Η συμφωνία με το Ιράν έγινε προσωπικό στοίχημα του Ομπάμα

Το βράδυ της Τετάρτης, ο Μπαράκ Ομπάμα δεν κατάφερε να πει καληνύχτα στις κόρες του προτού πάνε για ύπνο – παρότι βρισκόταν στον Λευκό Οίκο και δεν είχε ξεσπάσει αιφνιδίως κάποια κρίση. Προτίμησε ωστόσο να παραμείνει κλεισμένος για δύο ώρες στο Blue Room μαζί με 20 Δημοκρατικούς βουλευτές, στους οποίους ξεκαθάρισε πως «του χρωστάνε» την ευκαιρία να τους πείσει να στηρίξουν τη συμφωνία με το Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα. Πολλοί από τους παρισταμένους δήλωσαν ότι δεν τον έχουν δει ποτέ τόσο αποφασισμένο, τόσο ευθύ, πως δεν τον έχουν δει ποτέ ξανά να παίρνει κάτι «τόσο προσωπικά». Ο αμερικανός πρόεδρος όμως το έχει πει ξεκάθαρα, ουδέποτε έχει υπάρξει τόσο σίγουρος για μια πολιτική απόφασή του. Και ό,τι δεν μπορεί να πει δημοσίως ο ίδιος λόγω θέσης, το είπε ο διάσημος ηθοποιός Μόργκαν Φρίμαν: «Η συμφωνία πάνω στο τραπέζι είναι ο καλύτερος τρόπος να διασφαλίσουμε ότι το Ιράν δεν θα φτιάξει μια γαμ… βόμβα. Η εναλλακτική λύση είναι ο πόλεμος».

Ο Φρίμαν εμφανίζεται να κάνει τη δήλωση αυτή σε βιντεάκι που ανέβασε στο YouTube μια μη κομματική οργάνωση υπέρ του πυρηνικού αφοπλισμού, η Global Zero. Ανάλογο μήνυμα στέλνουν μέσω του ίδιου βίντεο και άλλοι διάσημοι αμερικανοί ηθοποιοί καθώς και φωτογενείς προσωπικότητες όπως η πρώην κατάσκοπος Βάλερι Πάλμερ, η βασίλισσα Νουρ της Ιορδανίας και ο αμερικανός βετεράνος διπλωμάτης Τόμας Πίκερινγκ. «Κάντε μου μια χάρη, οκέι; Μην αφήσετε κανένα θερμοκέφαλο μέλος του Κογκρέσου να τα κάνει μαντάρα» δηλώνει η ηθοποιός Νατάσα Λιόν. «Το να παίζεις πολιτικά παιχνίδια με την εθνική μας ασφάλεια δεν είναι αστειάκι», προσυπογράφει ο κωμικός Τζακ Μπλακ, που κλείνει το βίντεο τραγουδώντας μια παραλλαγή του «Russians», ενός γνωστού αντιπολεμικού τραγουδιού του Sting από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου: «Και σας λέω, ελπίζω οι Ιρανοί να αγαπούν κι εκείνοι τα παιδιά τους».

Η συμφωνία που υπογράφηκε στις 14 Ιουλίου στη Γενεύη έπειτα από σχεδόν δύο χρόνια διαπραγματεύσεων ανάμεσα στο Ιράν και τις «5+1» δυνάμεις (τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ συν την Ευρωπαϊκή Ενωση), προτείνει την άρση των κυρώσεων εις βάρος της Τεχεράνης σε αντάλλαγμα για ενισχυμένες επιθεωρήσεις και ποικίλους περιορισμούς των πυρηνικών δραστηριοτήτων της. Το Κογκρέσο έχει περιθώριο 60 ημερών, έως τις 17 Σεπτεμβρίου, προκειμένου να επικυρώσει ή να απορρίψει μια συμφωνία που θα μπορούσε να αποτελέσει τον μεγαλύτερο θρίαμβο του Μπαράκ Ομπάμα στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής κατά τις δύο θητείες του.

