Η ατμομηχανή βάζει μπροστά

Να επανεκκινήσει τα δημόσια έργα που έχουν παγώσει προκειμένου να δώσει ώθηση στην οικονομία επιχειρεί η κυβέρνηση. Το στίγμα αυτό θέλησε να δώσει χθες ο Πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας με την επιλογή του να επισκεφθεί το υπουργείο Υποδομών, όπου παρουσίασε τις προωθούμενες ρυθμίσεις για τα δημόσια έργα και τις υποδομές.

Η επίσπευση των έργων ώστε να μην υπάρχει κίνδυνος για την απορρόφηση κονδυλίων είναι ένα από τα βασικά ζητούμενα. Είναι όμως γνωστό σε όλους ότι τα έργα αργούν πολύ να κατασκευαστούν. Οπως είπε ο Αλέξης Τσίπρας, για ένα έργο οδοποιίας απαιτούνται εννέα χρόνια από τη στιγμή που αποφασίζεται να υλοποιηθεί μέχρι τη δημοπράτησή του. Για ένα περιβαλλοντικό έργο όπως είναι τα δίκτυα αποχέτευσης το διάστημα είναι επτά χρόνια, ενώ για την αδειοδότηση μιας βιομηχανίας χρειάζονται έξι – επτά χρόνια.

Με το νέο νομοθέτημα που αναμένεται να κατατεθεί το επόμενο διάστημα στη Βουλή επιχειρείται η διασφάλιση της διαφάνειας στις δημοπρατήσεις και στην υλοποίηση των έργων.

Ο στόχος είναι να επιτευχθεί καλύτερη διαχείριση των οικονομικών πόρων, χτύπημα της φοροδιαφυγής και της αποφυγής καταβολής ασφαλιστικών εισφορών αφού θα υπάρχουν μητρώα για όλους τους εμπλεκόμενους φορείς με ταυτόχρονη διασταύρωση στοιχείων.

Σήμερα στη διαδικασία αδειοδοτήσεων εμπλέκονται 45 δημόσιοι φορείς που γνωμοδοτούν και αδειοδοτούν διαδοχικά, είτε πρόκειται για δημόσιο είτε για ιδιωτικό έργο.

ΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ. Επιπλέον, αλλάζει όλος ο έως τώρα σχεδιασμός. Από τα μεγάλα έργα των παραχωρήσεων ο νέος σχεδιασμός προβλέπει στροφή στα μεσαία και μικρά.

Τα χρήματα πλέον δεν περισσεύουν, γι’ αυτό σε όλα τα νέα έργα θα υπάρχει σύνταξη πραγματικών προϋπολογισμών: ποσότητες υλικών και τεχνικών εργασιών, ημερομισθίου, τεχνικού προσωπικού, αμοιβών μηχανικών, πρωτοκόλλων τελικής παράδοσης και φακέλου συντήρησης – λειτουργίας. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο το νέο σχέδιο νόμου προβλέπει την κατάργηση των 13 διαφορετικών τρόπων προϋπολογισμού ενός έργου. Πλέον, θα υπάρχει μόνο ένας.

Το 2013 έπειτα από πάγωμα τριών ετών αφού οι τράπεζες είχαν κόψει τη χρηματοδότηση, τα έργα στους αυτοκινητοδρόμους ξεκίνησαν και πάλι.

Τότε, είχε τεθεί ο στόχος όλα τα έργα να έχουν ολοκληρωθεί στα τέλη του 2015. Σήμερα, μετά τις τελευταίες εξελίξεις ο στόχος αυτός φαίνεται ανεκπλήρωτος. Παράλληλα, υπάρχει κίνδυνος να χαθούν χρήματα του ΕΣΠΑ – που λήγει τέλη του 2015 – από την μη υλοποίηση των έργων.

