«Πολιτικό εξαρχής το κλειδί του ελληνικού διλήμματος»

^«Δεν είμαι απαισιόδοξος αλλά ρεαλιστής. Και κατανοώ απολύτως γιατί οι Ελληνες προτιμούν μια αυτοδιαχειριζόμενη φτώχεια από μια τηλεκατευθυνόμενη λιτότητα. Τους συγχωρώ. Πολύ περισσότερο καθώς γνωρίζω ότι κάθε φορά που η Ευρώπη βρίσκεται στο χείλος του γκρεμού, σταματά εγκαίρως. Εχω εμπιστοσύνη στην Ευρώπη. Ο γκρεμός σήμερα δεν είναι αναγκαστικά η μετάδοση της ελληνικής κρίσης, αλλά μια παγκοσμιοποίηση που ξεφεύγει από κάθε έλεγχο (τα μεγάλα σχέδια που αλλάζουν τον κόσμο, όπως το GPS, η Alibaba, η Google, δεν έχουν τίποτα ευρωπαϊκό). Ο γκρεμός είναι ο κίνδυνος να σβηστεί η Ευρώπη από τους χάρτες».

Κανείς δεν μπορεί να αξιολογήσει καλύτερα τη σοβαρότητα της σημερινής κρίσης από τον Ρομάνο Πρόντι. Ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας, και στη συνέχεια πρόεδρος της Κομισιόν, διαχειρίστηκε από πρώτο χέρι το ευρώ. Στο τελευταίο του βιβλίο, με τον τίτλο «Ανολοκλήρωτη αποστολή», μιλάει για μια Ευρώπη χωρίς πολιτική και χωρίς ιδέες, που έχει έμμονη ιδέα με την αριθμητική. Οπως λέει, όμως, «δεν μπορείς να διοικήσεις με την αριθμητική». Είναι ο ίδιος άνθρωπος που το 2002 χαρακτήρισε «βλακώδες» το ευρωπαϊκό Σύμφωνο Σταθερότητας. Σήμερα, καλεί την Ευρωπαϊκή Ενωση να θεσμοθετήσει μια ισχυρή κυβέρνηση και ένα ισχυρό Κοινοβούλιο, καθώς είναι ο μόνος τρόπος για να επιβιώσει.

Ο Πρόντι δεν θεώρησε ποτέ ότι το πρόσφατο ελληνικό δημοψήφισμα ήταν μια αποφασιστική εξέλιξη. Η ενέργεια αυτή, όπως και το Οχι του Μπαράκ Ομπάμα στο κραχ, ήταν απλώς τρόποι να ασκηθεί πίεση στην καγκελάριο Μέρκελ. Αν κάτι άλλαξε μετά το δημοψήφισμα, λέει σε συνέντευξή του στο περιοδικό «L’Obs», είναι οι συσχετισμοί δυνάμεων. Το καθαρό αποτέλεσμα, σε συνδυασμό με την παραίτηση Βαρουφάκη, δείχνει ότι ένας συμβιβασμός είναι εφικτός.

Η Ανγκελα Μέρκελ θα ανταποκριθεί; «Η γερμανίδα καγκελάριος δεν αγνοεί τις ευρωπαϊκές ισορροπίες» απαντά ο πρώην πρόεδρος της Κομισιόν. «Οπως δεν αγνοεί και το μετάλλιο που της απένειμε ο πρόεδρος Ομπάμα όταν είπε δημοσίως ότι ο συνομιλητής του στη Γηραιά Ηπειρο δεν είναι πια Βρετανός. Γνωρίζει ότι το ευρώ παραμένει ο θεμέλιος λίθος του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Είναι όμως αντιμέτωπη με την επιστροφή των εθνικισμών (λιγότερο στη χώρα της απ’ ό,τι στις γειτονικές χώρες), που αποτελούν άμεση συνέπεια των παραχωρήσεων που έκαναν οι κυβερνώντες στους αντίστοιχους λαϊκισμούς: αναφέρομαι στη Μαρίν Λεπέν, στον Νάιτζελ Φάρατζ, στον Μπέπε Γκρίλο, στον Ματέο Σαλβίνι. Η Μέρκελ γνωρίζει πολύ καλά πως όταν υποχωρείς, δίνεις οξυγόνο στα εθνικά συναισθήματα».

Ο Πρόντι δεν πιστεύει ότι ο Μάριο Ντράγκι μπορεί να γίνει «ο σωτήρας της Ελλάδας». Ο διοικητής της ΕΚΤ έκανε ό,τι περνούσε από το χέρι του και θα συνεχίσει να βοηθά όπως μπορεί την Ελλάδα. Εκεί τελειώνει όμως ο ρόλος του. Η έξοδος από την κρίση είναι καθαρά πολιτικό ζήτημα. Χρειάζονται ηγετικές τάξεις που θα κάνουν τις εθνικές ή αντισυστημικές σειρήνες να σιγήσουν, όπως χρειάζονται ηγέτες που θα δηλώσουν ότι συνδέουν την τύχη τους με το μέλλον της Ευρώπης. Ποιος τολμά να το πει σήμερα; Ο λεγόμενος «γαλλογερμανικός άξονας»; Θα μπορούσε να αποτελέσει παράδειγμα, αλλά η ζυγαριά γέρνει υπερβολικά προς το μέρος της καγκελαρίου, η οποία κυριαρχεί σε όλες τις διοικητικές δομές των Βρυξελλών. Το ερώτημα που τίθεται λοιπόν είναι απλό: πού είναι η Γαλλία; Είναι ήδη αφοσιωμένη στις προεδρικές εκλογές του 2017; Δεν είναι πια ικανή να αναλάβει μια πρωτοβουλία;

Οι καιροί έχουν αλλάξει σε σχέση με την εποχή που ήταν ο ίδιος πρόεδρος της Κομισιόν, συνεχίζει ο Πρόντι. Τότε είχε πολύ μεγαλύτερες εξουσίες από αυτές που έχουν οι σημερινοί πρόεδροι. Μπόρεσε, για παράδειγμα, το 2003 να φέρει τη Γαλλία και τη Γερμανία προ των ευθυνών τους λόγω υπερβολικού ελλείμματος. Πρότεινε τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου που, αν λειτουργούσε όπως πρέπει, θα εμπόδιζε τους Ελληνες να παραποιήσουν τους προϋπολογισμούς τους! Για να αποτραπεί όμως η επανάληψη της ελληνικής περίπτωσης, θα πρέπει να επιλυθούν οι πρακτικές αντιφάσεις. Παράδειγμα: πώς είναι δυνατόν η Γερμανία, που υποστηρίζει με θέρμη τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, να υπογράφει ένα παχυλό συμβόλαιο με τον ρωσικό όμιλο Gazprom, ο οποίος βρίσκεται σε νομική αντιπαράθεση με τις Βρυξέλλες; Οι αντιφάσεις αυτές μειώνουν την αξιοπιστία της ΕΕ.