Το στοίχημα, η κρυφή ελπίδα και το σοκ

Δεν κάνει πίσω η κυβέρνηση στην απόφασή της για διενέργεια δημοψηφίσματος την ερχόμενη Κυριακή, παρά τις  ανησυχητικές εξελίξεις με τις κλειστές τράπεζες, αν και δείχνει πως ενδόμυχα περιμένει εξελίξεις σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ενωσης που θα οδηγήσουν σε επανάληψη της διαπραγμάτευσης και θα άρουν το αδιέξοδο.

Η κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι η απόφαση για δημοψήφισμα είναι κίνηση υψηλού πολιτικού ρίσκου, παρ’ όλα αυτά στην παρούσα φάση και με τους πιστωτές να εμφανίζονται αμετακίνητοι και αδιάλλακτοι δεν προχωρά σε δεύτερες σκέψεις, π.χ. ματαίωση δημοψηφίσματος, για λόγους αμιγώς πολιτικούς. Κι αυτό μολονότι η επιλογή του δημοψηφίσματος «αξιοποιήθηκε» από την κυβέρνηση ως «χαρτί στην διαπραγμάτευση», όπως επιβεβαιώνουν γνώστες των όσων δραματικών γεγονότων έλαβαν χώρα από το πρωί έως τη νύχτα της περασμένης Παρασκευής.

Κορυφαίοι κυβερνητικοί παράγοντες στοιχηματίζουν πως το δημοψήφισμα θα γίνει κανονικά, επιβεβαιώνουν όμως ότι το Μαξίμου συντηρούσε μια κρυφή ελπίδα πως η ανακοίνωσή του θα ταρακουνούσε το σύστημα των Βρυξελλών. Κάτι που ωστόσο δεν έγινε μέχρι την ώρα της ψηφοφορίας στη Βουλή ξημερώματα Κυριακής.

Πηγές του Μαξίμου αναφέρουν ότι γίνονται «υπόγειες διαβουλεύσεις» με παράγοντες της ευρωζώνης, ωστόσο έχουν αρχίσει να αντιλαμβάνονται ότι τα περιθώρια στενεύουν και ότι υπό την απειλή χρεοκοπίας η κυβέρνηση θα κληθεί να λάβει μείζονες αποφάσεις, είτε εξασφαλίσει το Οχι είτε το Ναι στη χρηματοδότηση.

ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ. Ο Αλέξης Τσίπρας έχει κατανοήσει ότι δεν μπορεί – εκτός εάν υπάρξει μια θεαματική ανατροπή υπέρ της χώρας – να υποχωρήσει στην απόφαση για δημοψήφισμα γι’ αυτό και από το βήμα της Βουλής διαμήνυσε ότι «θα γίνει κανονικά, είτε το θέλουν είτε δεν το θέλουν οι εταίροί μας». Και  το ίδιο μήνυμα έστειλε με τη χθεσινή – δεύτερη μέσα σε δύο 24ωρα – παρέμβασή του, ζητώντας ωστόσο συγχρόνως επανεξέταση του ελληνικού αιτήματος για ολιγοήμερη παράταση του προγράμματος, με αίτημα προς όλους τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Είναι γεγονός ότι η απόφαση για κλείσιμο των τραπεζών επί εξαήμερο προκάλεσε σοκ στο πρωθυπουργικό επιτελείο και εξ αυτού του λόγου ο Πρωθυπουργός επεχείρησε να καθησυχάσει λέγοντας ότι μισθοί και συντάξεις  είναι διασφαλισμένες.

Στο Μαξίμου αξιολογούν ως θετική την κίνηση του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ να δώσει στη δημοσιότητα τις προτάσεις της πλευράς των δανειστών, κυρίως για να αντικρούσουν την επιχειρηματολογία των κομμάτων της αντιπολίτευσης πως δεν υπήρχε κείμενο των πιστωτών, αλλά και για να «επικοινωνήσουν» στον ελληνικό λαό τα επώδυνα μέτρα των ξένων που δεν αφήνουν περιθώρια αποδοχής. Αρα, να πείσουν τους πολίτες ότι το «Οχι» στο επικείμενο δημοψήφισμα είναι επιβαλλόμενο και συνιστά απάντηση στους δανειστές που δεν αντιλαμβάνονται -σύμφωνα με το Μαξίμου – ότι η κοινωνία δεν αντέχει άλλες περικοπές σε συντάξεις και σκληρά υφεσιακά μέτρα. Εκ παραλλήλου η κυβέρνηση εντόπισε την τροποποιημένη πρόταση για τον συντελεστή του ΦΠΑ στα ξενοδοχεία για να επισημάνει ότι ακόμη και το κείμενο που πήγε στο Eurogroup είχε τον συντελεστή στο 23%, για να μειωθεί στο 13% με τις προτάσεις που δημοσιοποίησε χθες ο πρόεδρος της Κομισιόν.

Ο ΑΙΦΝΙΔΙΑΣΜΟΣ. Στο χθεσινοβραδινό Υπουργικό Συμβούλιο ο Αλέξης Τσίπρας προσπάθησε να διατηρήσει το ηθικό των μελών της κυβέρνησης ακμαίο ζητώντας τους να υποστηρίξουν την κυβερνητική πρόταση για το δημοψήφισμα και να συμμετέχουν στην προσπάθεια για επικράτηση του «όχι» την ερχόμενη Κυριακή. Είναι γεγονός πως το Μαξίμου αιφνιδιάστηκε ακόμη και από τον εξοβελισμό των Γιάνη Βαρουφάκη και Ευκλείδη Τσακαλώτου από τη δεύτερη συνεχόμενη συνεδρίαση του Eurogroup το Σάββατο το απόγευμα, κίνηση που έδειχνε ότι η Ελλάδα είναι ανεπιθύμητη στις συνεδριάσεις των κεντρικών ευρωπαϊκών οργάνων. «Δεν ήμασταν καλεσμένοι στο πάρτι αυτό» έλεγε αρμόδια κυβερνητική πηγή.

