«Οι πρώτες εβδομάδες θα ’ναι δύσκολες»

Κατά τη συνάντησή του με τον καγκελάριο της Αυστρίας Βέρνερ Φάιμαν ο Πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας το κατέστησε σαφές προς όλες τις κατευθύνσεις. Ο ίδιος, η κυβέρνησή του και το κόμμα του είναι εκείνοι που θα λάβουν τη δύσκολη απόφαση να στηρίξουν μια συμφωνία που θα απέχει από τις προγραμματικές θέσεις του Φεβρουαρίου, αλλά θα είναι η βάση για την αναστροφή των πολιτικών λιτότητας. Ταυτόχρονα όμως θα είναι και εκείνοι που θα πουν «το μεγάλο όχι στη συνέχιση μιας καταστροφικής πολιτικής».  

Τα ερωτήματα που προέκυψαν ήταν πολλά, οι απαντήσεις άγνωστες και τα σενάρια που διέρρεαν από τα κέντρα λήψης αποφάσεων σε Βρυξέλλες, Ουάσιγκτον και Φρανκφούρτη για το τι θα σημαίνει ένα ελληνικό «όχι» ήταν το λιγότερο απαισιόδοξα για το μέλλον της χώρας.

«Υπάρχει ζωή έπειτα από μια ενδεχόμενη ρήξη με τους Ευρωπαίους;» ήταν το ερώτημα που προέκυπτε πλέον επιτακτικά. Η κυβερνητική απάντηση είναι πως δεν υπάρχει, διότι δεν θα χρειαστεί καθώς θα υπάρξει συμφωνία. Αυτή είναι και η πάγια θέση της κυβέρνησης. «Και στο μη παρέκει να φθάσουμε, δεν τίθεται θέμα αποχώρησης της Ελλάδας από την ευρωζώνη» τονίζουν κορυφαίοι κυβερνητικοί παράγοντες.

Για ορισμένους άλλους όμως το θέμα «μετά το ευρώ τι;» θα έπρεπε να τεθεί επιτακτικά στο τραπέζι της συζήτησης από την ελληνική κυβέρνηση. Εστω και ως υπόθεση εργασίας.

«Ευλογία, όχι καταστροφή»

Εκείνοι που θέτουν σε κάθε ευκαιρία το συγκεκριμένο ζήτημα είναι τα στελέχη της εσωκομματικής μειοψηφίας στον ΣΥΡΙΖΑ. Τα στελέχη της Αριστερής Πλατφόρμας εδώ και χρόνια ζητάνε την ύπαρξη ενός Σχεδίου Β’ που θα αποτελέσει οδηγό για μια τυχόν έξοδο της Ελλάδας από τη ζώνη του ευρώ. Για την ομάδα του Παναγιώτη Λαφαζάνη μια τέτοια εξέλιξη δεν θα ήταν καταστροφική, αλλά ευλογία.

Για αυτόν τον λόγο έχουν ετοιμάσει τον δικό τους οδικό χάρτη για το μέλλον της χώρας μακριά από την «φυλακή» – όπως τη χαρακτηρίζουν – του κοινού νομίσματος. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Αριστερή Πλατφόρμα επεξεργάζεται εδώ και σχεδόν πέντε χρόνια αυτό το σενάριο. Μάλιστα, το συγκεκριμένο σχέδιο είναι σχεδόν ολοκληρωμένο μέχρι και στις τεχνικές λεπτομέρειες. Ενδεχομένως και να είχε παρουσιαστεί σε ανοικτή εκδήλωση αν είχε ολοκληρωθεί η διαπραγμάτευση. Ο κίνδυνος όμως να χαρακτηρισθεί μια τέτοια πράξη τρικλοποδιά προς την κυβέρνηση την κρίσιμη στιγμή πριν από τη συμφωνία οδήγησε στην απόφαση να μεταφερθεί για αργότερα αυτή η εκδήλωση.

Κοινή διαπίστωση των οικονομολόγων και άλλων επιστημόνων που δούλεψαν πάνω στο συγκεκριμένο πλαίσιο είναι μία. Πως δεν θα είναι καθόλου ρόδινη η κατάσταση που θα δημιουργηθεί στη χώρα, τουλάχιστον το πρώτο εξάμηνο έπειτα από μια αποχώρηση από την ευρωζώνη. Κατά τη γνώμη τους, ύστερα από αυτό το διάστημα ανοίγονται για την ελληνική οικονομία δρόμοι που θα οδηγήσουν σε μεγάλη ευημερία τα επόμενα χρόνια.