Η επίσπευση των εργασιών θα αποτελέσει οξυγόνο για τον κατασκευαστικό κλάδο, αφού η όποια αύξηση των θέσεων εργασίας στα εργοτάξια συνεπάγεται και αύξηση των θέσεων εργασίας σε κλάδους που αφορούν την παραγωγή υλικών και υπηρεσιών αλυσιδωτά. Αλλωστε, όπως λένε πηγές που γνωρίζουν καλά το θέμα, το ανέφερε και ο Πρωθυπουργός χθες, για κάθε 100 ευρώ δαπάνης για δημόσιες υποδομές πάνω από 55 ευρώ εισρέουν στα δημόσια ταμεία.

Τα εργοτάξια σήμερα. Τα capital controls έδωσαν το τελειωτικό χτύπημα σε όλα τα εργοτάξια. Το σταμάτημα των έργων έχει ως αποτέλεσμα σήμερα 40.000 εργαζόμενοι σε όλα τα έργα είτε να έχουν τεθεί σε διαθεσιμότητα είτε να έχουν απολυθεί.

Η αγορά έχει στερέψει από ρευστό, ενώ οι προμηθευτές πρώτων υλών ζητούν μόνο μετρητά, κάτι που επιβαρύνει την κατάσταση. Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν καλά το θέμα, με την επικύρωση της συμφωνίας εκφράζεται η αισιοδοξία ότι θα επιστρέψουν και πάλι οι απολυμένοι στα εργοτάξια και να ξεκινήσουν τα έργα. Πρέπει ωστόσο να διευκρινιστεί ότι και πριν από την επιβολή των capital controls οι εργασίες στα εργοτάξια είχαν αρχίσει να κινούνται με αργούς ρυθμούς. Εκεί που είχε προηγηθεί η σφαγή ήταν κυρίως στα μικρά και μεσαία περιβαλλοντικά έργα (ύδρευσης, αποχέτευσης κ.ά.) επειδή δεν γίνεται η επιστροφή ΦΠΑ στους κατασκευαστές από την αγορά των υλικών για τα έργα.

Τα έργα που δημοπρατούνται. Οπως αναφέρθηκε χθες, από το υπουργείο Υποδομών υπάρχει σχεδιασμός για τη δημοπράτηση του αεροδρομίου στο Καστέλλι Ηρακλείου, του αυτοκινητοδρόμου Πάτρας – Πύργου, των έργων στο Θριάσιο, στον αυτοκινητόδρομο Ε65 και των επεκτάσεων του προαστιακού προς το Λαύριο και τη Ραφήνα. Στη λίστα των έργων είναι επίσης ο δυτικός προαστιακός της Θεσσαλονίκης, τα σιδηροδρομικά έργα για την ολοκλήρωση της γραμμής Πάτρα – Αθήνα – Θεσσαλονίκη, οι κάθετες συνδέσεις, η επιτάχυνση των διευρωπαϊκών σιδηροδρομικών δικτύων, η ηλεκτροκίνηση στη γραμμή Λάρισα – Βόλος και οι επεκτάσεις του μετρό (όπως είναι η γραμμή 4).

Οσον αφορά την Ιόνια Οδό και τον αυτοκινητόδρομο Ε65, χθες έγινε γνωστό ότι δόθηκε παράταση για την ολοκλήρωση της κατασκευής τους: 17 μήνες για την Ιόνια και 18 μήνες για τον Ε65.

Η πορεία των έργων από την έναρξη της κατασκευής τους
Το χρονοδιάγραμμα των εργασιών στους αυτοκινητοδρόμους προέβλεπε την ολοκλήρωση των έργων έως το τέλος του 2015. Σήμερα ο στόχος αυτός μοιάζει ανέφικτος. Σημειώνεται ότι τα έργα ξεκίνησαν το 2013, έπειτα από πάγωμα τριών χρόνων, αφού οι τράπεζες είχαν κόψει τη χρηματοδότηση. Στο γράφημα απεικονίζεται το ποσοστό ολοκλήρωσης των έργων από την ημέρα έναρξης των εργασιών τους.