«Κοινό και ηθοποιοί είμαστε συνένοχοι»

Εν μέσω αναβολών για την «Ιφιγένεια στη χώρα των Ταύρων» και ενώ το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος επιμένει ώστε να παρουσιάσει την παράστασή του σε όσο το δυνατόν περισσότερους χώρους μιλήσαμε με την πρωταγωνίστρια Αμαλία Μουτούση, η οποία τα τελευταία χρόνια υπηρετεί με μεθοδικότητα (και) το ρεπερτόριο της αρχαίας γραμματείας. Αυτή τη φορά πρέπει να ταξιδέψει στη χώρα των Ταύρων, εκεί όπου «επικρατούν άγρια λατρευτικά έθιμα». Η Ιφιγένεια, ιέρεια πλέον στον ναό της Αρτεμης, είναι υποχρεωμένη να τηρεί αυτά τα έθιμα, σύμφωνα με τα οποία όποιος Ελληνας πατήσει το πόδι του εκεί πρέπει να θυσιαστεί.

Η ΚΑΤΑΡΑ. «Η Ιφιγένεια είναι αληθινό παιδί της μεγάλης και καταραμένης οικογένειας των Ατρειδών. Το πολύ ενδιαφέρον στοιχείο σε αυτήν την Ιφιγένεια (σε σχέση με την “Ιφιγένεια εν Αυλίδι”) είναι πως αυτό το τόσο αληθινό παιδί τελικά ξεφεύγει από την προγονική κατάρα, κάνει μια έξοδο. Είναι το μόνο πρόσωπο το οποίο ξεφεύγει. Αυτό βέβαια το οφείλουμε στον Ευριπίδη, επειδή εκείνος φρόντισε να πειράξει όσο χρειαζόταν τον μύθο έτσι ώστε να μπορούν τα πρόσωπα να είναι πιο αληθινά».

Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. «Τα κλασικά κείμενα πραγματεύονται θέματα τα οποία είναι διαχρονικά, πράγματα που θα βρίσκει ο άνθρωπος πάντα μπροστά του. Οπως συμβαίνει τώρα, έτσι και τότε υπήρχε μεγάλη πληγή στην ελληνική δημοκρατία. Οπως τώρα οι πολίτες ζούμε μια διαρκή αγωνία για το τι μας ξημερώνει, το ίδιο συνέβαινε και τότε».  

Η ΚΟΙΝΗ ΜΟΙΡΑ. «Επειδή η “Ιφιγένεια” καταπιάνεται με την έξοδο από τον ζοφερό κύκλο του αίματος, αυτό είναι ένα σημείο στο οποίο μπορούμε όλοι να στραφούμε. Αυτό δεν σημαίνει ότι βλέποντας μια παράσταση ξεφεύγουμε από αυτό που ζούμε. Δεν συμβαίνει με τέτοιον τρόπο η αλλαγή μέσα από το θέατρο τουλάχιστον – δεν μπορεί μια παράσταση να αλλάξει την πολιτική σκηνή. Είμαστε όμως όλοι πολύ ευάλωτοι και ανοιχτοί σε εμπειρίες. Είναι σαν μια συνάντηση ανθρώπων που έχουν να μοιραστούν μια κοινή μοίρα: αυτό που περνάμε όλοι αυτή τη στιγμή μάς φέρνει πιο κοντά κατά κάποιον τρόπο. Οπότε έχω την αίσθηση ότι με άλλο βλέμμα βλέπουμε πια μια παράσταση. Δεν ασχολούμαστε τόσο πολύ με θέματα αισθητικής – πώς την ανέβασε ο σκηνοθέτης και με τι κοστούμια ή αν ήταν καλός ο ηθοποιός -, αλλά με κάτι βαθύτερο. Χωρίς να υποβαθμίζω τα επαγγελματικά στοιχεία που είναι απαραίτητα για να γίνει η δουλειά».