Το πρώτο σκέλος αυτού του σχεδίου περιλαμβάνει άμεση στάση πληρωμών προς τους δανειστές. Παράλληλα, θεωρείται δεδομένο πως τις πρώτες ημέρες θα κλείσουν οι τράπεζες και θα επιβληθούν έλεγχοι κεφαλαίων, με τα πιστωτικά ιδρύματα να περνούν σε κρατικό έλεγχο.

Η τύπωση εθνικού νομίσματος θα καταστεί επιβεβλημένη και τα αποθεματικά που υπάρχουν σε ευρώ θα χρησιμοποιηθούν ως συνάλλαγμα που θα εξυπηρετεί τις βασικές ανάγκες σε εισαγωγές προϊόντων πρώτης ανάγκης. Κυρίως σε φάρμακα που δεν παράγει η ελληνική φαρμακοβιομηχανία, τρόφιμα και είδη για τη λειτουργία της βιομηχανικής παραγωγής.

1 προς 1
με το ευρώ

Το νέο νόμισμα θα έχει στην αρχή ισοτιμία 1 προς 1 με το ευρώ. Το αμέσως επόμενο διάστημα, θα υπάρξει υποτίμηση έναντι του ευρώ, που οι οικονομολόγοι την εκτιμούν σε ένα μέγεθος περίπου της τάξης του 20%-30%. Στη συνέχεια το νόμισμα θα σταθεροποιηθεί και θα ακολουθηθούν παρεμβατικές πολιτικές στήριξής του.

Οπως επισημαίνουν άνθρωποι που γνωρίζουν τα αποτελέσματα αυτών των μελετών, οι τέσσερις πρώτες εβδομάδες θα είναι ιδιαίτερα δύσκολες. Θα υπάρξουν σημαντικές ελλείψεις στην αγορά σε εισαγόμενα προϊόντα ενώ θα παρουσιαστεί στασιμότητα σε αρκετούς από τους παραγωγικούς τομείς της χώρας. Παράλληλα, όμως, επισημαίνουν πως η εγχώρια παραγωγή μπορεί να καλύψει σχεδόν πλήρως τις διατροφικές ανάγκες ώσπου να αποκατασταθεί το σύστημα εισαγωγών. Οπως εξηγούν, οι συνέπειες μιας τέτοιας ενέργειας θα είναι σήμερα πολύ μικρότερες σε σχέση με το 2010, καθώς το ισοζύγιο εισαγωγών – εξαγωγών είναι σχεδόν ισορροπημένο.

Ενεργειακή αυτονομία

Στο μεγάλο ζήτημα της ενεργειακής αυτονομίας, τα στελέχη της μειοψηφίας του ΣΥΡΙΖΑ είναι πιο καθησυχαστικά. Υπάρχουν χώρες-παραγωγοί οι οποίες είναι διατεθειμένες να παραχωρήσουν μεγάλες πιστώσεις προς τη χώρα, που δεν αποκλείεται να ξεπερνούν και τον έναν χρόνο, άρα εδώ δεν θα υπάρξει πρόβλημα.  

Οταν τα πράγματα σταθεροποιηθούν και ξεπεραστεί το αρχικό σοκ, οι ίδιοι άνθρωποι υποστηρίζουν πως η οικονομία θα αναπτυχθεί ταχύτατα, χρησιμοποιώντας ως όπλο την υψηλή ανταγωνιστικότητα που θα έχει και την εισροή συναλλάγματος από τον τουρισμό. Οι ρυθμοί ανάπτυξης υπολογίζουν πως μπορεί να φθάσουν και το 7%. Εκτιμούν επίσης πως η χώρα θα είναι πολύ πιο ελκυστική για παραγωγικές επενδύσεις που θα ανοίξουν χιλιάδες θέσεις εργασίας και ότι θα υπάρξει άνθηση της αγροτικής και βιομηχανικής παραγωγής, μακριά από τις δεσμεύσεις των ευρωπαϊκών κανονισμών.