Η επόμενη ημέρα, τα σενάρια και το τρενάκι του τρόμου

Μια απορία πλανιόταν στα χείλη εταίρων και δανειστών όλες τις τελευταίες ημέρες: γιατί ένας νέος Πρωθυπουργός με τόσο ευρεία λαϊκή στήριξη δεν έκανε ακόμη τη μεγάλη στροφή; Ο Αλέξης Τσίπρας έχει βρεθεί εγκλωβισμένος στη ρητορική της ρήξης. Το βέβαιο είναι ότι δεν θέλει να έχει την τύχη του Αντώνη Σαμαρά και των προκατόχων του, ενώ θεωρεί ότι η «κατάποση» του προγράμματος της Θεσσαλονίκης ισοδυναμεί ήδη με τεράστια παραχώρηση στους δανειστές. Τούτων δοθέντων, έστειλε το μήνυμα ότι, εφόσον δεν υπάρξει συμφωνία, στο τέλος του μήνα θα προτιμήσει να πληρώσει μισθούς και συντάξεις αντί του ΔΝΤ.

 Μια τέτοια κίνηση θα άνοιγε τον ασκό του Αιόλου στο εξωτερικό. Αλλά ο Τσίπρας θα έμενε πιστός στο φιλολαϊκό προφίλ του διακηρύσσοντας ότι η αθέτηση της πληρωμής στο Ταμείο είναι πρόβλημα των δανειστών. Το επικοινωνιακό χαλί του blame game είναι ήδη στρωμένο στο εσωτερικό, όπου για το αδιέξοδο στη διαπραγμάτευση έχουν στοχοποιηθεί οι δανειστές. Εσχάτως, εκτός από το ανάλγητο ΔΝΤ, στο κάδρο έχει μπει και ο μέχρι πρότινος φίλος Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ.

Και μετά την ανταρσία έναντι του ΔΝΤ, τι; Λίγη σημασία έχει το γεγονός ότι την επομένη κιόλας το Ταμείο θα έστελνε επίσημο τηλεγράφημα στην κυβέρνηση ζητώντας την πληρωμή του, διαδικασία που θα επαναλάβει ακριβώς μετά την έλευση δύο εβδομάδων. Πολύ περισσότερο, δεν έχει μεγάλη σημασία αν η Ελλάδα υποβιβαστεί από τους διεθνείς οίκους σε κατηγορία default, αφού έτσι και αλλιώς η χρεοκοπία θα είναι δεδομένη και η χώρα είναι αποκλεισμένη από τις αγορές.

Ποιος θα πατήσει
το κουμπί

Την επαύριον ενός πιστωτικού γεγονότος, το βάρος των κινήσεων θα μετατοπιζόταν στην ΕΚΤ. Θα πατούσε ο Μάριο Ντράγκι το κουμπί της πυρηνικής καταστροφής; Δεν είναι καθόλου βέβαιο. Το παράδειγμα της Κύπρου, όπου ο ELA δεν κόπηκε έως την τελευταία στιγμή, προϊδεάζει ότι δεν θα είναι ο Ντράγκι αυτός που θα πατήσει το κουμπί. Ομως το πιστωτικό γεγονός από μόνο του θα άνοιγε τον δρόμο για την πλήρη αποστράγγιση του ελληνικού τραπεζικού συστήματος. Και αυτό διότι το credit event επηρεάζει εκ των πραγμάτων την αξία των ενεχύρων των ελληνικών τραπεζών. Κάπου εδώ το σύστημα θα έχει ήδη επιβιβασθεί στο τρενάκι του τρόμου. Η αξία των ενεχύρων επηρεάζει με τη σειρά της την παροχή ρευστότητας και άρα την παροχή του ELA και τη διαθεσιμότητα της ρευστότητας.

 Ομως δεν θα είναι η ΕΚΤ αυτή που θα αποφάσιζε να κλείσει τις τράπεζες στην Ελλάδα. Οχι μόνο για να μην κατηγορηθεί ο Μάριο Ντράγκι ότι «ρίχνει την κυβέρνηση». Η ΕΚΤ δεν είναι πολιτικός οργανισμός. Δουλειά της είναι εξασφαλίσει τη συστημική σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος στην Ελλάδα. Υπό αυτό το πρίσμα, δύσκολα θα προχωρούσε σε άμεση κίνηση που θα λειτουργούσε ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία.  