Πώς ελήφθη όμως η απόφαση για τη διενέργεια δημοψηφίσματος; Ο Αλέξης Τσίπρας πήρε στα χέρια του την τελευταία πρόταση των δανειστών το βράδυ της Πέμπτης. Διαπίστωσε, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, ότι το νέο κείμενο των πιστωτών δεν είχε καμία σχέση με την τελευταία πρόταση της ελληνικής πλευράς. «Αν φέρναμε αυτή την πρόταση στην Αθήνα θα πέφταμε. Δεν θα την ψήφιζε κανείς» εξηγεί υπουργός που συμμετέχει στην πολιτική ομάδα διαπραγμάτευσης. Υπό αυτές τις συνθήκες συγκάλεσε την κυβερνητική ομάδα που ήταν μαζί του στις Βρυξέλλες και συζήτησαν για τον τρόπο αντίδρασής τους στο τελεσίγραφο των πιστωτών. Να σημειωθεί ότι πριν φύγει για τις Βρυξέλλες στις συσκέψεις που είχαν γίνει στο Μαξίμου ο Πρωθυπουργός και οι υπουργοί του είχαν προσανατολιστεί στην κατεύθυνση των εκλογών, σε περίπτωση που συναντούσαν το αδιέξοδο στη διαπραγμάτευση.

Η ΔΙΟΡΘΩΣΗ. Η κυβερνητική αντιπροσωπεία όμως κατέληξε στην απόφαση για δημοψήφισμα για αρκετούς λόγους. Εκρινε πως ό,τι είναι να γίνει θα έπρεπε να γίνει άμεσα και να μην απαιτηθούν τουλάχιστον τρεις εβδομάδες, σύμφωνα με το Σύνταγμα, για τη διενέργεια εκλογών διότι μπορεί να επικρατούσε το χάος. Επιπλέον εκτίμησε ότι το δημοψήφισμα θα μπορούσε να αποτελέσει ένα διαπραγματευτικό χαρτί για την κυβέρνηση χωρίς να αποτελεί μία πράξη που δεν θα μπορούσε να «διορθωθεί». «Αν προκηρύσσαμε εκλογές αυτό δεν θα μπορούσε να αλλάξει, με το δημοψήφισμα όμως είχαμε τη δυνατότητα ελιγμών» ανέφερε κυβερνητικό στέλεχος που γνωρίζει καλά με ποιο σκεπτικό ελήφθησαν οι αποφάσεις.

Ωστόσο, αυτοί οι ελιγμοί θα μπορούσαν να έχουν γίνει προτού η Βουλή ψηφίσει τα ξημερώματα της Κυριακής την πρόταση για δημοψήφισμα. Οι δανειστές, αντί να καμφθούν, έδειξαν να σκληραίνουν τη στάση τους. Ενας επιπρόσθετος λόγος για τον οποίο ο Αλέξης Τσίπρας αποφάσισε την προσφυγή σε δημοψήφισμα ήταν ο ψυχολογικός. Ο ίδιος επανέλαβε σε όλες τις δηλώσεις του ότι ο ελληνικός λαός δεν μπορεί να είναι ταπεινωμένος και ενίοτε αντιδρά, στην ουσία όμως μετέφερε αυτό που ο ίδιος ένιωσε κατά τη διάρκεια της τελευταίας εβδομάδας από την πίεση και την απαξίωση των δανειστών. Κυρίως όταν μέσα σε ένα 24ωρο απέσυραν την ελληνική πρόταση που είχαν δεχθεί ως βάση συζήτησης και επανέφεραν μια άλλη. «Δεν μπορείς να ταπεινώνεις τον Πρωθυπουργό και να το φυτεύεις κάτω από τη μύτη ένα νέο κείμενο» λέει στενός συνεργάτης του Αλέξη Τσίπρα ομολογώντας συγχρόνως για να καταδείξει τη σκληρότητα των διαπραγματεύσεων: «Κάποια στιγμή λυπήθηκα και τους προηγούμενους».

Η ΕΠΟΜΕΝΗ ΗΜΕΡΑ. Τι σκέφτεται όμως η κυβέρνηση για την επόμενη ημέρα του δημοψηφίσματος. Το Μαξίμου λέει ότι έχει σχέδιο για να διαχειριστεί το Οχι ή το Ναι. Στην περίπτωση του Ναι, δηλαδή της απόρριψης της κυβερνητικής πρότασης, «εμείς βάζουμε απλώς την υπογραφή μας» αναφέρει κυβερνητική πηγή υπονοώντας ότι η επόμενη κίνηση δεν μπορεί παρά να είναι η προκήρυξη εκλογών. Στην άλλη περίπτωση, δηλαδή εφόσον το Μαξίμου πάρει το Οχι που επιθυμεί, τότε έχει στόχο να επιστρέψει στη διαπραγμάτευση «για να βρει έναν μέσο δρόμο». Χωρίς ωστόσο στελέχη του να είναι σε θέση να εξηγήσουν τι θα γίνει εφόσον οι πιστωτές κλείσουν τον δρόμο της επιστροφής στη διαπραγμάτευση για την ελληνική κυβέρνηση.