Ερχεται και το Μνημόνιο

Το πακέτο των μέτρων με τον τίτλο «προαπαιτούμενες δράσεις» που ήρθε χθες στη Βουλή είναι αυτό που λέει το όνομά του: μία σειρά από δράσεις για να σταματήσει η ασφυξία της οικονομίας. Για να δώσει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα χρηματοδότηση μέσω ELA στις τράπεζες και για να πληρωθούν οι άμεσες δανειακές ανάγκες στην ΕΚΤ και η δόση που έληξε στο ΔΝΤ. Δεν είναι Μνημόνιο. Αυτό θα έρθει αργότερα, εφόσον όλα πάνε καλά το Σαββατοκύριακο.
Σύμφωνα με τα διεθνή πρακτορεία, αργά χθες τη νύχτα, η αποτίμηση των δανειστών – έπειτα από τηλεδιάσκεψη – υπήρξε θετική για τις ελληνικές προτάσεις, γεγονός που αυξάνει τις πιθανότητες συμφωνίας στο σημερινό Eurogroup. 
Οπως εξηγούν εκπρόσωποι των θεσμών, τα μέτρα που περιλαμβάνονται στις «προαπαιτούμενες δράσεις» θα είναι η βάση για τη διαπραγμάτευση του νέου προγράμματος, του νέου Μνημονίου. Ενός Μνημονίου με μέτρα όχι μόνο δημοσιονομικά αλλά και διαρθρωτικά, με στόχους, ορόσημα, χρηματοδότηση αλλά και με ελέγχους ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Στην πορεία διαμόρφωσης αυτού του προγράμματος θα αντιμετωπιστούν πιθανότατα και όλα τα κεφάλαια που έχουν μείνει ανοιχτά: η ρύθμιση του χρέους, η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, το επενδυτικό πρόγραμμα.
Υπάρχει λοιπόν κίνδυνος τα μέτρα του τωρινού πακέτου να μην αποδειχθούν αρκετά και να χρειαστούν κι άλλα; Οι εκπρόσωποι των θεσμών καθησυχάζουν ως προς αυτό, αν και όχι απολύτως. Συγκεκριμένα, υποστηρίζουν ότι έγινε προσπάθεια ώστε να είναι εμπροσθοβαρές το δημοσιονομικό σκέλος του προγράμματος και, επομένως, να μη χρειαστούν σημαντικά άλλα μέτρα τέτοιου είδους, δηλαδή φορολογικά και μισθολογικά – συνταξιοδοτικά. Αυτό όμως δεν αποκλείει να υπάρξει ανάγκη για κάποια επιπλέον μέτρα καθώς – όπως επισημαίνουν – από τότε που διατυπώθηκε η πρόταση Γιούνκερ (ο πυρήνας του πακέτου που συμφωνήθηκε) υπήρξε επιδείνωση των συνθηκών της οικονομίας, κυρίως λόγω των περιορισμών της κίνησης κεφαλαίων. Σε κάθε περίπτωση, προσθέτουν οι ίδιες πηγές, πρέπει να συμφωνηθούν οι νέοι στόχοι των πρωτογενών πλεονασμάτων, να μετρηθεί η επίπτωση των μέτρων και να διαπιστωθεί κατά πόσον ο λογαριασμός βγαίνει.
Δεν είναι ακόμη σαφές πόσος χρόνος θα χρειαστεί για το νέο Μνημόνιο. Ισως μία εβδομάδα, ίσως πολύ περισσότερο. Το τοπίο εξακολουθούσε και χθες να παραμένει εξαιρετικά ρευστό. 
Η ρύθμιση του χρέους είναι ένα αγκάθι που παραμένει στον δρόμο. Στην εισηγητική έκθεση του νομοσχεδίου που κατέθεσε η κυβέρνηση αναφέρει ότι η συμφωνία θα περιλαμβάνει μέτρα αναμόρφωσης και αναδιάρθρωσης του μακροχρόνιου χρέους μετά το 2022. Επίσης, υποστηρίζει ότι η πληρωμή την επόμενη τριετία των δόσεων προς την ΕΚΤ και το ΔΝΤ από πόρους του ESM συνιστά από μόνη της μερική αναμόρφωση του δημοσίου χρέους.
Στην πραγματικότητα, όμως, όπως προκύπτει από τα μέχρι στιγμής δεδομένα, ο ΕSM δεν θα κάνει τίποτα άλλο παρά να πληρώνει τις δόσεις κατά την πορεία εφαρμογής του προγράμματος, στο πλαίσιο ενός κανονικού δανείου που θα πάρουμε από αυτόν και υπό την προϋπόθεση ότι θα τηρούμε κάθε φορά τους όρους του προγράμματος. Αυτό δεν συνιστά ρύθμιση χρέους, λένε οι ειδικοί. Στην καλύτερη περίπτωση, θα μπορούσε να το ονομάσει κανείς σταδιακή ρύθμιση υπό προϋποθέσεις. Κάτι τέτοιο δεν αλλάζει την «ανάλυση βιωσιμότητας χρέους» και δεν αποτελεί κίνητρο για επενδυτές ώστε να αγοράσουν ξανά ομόλογα του ελληνικού Δημοσίου.
Ωστόσο, το θέμα αναμένεται να μπει στο τραπέζι, υπό την πίεση του ΔΝΤ. Το ΔΝΤ δεν πρόκειται να συζητήσει ενδεχόμενη συμμετοχή του στο νέο τριετές πρόγραμμα στήριξης της Ελλάδας αν δεν εξασφαλίσει τη βιωσιμότητα του χρέους, όπως τονίζουν πηγές του. «Αν πρόκειται να συμμετάσχει το ΔΝΤ πρέπει να ληφθούν σημαντικές αποφάσεις» αναφέρεται χαρακτηριστικά.
  
Οι τράπεζες. Δεύτερο μεγάλο αγκάθι είναι οι τράπεζες. Τα 53,5 δισ. ευρώ του πακέτου δεν είναι αρκετά για να καλύψουν τις κεφαλαιακές ανάγκες των τραπεζών, που έχουν πολλαπλασιαστεί το τελευταίο διάστημα. Πηγές της Τραπέζης της Ελλάδος εκτιμούν ότι θα χρειαστούν επιπλέον περίπου τα 10,9 δισ. ευρώ του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, που «χάθηκαν» με τη λήξη του προγράμματος. Αλλες πηγές ανεβάζουν τον λογαριασμό στα 20 δισ. ευρώ. Ετσι, το συνολικό πακέτο ανεβαίνει περίπου στα 70 δισ. ευρώ.
Σε κάθε περίπτωση, τις τράπεζες θα σώσουν οι φορολογούμενοι, όπως και τις προηγούμενες φορές και δεν θα χρειαστεί να μπούμε σε διαδικασία bail in και να υπάρξει κούρεμα καταθέσεων.
Αμεσα, πάντως, για τις τράπεζες προέχει η αύξηση της στήριξης από τον ΕLA. Τα υποκαταστήματα δεν πρόκειται να ανοίξουν την Τρίτη, αλλά η ρευστότητα εξαντλείται ακόμη και με το υφιστάμενο όριο ημερήσιας άντλησης από τα ΑΤΜ. Τα βλέμματα είναι στραμμένα στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ που θα συνεδριάσει τη Δευτέρα, υπό το φως προφανώς των αποφάσεων του Σαββατοκύριακου.