Με κατεύθυνση στο άγνωστο ο ελληνορωσικός αγωγός

Αγνωστη είναι η διαδρομή που θα ακολουθήσει ο ελληνορωσικός αγωγός (Νότιος Ευρωπαϊκός Αγωγός όπως θα λέγεται), αφού ακόμη δεν έχουν βρεθεί καν οι χώρες που θα δεχθούν να περάσει από το έδαφός τους ούτε οι δυτικοευρωπαϊκές εταιρείες πελάτες που θα αγοράσουν τα 47 δισ. κυβικά μέτρα του διερχόμενου από την Ελλάδα αερίου.

Πώς θα μπορούσε άλλωστε να έχει γίνει κάτι τέτοιο όταν δεν έχει υποβληθεί ακόμη φάκελος για την αδειοδότησή του στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και, φυσικά, όταν είναι άγνωστο αν και πότε θα πάρει την έγκριση.

Παρ’ όλα αυτά, σύμφωνα με το μνημόνιο που υπέγραψαν την Παρασκευή στην Αγία Πετρούπολη η ελληνική και η ρωσική πλευρά, ως χρονοδιάγραμμα έναρξης κατασκευής του έργου ορίζεται το 2016 και ολοκλήρωσής του το 2019!

Διαβάζοντας κανείς το μνημόνιο πολιτικής στήριξης που φέρει τις υπογραφές των Π. Λαφαζάνη και του ρώσου ομολόγου του Α. Νόβακ, συνειδητοποιεί πόσο «μετέωρο βήμα» είναι το σχέδιο ακόμη και στην ακραία περίπτωση κατά την οποία οι Βρυξέλλες παραβλέψουν την πολιτική διάσταση του παράγοντος Ρωσία και δώσουν το οκέι.

Διότι κατ’ αρχάς το μνημόνιο αναφέρει μόνο την έναρξη της διαδρομής του αγωγού, δηλαδή τα ελληνοτουρκικά σύνορα. Δεν αναφέρει τίποτα για τη διαδρομή του από εκεί και πέρα, αφού κανείς ακόμη δεν τη γνωρίζει. Η αρχική όδευση μετά την Ελλάδα, μέσω ΠΓΔΜ και Σερβίας έχει ανατραπεί, λόγω απροθυμίας ή αδυναμίας των δύο χωρών να συνεργαστούν με τη Ρωσία και αναζητείται εναλλακτική διαδρομή μέσω Ιταλίας, χωρίς όμως ακόμη να έχει κλειδώσει κάτι.

Ωστόσο ακόμη και αν δεν υπήρχε η αβεβαιότητα Σερβίας – ΠΓΔΜ, είναι και πάλι αστείο να μιλάει κανείς για χρονοδιαγράμματα όταν δεν έχει υποβληθεί καν φάκελος στην Κομισιόν. Η διαδικασία εγκρίσεων που επιβάλλει η κοινοτική νομοθεσία για παρόμοια έργα (3ο Ενεργειακό Πακέτο) την οποία μάλιστα αποδέχεται και το ελληνορωσικό μνημόνιο, είναι εξαιρετικά χρονοβόρα. Διαρκεί πάνω από δύο χρόνια όπως συνέβη στην περίπτωση του ΤΑΡ. Πρέπει να προηγηθούν εγκρίσεις από τις εθνικές ρυθμιστικές Αρχές των χωρών διέλευσης του αγωγού και συνεχή market tests ώστε να αποδειχθεί το ενδιαφέρον της αγοράς για το μεταφερόμενο αέριο, προτού οι Βρυξέλλες δώσουν στο έργο άδεια λειτουργίας Ανεξάρτητου Συστήματος Φυσικού Αερίου.

Πρόκειται για άδεια που παίρνουν όλοι οι αγωγοί που διασχίζουν κράτη της ΕΕ (π.χ. ο TAP) και η οποία απαιτεί να μη δεσμεύεται το σύνολο της χωρητικότητάς τους με φυσικό αέριο ενός προμηθευτή (π.χ. Ρωσία), αλλά να δίνουν τη δυνατότητα και σε τρίτους να διοχετεύσουν σε αυτόν δικές τους ποσότητές (π.χ. Αζερμπαϊτζάν).

Στο άρθρο 3 του μνημονίου όμως διαβάζουμε ότι η δέσμευση του 100% της χωρητικότητας του αγωγού επί ελληνικού εδάφους θα υποδειχθεί από τον ρώσο εταίρο, δηλαδή την κρατική αναπτυξιακή τράπεζα VEB. Με άλλα λόγια, η ρωσική τράπεζα θα εμποδίσει οποιονδήποτε άλλο ενδιαφερόμενο να περάσει μέσω του αγωγού δικό του αέριο. Κάτι τέτοιο δεν υπάρχει περίπτωση να γίνει δεκτό από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ανταγωνισμού.

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ. Διαβάζοντας το μνημόνιο (επίσης άρθρο 3), η ρωσική πλευρά δεν δεσμεύεται ούτε καν για τη χρηματοδότηση της κατασκευής του έργου. Αναφέρεται απλώς ότι «η ρωσική πλευρά θα διευκολύνει την εταιρεία ειδικού σκοπού για την απόκτηση της αναγκαίας χρηματοδότησης για την υλοποίηση και εκτέλεση του έργου σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης σκοπιμότητας που θα εκπονηθεί και η όποια χρηματοδότηση θα δοθεί με την εγγύηση του οικονομικού οφέλους της διέλευσης αερίου από τον Νότιο Ευρωπαϊκό Αγωγό».