Εκείνοι που θέλουν το Grexit

Ο όρος μπήκε στη ζωή μας στις 6 Φεβρουαρίου του 2012, μέσα από μια έκθεση δυο αναλυτών της Citigroup, των Γουίλεμ Μπούιτερ και Εμπραΐμ Ραχμπάρι. Ηταν συμπυκνωμένος, ευφάνταστος και πιασάρικος, σύντομα λοιπόν αντικατέστησε την περιφραστική διατύπωση «έξοδος της Ελλάδας από την ευρωζώνη». Για καιρό το Grexit φάνταζε ως κάτι το αδιανόητο, ελάχιστοι ευρωπαίοι πολιτικοί τολμούσαν να ταχθούν ανοικτά υπέρ του. Το δημοψήφισμα που προκήρυξε ο Αλέξης Τσίπρας ωστόσο, το ηχηρό Οχι των ελλήνων ψηφοφόρων, άλλαξε τα δεδομένα. Πιο πρόσφατη προσθήκη στη λίστα των ευρωπαίων πολιτικών που προκρίνουν το Grexit έγινε χθες ο δεξιός πρώην πρωθυπουργός της Γαλλίας Αλέν Ζιπέ – προκαλώντας τον δέοντα σάλο στη χώρα.

Αλλά πριν από όλα να ξεκαθαρίσουμε κάτι: το μέτωπο των ευρωπαίων πολιτικών που επιθυμούν ή τουλάχιστον δέχονται ως αναγκαίο κακό την έξοδο της Ελλάδας από την ευρωζώνη δεν είναι αρραγές. Υπάρχουν από τη μία πλευρά εκείνοι που θέλουν το Grexit για ιδεολογικούς λόγους, οι εθνολαϊκιστές που βλέπουν (με χαρά) σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο την αρχή του τέλους για την ευρωζώνη, γιατί όχι και για την ΕΕ. Είναι η περίπτωση της Μαρίν Λεπέν, της ηγέτιδος του γαλλικού Εθνικού Μετώπου, η οποία χαιρέτισε το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος με ένα θριαμβευτικό «η διάλυση της νομισματικής ένωσης μόλις άρχισε». Οπως επίσης η περίπτωση του Νάιτζελ Φάρατζ, του ηγέτη του βρετανικού UKIP, ο οποίος διαβεβαίωσε χαιρέκακα ότι «η ΕΕ πεθαίνει μπροστά στα μάτια μας». Στην ίδια κατηγορία ανήκει και ο Μπέπε Γκρίλο, ο ηγέτης του Κινήματος των Πέντε Αστέρων, που αξιώνει εδώ και καιρό ένα ιταλικό δημοψήφισμα με ερώτημα την παραμονή της χώρας στο ευρώ. Κάπου εκεί κοντά όμως βρίσκεται και ο Τίμο Σόινι, ο ηγέτης του εθνολαϊκιστικού Κόμματος των Φινλανδών και υπουργός Εξωτερικών πλέον στην κυβέρνηση συνασπισμού της Φιλανδίας: «Η εγκατάλειψη του ευρώ θα μπορούσε να είναι η σωστή απόφαση από πλευράς ηθικής. Οι Ελληνες δεν θα εγκαταλείψουν το ευρώ, πρέπει να αποκλειστούν» δήλωσε μετά το δημοψήφισμα, επαναλαμβάνοντας ουσιαστικά μια θέση που διατυπώνει εδώ και μήνες.

Στην Ευρώπη, η αυξανόμενη δύναμη ακραίων φωνών όπως αυτές της Λεπέν, του Φάρατζ και του Γκρίλο, λειτουργεί σαν φόβητρο για τα μετριοπαθή πολιτικά κόμματα, που δεν ανησυχούν μόνο για ένα οικονομικό, αλλά και για ένα (γεω)πολιτικό ντόμινο σε περίπτωση Grexit. Ομως τα ταμπού έχουν πλέον σπάσει. Ο Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν, πρώην πρόεδρος της Γαλλίας και από τους αρχιτέκτονες της ΕΕ, έχει ταχθεί υπέρ μιας «φιλικής εξόδου» της Ελλάδας από την ευρωζώνη ως λύσης για τα οικονομικά της προβλήματα από τις αρχές του χρόνου και επανέλαβε χθες την άποψή του με το επιχείρημα πως οι έλληνες ψηφοφόροι «εγκατέλειψαν την οικονομική ένωση, άρα εμμέσως και τη νομισματική ένωση». Υπέρ του Grexit φέρεται ότι είχε ταχθεί το 2012 και ο «σκληρός» υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας Βόλφγκανγκ Σόιμπλε. Στα γεράκια της ευρωζώνης, όμως, στους υπέρμαχους μιας σκληρής στάσης έναντι της Ελλάδας, περιλαμβάνεται πλέον ξεκάθαρα τόσο ο πρόεδρος του Eurogroup Γερούν Ντεϊσελμπλούμ όσο και ο Σοσιαλδημοκράτης αντικαγκελάριος της Γερμανίας Ζίγκμαρ Γκάμπριελ, που έχει αιφνιδιάσει με τη σκληρή του στάση – σκληρότερη και από εκείνη του Σόιμπλε, λένε κάποιοι. Στην ίδια ομάδα φέρεται ότι ανήκει, χωρίς να το διαλαλεί, και ο ισπανός πρωθυπουργός Μαριάνο Ραχόι, αντιμέτωπος καθώς είναι με το φάσμα των Podemos.

Χωρίς την ανάγκη αυτοσυγκράτησης που επιβάλλει μια θέση ευθύνης, ο Αλέν Ζιπέ, ο μεγάλος αντίπαλος του Νικολά Σαρκοζί για το χρίσμα του υποψηφίου της Δεξιάς στις προεδρικές εκλογές του 2017,  δήλωσε χθες ανοικτά πως «πρέπει να οργανωθεί η έξοδος, χωρίς δράματα» της Ελλάδας από το ευρώ, με το επιχείρημα πως «αν επιδιώξουμε να την κρατήσουμε εντός πάση θυσία, μέσω ευκαιριακών συμφωνιών, θα θέσουμε σε κίνδυνο το σύνολο του συστήματος». Την κάθετη αντίθεσή του εξέφρασαν ο γάλλος υπουργός Οικονομικών Εμανουέλ Μακρόν και η ηγεσία του Σοσιαλιστικού Κόμματος, κάνοντας τη «Les Echos» να σχολιάσει πως «στη Γαλλία, η συζήτηση για την Ελλάδα γυρίζει σε σύγκρουση Αριστεράς – Δεξιάς». «Η Ελλάδα ανέστειλε τη συμμετοχή της στην ευρωζώνη», διακήρυξε, πράγματι, στα τέλη Ιουνίου (και) ο Νικολά Σαρκοζί, εξαπολύοντας μύδρους εναντίον του Αλέξη Τσίπρα. Σε άλλη συνέντευξή του, εντούτοις, ο πρώην πρόεδρος της Γαλλίας, που επιμένει πως έκανε από κοινού με τη γερμανίδα καγκελάριο «το παν ώστε να μη καταποντιστεί η Ελλάδα», προειδοποίησε πως «μέσα σε αυτή την υπέροχη περιπέτεια του ευρώ, ο αποκλεισμός ενός κράτους – μέλους μπορεί να έχει συνέπειες τόσο σοβαρές που δεν τις διανοούμαστε καν» και εξέφρασε την ελπίδα «να επικρατήσει η λογική».