[Ενστάσεις] Χάλασε η Ευρώπη;

Το Μνημόνιο είναι αναγκαίο κακό. Αλλά η ενωμένη Ευρώπη που μας το επέβαλε δεν είναι όπως παλιά, άλλαξε, έχει γίνει νεοφιλελεύθερη και δεν δίνει έμφαση στη δημοκρατία και στον άνθρωπο.

Το παραπάνω επιχείρημα δεν το έλεγε μόνο ο Γιάνης Βαρουφάκης, το λένε κι άλλοι στον ΣΥΡΙΖΑ. Ακόμα κι όσοι από το ΚΚΕ, από διάφορες γκρούπες ή απ’ το αντιευρωπαϊκό ΠΑΣΟΚ την έβλεπαν εμπροσθοφυλακή του κακού καπιταλισμού.

Κι όμως. Η Ευρώπη προέκυψε ως μια πραγματιστική ανάγκη συνεργασίας των λαών σε οικονομικό επίπεδο (γι’ αυτό, άλλωστε, συγκροτήθηκε το 1952 ως Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ανθρακα και Χάλυβα), με κεντρικό στόχο να μην υπάρξουν ξανά οι προϋποθέσεις που θα οδηγήσουν σε πόλεμο. Θέση των πρωτεργατών της, ότι τα εθνικά κράτη θα έπαυαν να αντιμετωπίζουν σοβινιστικά και ανταγωνιστικά τους γείτονές τους. Στην πορεία, και ιδίως μετά τη Συνθήκη του Μάαστριχτ (την οποία από την ελληνική Αριστερά ψήφισε μόνο το κόμμα που είχε τα γραφεία του εκεί όπου είναι σήμερα τα γραφεία του ΣΥΡΙΖΑ), τέθηκαν τα θεμέλια για μια μεγάλη, ενιαία ομοσπονδιακή Ευρώπη, που ενώ απαρτιζόταν από ομότιμα κράτη-μέλη, ταυτόχρονα μέρος της εθνικής κυριαρχίας των κρατών αυτών εκχωρούνταν σε κεντρικά όργανα (θεσμοί Δικαιοσύνης, κοινό αμυντικό δόγμα ταυτόσημο με του ΝΑΤΟ, τότε απέναντι στο Σύμφωνο της Βαρσοβίας κ.λπ.). Τότε άρχισε να εξειδικεύεται η συζήτηση για το κοινό νόμισμα μιας ενιαίας, υπερεθνικής Ευρώπης, κάτι σαν Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης, την οποία ο Χάμπερμας περιέγραψε αργότερα σαν μεταεθνικό αστερισμό.

Εκεί βρίσκεται σήμερα η Ευρώπη. Η ελληνική κρίση τη δοκίμασε, αλλά δεν τη διέλυσε. Παραμένει ο ορθολογικός θεός της Ελλάδας, μια ευρύτερη Ενωση Εθνών όπου ευνοούνται η μετακίνηση, η επιχειρηματικότητα, τα κοινά εκπαιδευτικά προγράμματα. Υπάρχουν, προφανώς, ακόμα πολλά να γίνουν. Αλλά η Ευρώπη υπήρξε και παραμένει ένα στοίχημα εξωστρέφειας και προόδου. Και όπως αποδείχθηκε ακόμα μία φορά στην ελληνική περίπτωση, και αλληλεγγύης.