϋποθέσεις και μόνο ως εξαίρεση για κακουργηματικές πράξεις.

Για τον λόγο αυτόν η παρακολούθηση και η καταγραφή συνομιλιών μπορούν να γίνουν μόνο μέσω αποφάσεων δικαστικών οργάνων και για την αποκάλυψη ή απόδειξη πολύ σοβαρών κακουργημάτων κάτω από πλέγμα δικαστικών εγγυήσεων.

Αθρόες άδειες
για παρακολούθηση

« Δυστυχώς, η ταχύτητα, η ανάγκη και η προχειρότητα που διέπει τα κρατικά όργανα έχουν οδηγήσει σε υπερβολική χρήση των εξαιρέσεων ενός θεμελιώδους δικαιώματος, με ελάχιστη αντίσταση από τις δικαστικές Αρχές στα αιτήματα της Αστυνομίας, με αποτέλεσμα να χορηγούνται αθρόες άδειες για παρακολούθηση και καταγραφή συνομιλιών πολιτών» παρατηρεί ο Βασίλης Χειρδάρης.  Επικαλείται δε τη «διάσημη πλέον υπόθεση της Μυκόνου» ως ένα «χαρακτηριστικό και ανησυχητικό παράδειγμα». Και εξηγείται λέγοντας ότι «η νόμιμη έρευνα για ναρκωτικά εξελίχθηκε σε ευθεία παραβίαση προσωπικών συνομιλιών πολιτών, οι οποίες, χωρίς να αποτελούν αποδεικτικό στοιχείο διάπραξης κακουργηματικών πράξεων, εντάχθηκαν και διατηρήθηκαν στη δικογραφία και στη συνέχεια δημοσιοποιήθηκαν στον Τύπο και στα ΜΜΕ με αποτέλεσμα τον μη νόμιμο διασυρμό πολιτών, καταβαραθρώνοντας όχι μόνο την ανθρώπινη αξιοπρέπειά τους, αλλά προσωπικά ή και ευαίσθητα δεδομένα τους».

Υπό αυτό το πρίσμα, νομικοί, που κατά καιρούς έχουν υπερασπιστεί κατηγορουμένους οι οποίοι βρέθηκαν να πρωταγωνιστούν σε δικογραφίες γεμάτες με πιπεράτους διαλόγους, επισημαίνουν από την πλευρά τους ότι: Πάνω από την εύλογη και νόμιμη αξίωση της Πολιτείας για την πάταξη των εγκλημάτων και τη σύλληψη των δραστών, υπάρχει η θεμελιωδέστερη υποχρέωσή της να σέβεται την αξία των ανθρώπων και να προστατεύει τα δικαιώματα και τα δεδομένα των πολιτών της. Η προσωπική ζωή του καθενός, εφόσον δεν συνιστά παραβίαση σοβαρών κακουργημάτων, δεν μπορεί να καθίσταται βορά της τηλεθέασης και της περιέργειας διψασμένου κοινού.

Η παγίδα που κρύβουν
οι συνομιλίες με κωδικούς

Επιπλέον, δικαστές επισημαίνουν μία ακόμα παγίδα που κρύβουν τέτοιου είδους συνομιλίες: Πολλές φορές οι ύποπτοι μιλούν με κωδικούς των οποίων η ερμηνεία κάθε άλλο παρά εύκολη μπορεί να είναι και πολύ περισσότερο ασφαλής για τη διαμόρφωση στέρεης δικανικής πεποίθησης.

Το τελευταίο χρονικό διάστημα μάλιστα οι δράστες αξιόποινων πράξεων, οι οποίοι είναι πλέον υποψιασμένοι για τις καταγραφές των συνομιλιών τους από την ΕΛ.ΑΣ., φροντίζουν να καλύπτουν τα ίχνη τους με τη χρήση καρτοκινητών τηλεφώνων των οποίων οι ιδιοκτήτες είναι συνήθως αλλοδαποί.

Για την πληρέστερη διερεύνηση των υποθέσεων αναλαμβάνουν δράση τα εγκληματολογικά εργαστήρια της Ασφάλειας αντιπαραβάλλοντας τη φωνή του υπόπτου, η συνομιλία του οποίου νομίμως καταγράφεται ύστερα από άδεια των δικαστικών Αρχών, με αυτή του κατόχου του καρτοκινητού που φέρεται να ανήκει σε αλλοδαπό. Ετσι, είναι δυνατόν να γίνουν η ταυτοποίηση και τα αποκαλυπτήρια των δραστών.

