Η καλοσύνη των ξένων

Στην αγία ευρωπαϊκή οικογένεια οι μεγάλες περιπέτειες έχουν και τα τυχερά τους. Ενίοτε γίνονται αφορμή για να αναδειχθεί η… καλοσύνη των ξένων. Η ειρωνεία είναι ότι το Grexit κατέληξε να φέρει τις δύο πλευρές πιο κοντά. Η καλοσύνη, εξάλλου, είναι η μεταμοντέρνα εκδοχή του κλασικού μότο ότι οι χώρες δεν έχουν μόνιμους φίλους, αλλά μόνιμα συμφέροντα. Το συμφέρον της ΕΕ είναι μια σταθερή Ελλάδα για όλους τους λόγους: οικονομικούς και γεωπολιτικούς. Αυτό εξηγεί εν πολλοίς τη στήριξη των Ευρωπαίων στον Αλέξη Τσίπρα και στην απόφασή του για πρόωρες εκλογές.

Πραγματική επανάσταση για τους Ευρωπαίους που πάντα αντιμετώπιζαν με καχυποψία, αν όχι με δυσφορία, τους όλο και πιο συρρικνούμενους ελληνικούς εκλογικούς κύκλους. Για τους ευρωπαίους ηγέτες δεν ήταν παρά η προσπάθεια της εκάστοτε κυβέρνησης να αποφύγει την εφαρμογή επώδυνων πολιτικά μεταρρυθμίσεων ή να πετάξει την καυτή πατάτα στην επόμενη. Για του λόγου το αληθές, οι Ευρωπαίοι και δη οι Γερμανοί δεν αντιμετώπισαν με την ίδια κατανόηση την κυβέρνηση Σαμαρά όταν το περασμένο φθινόπωρο ζητούσε την επιείκεια της τρόικας ενόψει της προεδρικής εκλογής και της επικείμενης έλευσης του ΣΥΡΙΖΑ στα πράγματα.

Δεν είναι τυχαίο ότι το στίγμα της μεταστροφής των ευρωπαϊκών διαθέσεων έσπευσε να δώσει η Ανγκελα Μέρκελ λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση της απόφασης του Αλέξη Τσίπρα να παραιτηθεί και να προχωρήσει σε πρόωρες εκλογές. Η γερμανίδα καγκελάριος άφησε να διαρρεύσει από τη Βραζιλία ότι οι πρόωρες εκλογές στην Ελλάδα «είναι μέρος της λύσης και όχι μέρος της κρίσης». Με τον γνωστό γερμανικό τρόπο η Μέρκελ τα είπε όλα χωρίς να πει τίποτα. Πιο θερμός, ως είθισται, ο Φρανσουά Ολάντ έπλεξε χθες το εγκώμιο του έλληνα Πρωθυπουργού, χαρακτηρίζοντάς τον «θαρραλέο» επειδή «είχε το κουράγιο να κάνει τις οικονομικές και πολιτικές επιλογές που του επέτρεψαν να κρατήσει τη χώρα του στο ευρώ».

ΟΙ ΑΚΡΑΙΕΣ ΦΩΝΕΣ. Τι συνέβη ξαφνικά και ο γαλλογερμανικός άξονας δεν ανησυχεί για τον πιθανό εκτροχιασμό του προγράμματος από τις παράπλευρες απώλειες των πρόωρων εκλογών; Η προφανής απάντηση είναι ότι η διάσπαση του ΣΥΡΙΖΑ και η αποχώρηση των ακραίων φωνών των δραχμιστών από το κυβερνών κόμμα έχει προκαλέσει ανακούφιση σε ευρωπαϊκούς κύκλους που θεωρούν ότι μπορεί το κόμμα του Τσίπρα να βγαίνει ακρωτηριασμένο, αλλά ότι η διάσπαση ολοκληρώνει τον κύκλο της βίαιης ωρίμασης του ΣΥΡΙΖΑ και λύνει τα χέρια του Πρωθυπουργού για την εφαρμογή του προγράμματος.