Κλειδί η συμπεριφορά
των καταθετών

Το πιθανότερο είναι, όπως έλεγαν αρμόδιες κοινοτικές πηγές, η ΕΚΤ να τηρούσε στάση αναμονής μήπως υπάρξει συμφωνία της Ελλάδας με τους πιστωτές ακόμη και μετά το πιστωτικό γεγονός. Σύμφωνα με μια γραμμή πληροφόρησης, πάντως, το κλίμα μεταξύ των κεντρικών τραπεζιτών του ευρωσυστήματος είναι ήδη τόσο αρνητικό ακόμη και για τη συνέχιση της αιμοδότησης του ελληνικού τραπεζικού συστήματος με τον ELA, ώστε δεν αποκλείεται να απαιτηθεί η άμεση διακοπή του σε περίπτωση πιστωτικού γεγονότος.

 Πολλά θα εξαρτιόνταν από τη συμπεριφορά των ελλήνων καταθετών, χωρίς να αποκλείεται το σενάριο του χάους. Αλλά ακόμη και τότε, θα ήταν η κυβέρνηση αυτή που θα έπρεπε να αποφασίσει να κλείσει τις τράπεζες για να περιορίσει την αιμορραγία και να τις ξανανοίξει με περιορισμούς στην κίνηση κεφαλαίων (capital controls). Το κλείσιμο των τραπεζών είναι διοικητικό μέτρο που είθισται να λαμβάνεται ύστερα από εισήγηση της Tραπέζης της Ελλάδος και με Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου του υπουργού Οικονομικών. Οπως και να έχει, η κυβέρνηση πρέπει να προσυπογράψει την ΠΝΠ. Κι αν αρνηθεί ο Τσίπρας να το κάνει και πετάξει το μπαλάκι στον Γιάννη Στουρνάρα για το κλείσιμο των τραπεζών επιρρίπτοντας τις ευθύνες στο τραπεζικό λόμπι;

 Σε κάθε περίπτωση, για την αυτοπροστασία του συστήματος θα απαιτηθούν έλεγχοι κεφαλαίων. Και αυτοί, όπως έλεγαν αρμόδιες πηγές, θα είναι πολύ σκληρότεροι από τους κυπριακούς και με πολύ χαμηλότερο όριο ημερήσιων αναλήψεων (στην Κύπρο ήταν 300 ευρώ την ημέρα).

Στραγγίζει το σύστημα
στις 20 Ιουλίου

Πηγές των θεσμών έχουν προχωρήσει το σενάριο του πιστωτικού γεγονότος ένα βήμα παραπέρα. «Ακόμη κι αν ο Τσίπρας τα έβγαζε πέρα για λίγες ημέρες, είναι βέβαιο ότι μέχρι τις 20 Ιουλίου το σύστημα θα είχε στραγγίξει και δεν θα μπορούσε να πληρώσει μισθούς και συντάξεις» υποστήριζε αρμόδια πηγή. Το ερώτημα, έλεγαν, είναι τι θα έκανε στη συνέχεια ο Πρωθυπουργός: «Θα προχωρούσε σε συμφωνία ή σε τελική ρήξη, έχοντας τον κόσμο μαζί του; Οι έλεγχοι κεφαλαίων θα εξαγριώσουν τους πολίτες εναντίον της κυβέρνησης ή ο Τσίπρας θα αποκτήσει ευρύτερη βάση στήριξης και οι Ελληνες θα κατηγορήσουν για όλα τους δανειστές και την Ευρώπη;».

Καυτά ερωτήματα που μένει να απαντηθούν στο απευκταίο σενάριο της μη επίτευξης συμφωνίας ούτε τη Δευτέρα. Οι περισσότερες χώρες της ευρωζώνης συνειδητοποιούν το επερχόμενο πολιτικό αδιέξοδο καθώς γνωρίζουν ότι αυτή τη στιγμή η αντιπολίτευση σέρνεται και δεν φαίνεται να μπορεί να αποτελέσει αντίβαρο στην επέλαση του ΣΥΡΙΖΑ. Οι Ευρωπαίοι και δη οι Γερμανοί θέλουν να κρατήσουν την Ελλάδα στην ευρωζώνη. Από την άλλη, δεν θα ήθελαν να κάνουν στον Τσίπρα χάρες που δεν έκαναν ούτε στις προηγούμενες ελληνικές κυβερνήσεις ούτε σε άλλες μνημονιακές χώρες. Πολύ περισσότερο, δεν θέλουν να ενθαρρύνουν τους διάφορους Podemos.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι τώρα συνειδητοποιούν τις δικές τους ευθύνες και την πολιτική τους μυωπία που έκαψε στα πέντε χρόνια των Μνημονίων όλες τις εφεδρείες του ελληνικού πολιτικού συστήματος. Κάλλιο αργά παρά ποτέ.