Ο καταστροφικός θυμός της Γερμανίας

Επιτέλους επετεύχθη συμφωνία για την παραμονή της Ελλάδας στην ευρωζώνη. Ελάχιστοι είναι ικανοποιημένοι με το αποτέλεσμα. Ακούσαμε πολλά για το ότι οι Ελληνες αισθάνονται ταπεινωμένοι. Ακούσαμε όμως λιγότερα για τον γερμανικό θυμό – και ξέρουμε ότι είναι θυμωμένοι. Ο υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, σύμφωνα με τις πληροφορίες, φώναζε κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων το βράδυ του Σαββάτου. Η Γαλλία και η Ιταλία επίσης έχουν συμβάλει στον δανεισμό της Ελλάδας, καμία όμως από αυτές τις χώρες δεν έχει εκφράσει εχθρότητα προς την Αθήνα. Γιατί είναι η Γερμανία τόσο θυμωμένη;

Ως οικονομικός ιστορικός, πήρα μια γεύση αυτής της δυσφορίας κατά τη διάρκεια μιας διάσκεψης για το ελληνικό χρέος, που έγινε στο Μόναχο την περασμένη εβδομάδα. Συγκλήθηκε από το Κέντρο Οικονομικών Μελετών και το Ινστιτούτο Ifo, επικεφαλής του οποίου είναι ο Χανς-Βέρνερ Ζιν, ο γερμανός οικονομολόγος που έχει ταχθεί εδώ και καιρό υπέρ του Grexit. Στη διάσκεψη συμμετείχαν οικονομολόγοι, δημοσιογράφοι επενδυτές και κυβερνητικοί αξιωματούχοι από την Ελλάδα και τη Γερμανία. Διαφορετικές απόψεις διατύπωσαν ο Μίτου Γκουλάτι, καθηγητής Νομικής του Πανεπιστημίου Ντιουκ που βοήθησε στη σύνταξη μιας προηγούμενης ελληνικής διάσωσης, ο Ασίκα Μούντι, οικονομολόγος που εργαζόταν στο ΔΝΤ το οποίο τάσσεται υπέρ του κουρέματος του χρέους, ειδικοί που συμφώνησαν ότι το χρέος της Ελλάδας έχει διογκωθεί και ο Ζιν.

Οταν όμως μίλησε ο γερμανός οικονομολόγος, ένας εντελώς διαφορετικός τόνος επικράτησε στην αίθουσα. Ανάμεσα στις οικονομικές θεωρίες και στους αριθμούς κυριάρχησε ένα ηθικό μήνυμα: οι Γερμανοί ήταν τίμια κορόιδα και οι Ελληνες διεφθαρμένοι, αναξιόπιστοι και ανίκανοι. Αυτές τις ιστορίες τις είχαμε ακούσει κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, αλλά σε εκείνο το δωμάτιο ήταν ξεκάθαρο πόσο η δυσφορία διαμορφώνει τις απόψεις των γερμανών οικονομολόγων.

Ο Κλέμενς Φούεστ, σύμβουλος του Σόιμπλε, υποστήριξε ότι τα τελευταία χρόνια οι Ελληνες απέτυχαν σε κάθε επίπεδο να διαχειρισθούν το χρέος τους και πρέπει να εκδιωχθούν από την ευρωζώνη. Ο Χένρικ Εντερλάιν του Ινστιτούτου Ζακ Ντελόρ ζήτησε περισσότερη λιτότητα και ο Ντάνιελ Γκρος, διευθυντής του Κέντρου Μελέτης Ευρωπαϊκής Πολιτικής, ισχυρίσθηκε ότι τα προβλήματα μπορούν να αντιμετωπισθούν μόνο με μεγαλύτερες εξαγωγές. Ολοι ήταν σαν να έλεγαν ότι η Γερμανία δεν έπαιξε πραγματικό ρόλο στην ελληνική τραγωδία. Σαν να έδωσαν χρήματα και να παρακολούθησαν από τους Ελληνες να καταστρέφονται – άρα, τους αξίζουν όσα ακολούθησαν.

Οταν παρατήρησα ότι οι Γερμανοί είχαν παίξει μεγάλο ρόλο επιμένοντας στη λιτότητα και στη διατήρηση του χρέους παρότι δεν είναι βιώσιμο και τώρα ουσιαστικά επέβαλαν καταστροφικό capital controls, ο Εντερλάιν και ο Φούεστ με χλεύασαν. Οταν ανέφερα ότι πολλοί βλέπουν τη λιτότητα ως μια νέα εκδοχή της Συνθήκης των Βερσαλλιών αντέταξαν ότι θυμώνουν όταν τους συγκρίνουν με Ναζί και τρομοκράτες. Οταν τόνισα πως όσο άσχημα κι αν χειρίσθηκαν οι Ελληνες την οικονομία τους, οι γερμανικές απαιτήσεις και το πιθανό χάος ενός Grexit έφεραν ανησυχία και κοινωνική δυστυχία, παρέμειναν αδιάφοροι. Οσοι χρωστάνε, ισχυρίσθηκαν, πρέπει να υποφέρουν.

Ο Τζέικομπ Σολ είναι καθηγητής Ιστορίας και Λογιστικής στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας

Χάνουν την ψυχραιμία τους
Οι Γερμανοί, εκτός από πολιτισμική απομόνωση, φαίνεται ότι αντιμετωπίζουν και έναν μεγάλο κίνδυνο. Καθώς αισθάνονται ότι έχουν πέσει θύματα των Ελλήνων που «τρώνε τα λεφτά τους» δείχνουν να χάνουν την ψυχραιμία τους, τόσο στις διαπραγματεύσεις όσο και στις οικονομικές αξιολογήσεις που κάνουν. Εάν οι Γερμανοί πρόκειται να ηγηθούν της Ευρώπης, δεν θα μπορέσουν ποτέ να το καταφέρουν ως θύματα.