Σε κάθε περίπτωση το εργαλείο αυτό, της μαγνητοφώνησης των συνομιλιών, αποτελεί ένα ακόμα μέσο για την καταπολέμηση της εγκληματικότητας. Κανένας δεν μπορεί να κλείσει τα αφτιά του σε μια τέτοια συνομιλία που μπορεί να οδηγήσει την προανακριτική ή την ανακριτική έρευνα ένα βήμα παραπέρα και να «δέσει» ακόμα καλύτερα μια υπόθεση.

Oι διάλογοι όμως που καταγράφονται και πολλές φορές δεν έχουν καμία σχέση με το πεδίο της ερευνώμενης υπόθεσης, όπως λένε και πηγές των δικαστηρίων, καλό θα είναι να μην περιλαμβάνονται στις δικογραφίες εφόσον δεν αφορούν τα κακουργήματα για τα οποία διατάχθηκε η παρακολούθηση. Η διασφάλιση της νομιμότητας και της επικοινωνίας των πολιτών δεν αποτελεί επιλεκτικό δικαίωμα της Πολιτείας αλλά πρωταρχική υποχρέωσή της.

Η ιστορία του Βλαστού
και της «Τζιτζίκας» του

Ο κοριός της ΕΛ.ΑΣ. το διάστημα των παρακολουθήσεων για την υπόθεση των ναρκωτικών στη Μύκονο άκουσε διάφορα στο Νησί των Ανέμων. Πολλά από αυτά που κατέγραψε δεν έχουν κανένα ποινικό ενδιαφέρον, ωστόσο στους διαλόγους που περιλαμβάνονται στη δικογραφία και κυκλοφόρησαν ευρέως ακούγεται το όνομα πολιτικού ο οποίος συχνάζει τα καλοκαίρια στη Μύκονο.

Τι κι αν η Αστυνομία έχει την ένδειξη «αδιάφορο» δίπλα στη συγκεκριμένη συνομιλία; Ο επίμαχος διάλογος αποτέλεσε το επίκεντρο του ενδιαφέροντος μαζί με άλλους που αφορούσαν μοντέλα, παρά το γεγονός ότι κανένα άλλο στοιχείο δεν οδηγεί στην παραμικρή ποινική εμπλοκή του πολιτικού προσώπου.

Παλαιότερα σε δικογραφία με κατηγορούμενο τον βαρυποινίτη Παναγιώτη Βλαστό είχαν κυκλοφορήσει αποσπάσματα όπου εκείνος μέσα από τη φυλακή ακουγόταν να αποκαλεί την τότε σύζυγό του χαϊδευτικά με το ψευδώνυμο «Τζιτζίκα».

Η ιστορία με τους στημένους
ποδοσφαιρικούς αγώνες

Παγιδευμένα νομίμως τηλέφωνα υπάρχουν και στην επίσης γνωστή δικογραφία για τους στημένους ποδοσφαιρικούς αγώνες.

«Αντρέα, μη μου το καις το παιχνίδι, είναι στημένο. Είναι στημένο το παιχνίδι» ακούγεται να λέει ένα από τα ελεγχόμενα πρόσωπα. «Εντάξει, μπορεί να είναι ό,τι θέλει, αλλά εγώ δεν μπορώ να μπω όμως στη διαδικασία» απαντά με επιφυλακτικότητα ο συνομιλητής του.
Η Αστυνομία κατέγραψε τις κλήσεις της παρέας των έξι από το διάστημα της εξαφάνισης του φοιτητή Βαγγέλη Γιακουμάκη . «Οι μ…… πάνε να μας φορτώσουν την αυτοκτονία του Βαγγέλη»,«εμείς τι φταίμε, μας μπλέκουν άδικα», «ακούνε όλες τις διαδόσεις του κόσμου», «γιατί τα φορτώνουν όλα σ’ εμάς;», «δεν κάναμε τίποτα, μόνο πλάκα», «εμείς τον ψάχναμε και τώρα μας κατηγορούν», «παίζαμε με τον Βαγγέλη και μας βγάζουν τραμπούκους» είναι μερικά αποσπάσματα από τις συνομιλίες που κατεγράφησαν.