Κίνημα κατά των συμβόλων της δουλείας

O 21χρονος Ντίλαν Στορμ Ρουφ που επιτέθηκε πριν από μία εβδομάδα σε εκκλησία Αφροαμερικανών στο Τσάρλεστον της Νότιας Καρολίνας, σκοτώνοντας 9 άτομα που προσεύχονταν εκείνη τη στιγμή, φωτογραφιζόταν συχνά κρατώντας τη σημαία της Συνομοσπονδίας, την παλιά σημαία του αμερικανικού Νότου – σύμβολο, την εποχή του Εμφυλίου, των υποστηρικτών της δουλείας και των φυλετικών διαχωρισμών.

Η σφαγή που συντάραξε τις ΗΠΑ έφερε και πάλι στο προσκήνιο το ζήτημα της σημαίας αυτής που ακόμα και σήμερα κυματίζει πάνω σε δημόσια κτίρια του Νότου ως δείγμα μιας «αθώας νοσταλγίας». Κανείς όμως δεν μπορεί να παραμείνει αθώος μετά το μακελειό του Τσάρλεστον. Και η συζήτηση για την κατάργηση της σημαίας έχει φουντώσει, καθώς είναι σαφής αναφορά στη Συνομοσπονδία των Πολιτειών του Νότου το 1861, που συνασπίστηκαν υπό τις κοινές τους «αρχές», δηλαδή τη δουλοκτησία, για να πάρουν μέρος στον Εμφύλιο, στον οποίο έχασαν.

Το αίτημα λοιπόν, που ξεκίνησε ως μερικές σκόρπιες φωνές για την απομάκρυνση της σημαίας της Συνομοσπονδίας από το κτίριο της τοπικής Βουλής της Νότιας Καρολίνας, εξελίχθηκε μέσα σε λίγες ημέρες σε ένα πανεθνικό κίνημα για την κατάργηση του συμβόλου αυτού από δημόσια πάρκα και κτίρια, πινακίδες κυκλοφορίας, σελίδες e-shop στο Ιντερνετ και καταστήματα. Οι τοπικοί βουλευτές αποφάσισαν να συζητήσουν την υποστολή της σημαίας, ενώ την απόφαση πήρε ήδη η στρατιωτική ακαδημία του Τσάρλεστον.

Και το άγαλμα. Ομως και στο Τενεσί πολιτικοί και από τα δύο κόμματα συμφώνησαν ότι το άγαλμα του στρατηγού της Συνομοσπονδίας Νέιθαν Φόρεστ, που ήταν από τους πρώτους ηγέτες της Κου-Κλουξ-Κλαν, θα πρέπει να απομακρυνθεί έξω από την τοπική Βουλή, ενώ στη Βιρτζίνια ο δημοκρατικός κυβερνήτης διέταξε να μην εμφανίζεται πλέον η σημαία της Συνομοσπονδίας στις πινακίδες κυκλοφορίας. Πολιτικοί στο Μέριλαντ, στη Βόρεια Καρολίνα και στο Τενεσί δεσμεύθηκαν ότι θα κάνουν το ίδιο. Στο Μισισίπι, ο πρόεδρος της τοπικής Βουλής Φίλιπ Γκαν ζήτησε να αφαιρεθεί η σημαία της Συνομοσπονδίας που βρισκόταν στην πάνω γωνία της σημαίας της Πολιτείας – είναι η μοναδική πολιτειακή σημαία στην οποία βρισκόταν ακόμα το έμβλημα. «Πρέπει να θυμόμαστε το παρελθόν, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να το αφήσουμε να μας ορίζει» δήλωσε.

Επί δεκαετίες υπήρχαν αντιδράσεις για τη σημαία της Συνομοσπονδίας, την οποία πολλοί θεωρούσαν οδυνηρό σύμβολο της δουλείας, του ρατσισμού και της λευκής κυριαρχίας ενώ άλλοι την υποστήριζαν ως ιστορικό έμβλημα, υπενθύμιση της περηφάνιας του Νότου. Αρκετά συγκροτήματα που προέρχονται από τον Νότο τη χρησιμοποιούν παρότι υπήρξε σύμβολο της Κου-Κλουξ-Κλαν μέχρι τον 20ό αιώνα. Ομως τώρα οι αντιδράσεις παίρνουν μορφή χιονοστιβάδας. Στη Μινεσότα, ακτιβιστές ζητούν να μετονομαστεί μια λίμνη που φέρει το όνομα του Τζον Καλχούν, πρώην γερουσιαστή και υποστηρικτή της δουλείας. Το Amazon και το eBay ανακοίνωσαν ότι δεν θα πωλούν πλέον τις σημαίες αυτές, όπως και πολυκαταστήματα σαν το Walmart και το Sears. «Το να βλέπεις όλα αυτά να συμβαίνουν ξαφνικά, δείχνει πως υπάρχει μια βαθιά αλλαγή στη χώρα» παρατηρεί η Κέρι Χέινι, πολιτική επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο Ντιουκ. «Υπήρχαν αιτήματα γι’ αυτό επί χρόνια. Ωστόσο χρειάστηκε μια τραγωδία για να προκαλέσει τόσο μεγάλη αλλαγή».

Κλίντον vs Μπους. Οι περισσότεροι διεκδικητές του χρίσματος των δύο μεγάλων κομμάτων για τις επόμενες προεδρικές εκλογές κλήθηκαν να σχολιάσουν εάν η σημαία πρέπει να σταματήσει να χρησιμοποιείται. Η Χίλαρι Κλίντον, όπως και οι περισσότεροι Δημοκρατικοί συνυποψήφιοί της, είπε ότι η θέση της σημαίας είναι στο μουσείο. Στην άλλη πλευρά, όμως, ο Ρεπουμπλικανός Τζεμπ Μπους ήταν η εξαίρεση που είπε «όχι»: οι περισσότεροι απέφυγαν να πάρουν θέση, λέγοντας πως είναι ζήτημα των εκάστοτε πολιτειών ή ότι η συζήτηση δεν έχει θέση στη μάχη για την προεδρία. Η δυσκολία των Ρεπουμπλικανών να εκφραστούν έχει ακριβώς να κάνει με το ότι θέλουν να αποφύγουν να θίξουν τα αισθήματα συντηρητικών ψηφοφόρων στις νότιες πολιτείες.