Οι Ρεπουμπλικανοί είναι ενωμένοι στην εναντίωσή τους. Οργανώσεις που αντιτίθενται στη συμφωνία, όπως η Αμερικανοϊσραηλινή Επιτροπή Δημοσίων Σχέσεων (AIPAC), έχουν δαπανήσει ήδη περίπου 20 εκατ. δολάρια σε τηλεοπτικές διαφημίσεις προκειμένου να ασκήσουν πίεση στα μέλη του Κογκρέσου και λέγεται ότι σχεδιάζουν να δαπανήσουν επιπλέον 40 εκατ. για τον ίδιο λόγο κατά τη διάρκεια  της αυγουστιάτικης διακοπής των εργασιών του Κογκρέσου. Το πιθανότερο είναι πως επιστρέφοντας οι Ρεπουμπλικανοί θα επιχειρήσουν να τορπιλίσουν τη συμφωνία, χρειάζονται όμως τις ψήφους 43 Δημοκρατικών στη Βουλή προκειμένου να επιτύχουν την πλειοψηφία των δύο τρίτων που απαιτείται ώστε να εξουδετερώσουν ένα προεδρικό βέτο, ενώ η ομάδα των Δημοκρατικών στη Γερουσία θεωρείται ακόμα πιο επιφυλακτική έναντι της συμφωνίας από ό,τι η ομόλογή της στη Βουλή – εξού και η προσωπική εκστρατεία του Ομπάμα, ενός προέδρου που είχε κατηγορηθεί πολλές φορές στο παρελθόν ότι αποφεύγει τα πολλά πολλά με τα δημοκρατικά μέλη του Κογκρέσου.  

Ωστόσο αυτή τη φορά, πεπεισμένος καθώς είναι ότι η Ιστορία θα τον δικαιώσει, ο Ομπάμα έχει κάνει τη συμφωνία προσωπικό του στοίχημα. Επί δύο ώρες το βράδυ της Τετάρτης απαντούσε υπομονετικά σε κάθε ερώτηση των Δημοκρατικών βουλευτών, και αυτή ήταν μόνο μία από τις πολλαπλές συναντήσεις που διοργάνωσε. Ο αμερικανός πρόεδρος κάλεσε τους βουλευτές να μην επιτρέψουν στην πολιτική πίεση να τους αποπροσανατολίσει και ζήτησε τόσο από τους ίδιους όσο και από οργανώσεις που στηρίζουν τη συμφωνία, όπως το think-tank Κέντρο για την Αμερικανική Πρόοδο, να κάνουν τη φωνή τους να ακουστεί. Και πράγματι, τέσσερις Δημοκρατικοί βουλευτές δήλωσαν δημοσίως την Πέμπτη υπέρ της συμφωνίας. Την ίδια ώρα και ενώ η προεκλογική περίοδος έχει αρχίσει, ο ένας Ρεπουμπλικανός προεδρικός υποψήφιος μετά τον άλλο, από τον Τζεμπ Μπους μέχρι τον Μάρκο Ρούμπιο, φωνάζει πως αν εκλεγεί το 2016 θα ακυρώσει τη συμφωνία και θα επαναφέρει τις κυρώσεις εις βάρος μιας χώρας «που απλώς δεν μπορεί κανείς να εμπιστευθεί». Οπως επισημαίνουν ωστόσο αναλυτές στην «Γκάρντιαν», ακόμη και αν εκλεγεί σε 15 μήνες από τώρα Ρεπουμπλικανός πρόεδρος, η πολιτική πραγματικότητα μπορεί να τον υποχρεώσει να διατηρήσει τη συμφωνία – ιδιαίτερα αν το Ιράν δείχνει να συμμορφώνεται προς τους όρους της.

Το ιρανικό κατεστημένο παραμένει επικριτικό
Η πυρηνική συμφωνία με το Ιράν θα μπορούσε να καταρρεύσει ταχύτερα στην Τεχεράνη παρά στην Ουάσιγκτον, προειδοποιούσε τις προάλλες από την «Γκάρντιαν» ο Αλί Ανσάρι, καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο St Andrews της Σκωτίας και διευθυντής του τοπικού Ινστιτούτου Ιρανικών Μελετών. Παρότι η προσοχή των μέσων ενημέρωσης, επισήμανε, επικεντρώνεται στις προσπάθειες να περάσει η συμφωνία από το Κογκρέσο, το ιρανικό κατεστημένο παραμένει επικριτικό, αγνοώντας τη λαϊκή δίψα για αλλαγή: «Ο ιρανός πρόεδρος Χασάν Ροχανί παραμένει ένα νησί πραγματισμού σε έναν ωκεανό σκληροπυρηνικών θεσμών».