Αν και δεν λεγόταν δημοσίως, ήδη από τις αρχές Αυγούστου η αίσθηση που υπήρχε στις Βρυξέλλες και σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ήταν ότι ο Τσίπρας δεν μπορεί να προχωρήσει ως κυβέρνηση μειοψηφίας και πολύ περισσότερο να εφαρμόσει τα ψηφισθέντα με το παρόν κυβερνητικό σχήμα. Κατά μία άλλη εκδοχή, πίσω από τις γραμμές οι Ευρωπαίοι παραδέχονται ότι δοκίμασαν (και «έκαψαν») το σύνολο του παλιού ελληνικού πολιτικού συστήματος, το οποίο έμεινε στις υποσχέσεις και δεν υλοποίησε τα υπεσχημένα. Πεπεισμένοι για το πολιτικό άστρο και τη δημοφιλία του Τσίπρα, πολλές πρωτεύουσες πιστεύουν πλέον ότι είναι ο μόνος που μπορεί να εφαρμόσει τις μεταρρυθμίσεις και να κλείσει επιτυχώς το πρόγραμμα με τη στήριξη της κοινωνίας, πλεονέκτημα που δεν είχαν οι προηγούμενες κυβερνήσεις. Και, βέβαια, ευελπιστούν ότι η μετάλλαξη του Τσίπρα θα εκπέμψει ισχυρό μήνυμα προς όλες τις ευρωσκεπτικιστικές και λαϊκιστικές δυνάμεις ανά την Ευρώπη.

ΚΑΙ ΟΙ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΙ. Στο ίδιο μήκος κύματος φαίνεται να κινούνται και οι Αμερικανοί. Οταν ακόμη και το συντηρητικό Peterson Institute of International Economics των ΗΠΑ – όπου κατά ειρωνεία ο Αντώνης Σαμαράς είχε κατακεραυνώσει τον «εξτρεμιστικό» ΣΥΡΙΖΑ στο ταξίδι του στην Ουάσιγκτον τον Οκτώβριο του 2013 – εκθειάζει την απόφαση του Αλέξη Τσίπρα να προχωρήσει σε πρόωρες εκλογές, τότε σίγουρα κάτι τρέχει με τον Αλ. Τσίπρα. Ή, μάλλον, με τη μετάλλαξη του Τσίπρα σε έναν ηγέτη της Κεντροαριστεράς, όπως οραματίζονται στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού την ολοκλήρωση της στροφής στον ρεαλισμό που άρχισε με τη συνομολόγηση και την ψήφιση του τρίτου Μνημονίου. Η φιλοσοφία θυμίζει αρκετά τα έργα και τις ημέρες του Ανδρέα Παπανδρέου, που μετατράπηκε από «αναγκαίο κακό» για τον ξένο παράγοντα σε «αναγκαίο καλό», προκειμένου να εδραιωθεί η μεταπολιτευτική δημοκρατία στην Ελλάδα.

Ο γνωστός δανός οικονομολόγος του συντηρητικού αμερικανικού θινκ τανκ Τζέικομπ Κίρκεργκααρντ μάλιστα υποστήριζε την επομένη της προκήρυξης των εκλογών από τον έλληνα Πρωθυπουργό ότι ο Τσίπρας θα λάβει περίπου 30% στις επικείμενες εκλογές και ότι θα μετατρέψει τον ΣΥΡΙΖΑ σε κεντροαριστερό κόμμα που «θα κυριαρχήσει στην ελληνική πολιτική στο άμεσο μέλλον». Ο Κίρκεργκααρντ προέβλεπε στην ανάλυσή του ότι οι εκλογές πιθανόν να καθυστερήσουν και την προγραμματισμένη για τις αρχές Οκτωβρίου πρώτη αξιολόγηση του προγράμματος. Ομως, όπως το έθετε, «η καθυστέρηση δεν φαίνεται ότι θα εκνευρίσει τα μέλη της ευρωζώνης». Εξάλλου, με την εκταμίευση της δόσης-γίγας των 26 δισ. ευρώ που αποφάσισε το Eurogroup, φαίνεται ότι το πρόγραμμα του ESM δομήθηκε έτσι ώστε να μην υπάρχουν άμεσοι κίνδυνοι για την Ελλάδα. Εμμέσως πλην σαφώς δηλαδή, ώστε ο Αλ. Τσίπρας να λάβει το πράσινο φως για πρόωρες εκλογές.