Το τιτίβισμα της πολιτικής

Η κρίση από την αρχή σχεδόν έως την κορύφωσή της ανέδειξε και μια άλλη διάσταση της πολιτικής σκηνής, εγχώριας και αλλοδαπής: αρχηγοί κρατών, ιθύνοντες ευρωπαϊκών θεσμών και πολιτικοί να τιτιβίζουν κατά την πορεία των διαπραγματεύσεων. Οσο κι αν είναι απίστευτο, δεν ήταν όμως πρωτόγνωρο. Η εν λόγω δραστηριότητα καταγράφεται τα τελευταία χρόνια με την έλευση και θεαματική ανάπτυξη των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Οι πολιτικοί, αποδεδειγμένα οι καλύτεροι μαθητές και χρήστες των νέων τεχνολογιών της επικοινωνίας, στην προσπάθειά τους να παραμένουν στην πρώτη γραμμή της δημοσιότητας και της ορατότητας γίνονται παράλληλα δημοσιογράφοι, σχολιαστές και διασημότητες. Ο ίδιος ο πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα στις εκλογές του 2008 «έκτισε» όλη την προεκλογική καμπάνια του στο πώς να αυξήσει τον αριθμό των followers (οπαδών) στο twitter του.

Δεν είναι άλλωστε τυχαίο με πόσο εύκολο τρόπο κάποιοι καπάτσοι πολιτευτές και δημοσιολογούντες «έκτισαν», ιδίως από το 2012,  το προφίλ τους και διέδωσαν την εικόνα τους μέσα από τη συχνή παρουσία τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η άνοδος των τελευταίων έχει επιφέρει αρκετές συνέπειες στη σχέση μεταξύ του δημοσιογραφικού και του πολιτικού κόσμου.

Καθώς η δημοσιογραφία δεν μπορεί πλέον να διεκδικήσει το μονοπώλιο της ενημέρωσης του κοινού, οι πηγές των δημοσιογράφων (που παραδοσιακά ήταν οι πολιτικοί) αποτελούν στη σύγχρονη δημόσια σφαίρα παράλληλα και τους διανομείς-παρόχους πληροφοριών. Με άλλα λόγια, αποδυναμώνεται ο  αντίκτυπος των παραδοσιακών μέσων ενημέρωσης καθώς τώρα οι πολιτικοί έχουν απευθείας επικοινωνία με τους εν δυνάμει ψηφοφόρους τους. Από το ερώτημα «τι κάνεις;» στο οποίο καλούνταν να ανταποκριθούν οι χρήστες το 2006 όταν εισήλθε το twitter στο επικοινωνιακό γίγνεσθαι, μετεξελίχθηκε στο ιδανικότερο μέσο αυτοπροβολής επωνύμων και ανωνύμων. Δεν είναι, ίσως,  τυχαίο ότι το προτιμούν πολιτικά στελέχη ως δίαυλο επικοινωνίας με τους ψηφοφόρους τους τόσο για προώθηση των δραστηριοτήτων τους στην εκλογική τους περιφέρεια όσο και για ενίσχυση του επικοινωνιακού τους προφίλ.

Η χρήση του πολιτικού λόγου στο twitter διαφέρει σημαντικά από τον εκφερόμενο λόγο σε οποιαδήποτε άλλη περίσταση. Αρχικά, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παρέχουν πρόσφορο έδαφος στον μονόλογο, καθώς πριμοδοτούν την έκφραση γνώμης χωρίς διακοπές και αμφισβητήσεις. Εκείνοι που επιλέγουν να τα χρησιμοποιούν «εκμεταλλεύονται» την ασφάλεια που παρέχει το Διαδίκτυο, ώστε να μην μπορεί να αμφισβητηθεί εύκολα η άποψη που διατυπώνεται. Αντιρρήσεις και διαφοροποιημένες απόψεις είναι σαφές ότι υπάρχουν και μπορούν να εκφραστούν, ωστόσο ο σχολιασμός, η ειρωνεία και οι συνθηματολογικές φράσεις αποτελούν το ζητούμενο που μπορεί, έστω και πρόσκαιρα, να κερδίσει την προσοχή, άρα και τις εντυπώσεις, πυροδοτώντας συναφείς συζητήσεις.

Η αμεσότητα του λόγου, η εμφανής διαφοροποίηση του ύφους αλλά και η ευκολία να μοιράζεται ένας πολιτικός προσωπικές απόψεις, να κάνει παρεμβάσεις, αλλά και να αντιπαρατίθεται ανοιχτά χωρίς την αυστηρότητα του κοινοβουλευτικού πλαισίου εκφοράς μπορεί να σαγηνεύσει τους ψηφοφόρους.  Ταυτόχρονα, όμως, ο πολιτικός αντιλαμβάνεται ότι μπορεί να επικοινωνήσει τις απόψεις του χωρίς ενδιάμεσους (π.χ., τα μέσα ενημέρωσης), να εκφέρει λόγο και να τοποθετηθεί επί παντός επιστητού, αλλά αργά ή γρήγορα χάνεται το μέτρο του λόγου και συχνά οδηγείται σε ατοπήματα.