ΜΙΑ ΑΦΟΡΜΗ. «Εχω μια ανάμνηση από το Θέατρο Δάσους στη Θεσσαλονίκη όταν έκανα την “Ηλέκτρα” με τον Μιχαήλ Μαρμαρινό. Αρχισε να βρέχει καταρρακτωδώς και θυμάμαι ότι ο κόσμος άνοιξε ομπρέλες και επειδή δεν είχαν όλοι, συμπτύχθηκαν και άρχισαν να μοιράζονται τις ομπρέλες όλοι μαζί, ο ένας σχεδόν πάνω στον άλλο, άγνωστοι μεταξύ τους άνθρωποι, για να συνεχίσουν να βλέπουν την παράσταση. Δεν το λέω με την έννοια ότι εκείνη ήταν εξαιρετική παράσταση και ο κόσμος δεν έλεγε να φύγει. Απλώς μου έχει μείνει εκείνη η εικόνα ως κοινή εμπειρία με άγνωστους ανθρώπους. Η παράσταση είναι πάντα μια αφορμή και αισθάνομαι ότι αυτό μας δίνει τη δυνατότητα να είμαστε “συνένοχοι”. Και να μπορούμε να πούμε, για παράδειγμα, παρά τις αντίξοες πολιτικές συνθήκες βρεθήκαμε κάπου όλοι μαζί. Παρότι δεν ξέρουμε τι θα μας ξημερώσει, πήγαμε εκεί και είδαμε τι έγραψε ο Ευριπίδης το 414 π.Χ. Αυτό από μόνο του είναι μια έξοδος».

Ο ΧΟΡΟΣ. «Ο Θωμάς Μοσχόπουλος έχει κάνει μια πολύ λεπτή δουλειά με τον Χορό, πράγμα το οποίο θεωρώ απαραίτητο για το ανέβασμα μιας τραγωδίας. Εχουμε συνηθίσει να βλέπουμε τον Χορό πάνω στη σκηνή, τις περισσότερες φορές παθητικό. Σε αυτήν την παράσταση έχουμε ελληνίδες αιχμαλώτους που βοηθούν την Ιφιγένεια. Εχει γίνει λοιπόν μια λεπτή δουλειά έτσι ώστε κάθε δυναμική, κάθε κυματισμός, τα πάντα να μπορούν να εκφράζονται μέσα από τον Χορό. Ουσιαστικά μέσα από τον τρόπο με τον οποίο στέκεται ο Χορός πάνω στη σκηνή πρέπει να μπορεί να εκφράσει όλους τους κυματισμούς που διατρέχουν το έργο. Είναι ένας πολύ ευαίσθητος δέκτης και αυτό δίνει μια πολύ ενδιαφέρουσα ισορροπία: δεν χρειάζεται πλέον τα ίδια τα πρόσωπα (ο Ορέστης, η Ιφιγένεια, ο Θόας, οι Αγγελιαφόροι, η θεά Αθηνά) να λειτουργούν από μόνα τους, υπάρχει και ο Χορός που τα βοηθάει να εκφραστούν. Αυτό είναι και το ζητούμενο, κατά τη γνώμη μου, στο αρχαίο δράμα, αλλά είναι δύσκολο να πετυχαίνει κάθε φορά. Κι αυτό επειδή ο Χορός βρίσκεται εκεί ως η καρδιά της παράστασης».

INFO
«Η Ιφιγένεια στη χώρα των Ταύρων» του Ευριπίδη, μετάφραση – σκηνοθεσία Θωμάς Μοσχόπουλος. Παίζουν: Αμαλία Μουτούση, 
Γιώργος Χρυσοστόμου, Αννα Καλαϊτζίδου, Χρίστος Στυλιανού, Μιχάλης Συριόπουλος, Γιώργος Κολοβός, Αναστάσης Ροϊλός κ.ά. 
Στο Θέατρο Δάσους Θεσσαλονίκης 25 – 26/7, στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου  (7 και 8/8, με γενική είσοδο 10 ευρώ) και σε άλλα θέατρα της χώρας.