Ο γερμανός φιλέλληνας που αγαπά την πρόκληση

Γυμνό, λευκό και βουτηγμένο σε μια πισίνα πετρελαίου άφησε τον Οθέλλο να παλεύει με το πεπρωμένο του στην ορχήστρα της Επιδαύρου. Μεταμόρφωσε τη Νόρα από το «Κουκλόσπιτο» σε δολοφόνο, τον Αμλετ σε κακομαθημένο ανόητο και το «Ονειρο καλοκαιρινής νύχτας» σε πάρτι οργίων με γενναίες δόσεις ναρκωτικών και σεξ. Επιλογές που μοιάζουν με αταξίες ενός ανήσυχου έφηβου που θέλει να δείξει στους άλλους τον κόσμο μέσα από τα δικά του μάτια.

Και ίσως τελικά ο Τόμας Οστερμάγερ να μην απέχει πολύ από τη νοοτροπία ενός εφήβου κι ας έχει πατήσει τα 47. Αρκεί κάποιος να δει αυτόν τον πανύψηλο γερμανό σκηνοθέτη με το ευθύ βλέμμα, σαν εκείνο των νέων που δεν έχουν τίποτα να κρύψουν. Το γεμάτο εκ πρώτης όψεως αθώο χαμόγελο που στην άκρη των χειλιών φυλάει τη χαρά της αταξίας. Το συχνά ατημέλητο ντύσιμο με τα τζιν παντελόνια, τα t-shirts με τις στάμπες και την ακόρεστη όρεξη να δοκιμάζει καθετί καινούργιο, να το «πειράζει», να το διαβάζει αλλιώς, να ξεκλειδώνει τις αθέατες όψεις του, χωρίς αφέλεια, αλλά με μια διάθεση αν όχι πάντα να προκαλεί, σίγουρα πάντως να συζητιέται. Και όχι πάντα χωρίς συνέπειες, διότι υπάρχει τίμημα όταν βουτάς το δάχτυλο στο βάζο με το γλυκό. Πόσω δε μάλλον όταν δεν το κάνεις κρυφά, αλλά κουνάς και το δάχτυλο, όπως κάνει ο Τόμας Οστερμάγερ με τον δικό του τρόπο, στα κακώς κείμενα της πολιτικής και κοινωνικής πραγματικότητας.

Στο κατά πολλούς «άτακτο παιδί» και κατά άλλους «δήθεν και ρηχό» σκηνοθέτη που ανέλαβε μόλις σε ηλικία 31 ετών το θρυλικό θέατρο του Βερολίνου Σαουμπίνε από τα χέρια του Πέτερ Στάιν και κατάφερε να κατακτήσει και να κρατήσει σε ελάχιστο χρόνο τον τίτλο ενός από τους πιο ενδιαφέροντες και πολυσυζητημένους δημιουργούς στην Ευρώπη θα μπορούσε κάποιος να προσθέσει στο προφίλ του κι ένα ακόμη χαρακτηριστικό: λάτρης της Ελλάδας.

Οταν το ελληνικό κοινό γνώριζε μέσω του Ελληνικού Φεστιβάλ την ύπαρξή του – καθώς αποτέλεσε μία από τις πρώτες επιλογές του Γιώργου Λούκου το 2006 και μάλιστα με δύο παραγωγές – ο Τόμας Οστερμάγερ ερωτευόταν την Ελλάδα, δενόταν κυρίως με τη Μεσσηνιακή Μάνη, επέλεγε την Καρδαμύλη – μια ανάσα από το σπίτι του Πάτρικ Λι Φέρμορ – για να κάνει τις βουτιές του και να ετοιμάσει τις επόμενες δουλειές του και επέλεγε επίσης την Ελλάδα για δύο παγκόσμιες πρεμιέρες του – το «Ονειρο καλοκαιρινής νύχτας» το 2006 στην Αθήνα και τον «Οθέλλο» το 2010 στην Επίδαυρο.

ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ. Στο ελληνικό του καταφύγιο άλλωστε άραξε και πριν δυο καλοκαίρια. Ηταν λίγες μέρες μετά την ταραχή που είχε προκαλέσει για μια ακόμη φορά. Το «αμάρτημά» του ήταν ότι είχε επιλέξει να δώσει τον λόγο στο κοινό κατά τη διάρκεια του ιψενικού «Εχθρού του λαού» διακόπτοντας την παράσταση μετά τον πύρινο λόγο του επαναστάτη που αποκάλυψε το σκάνδαλο του αδελφού του. Οι αντιδράσεις έντονες, αντιφατικές, με άλλους να κάνουν λόγο για «βλακείες και δηθενιές», άλλους να θέτουν θέμα γερμανικών αποζημιώσεων κι άλλους να αποχωρούν ενοχλημένοι είτε από τη διάδραση, είτε από τις τοποθετήσεις των θεατών σε θέματα αμιγώς πολιτικά, καθώς βρισκόμασταν στην καρδιά της κρίσης.

Είχε απομονωθεί πλάι στο κύμα για να δουλέψει το έργο που φέρνει τώρα στην Αθήνα: το πιο γνωστό έργο της αμερικανίδας συγγραφέως κι ακτιβίστριας Λίλιαν Χέλμαν, τις «Μικρές αλεπούδες». Ενα έργο που γράφηκε το 1939, έγινε ταινία με την Μπέτι Ντέιβις, υπήρξε υποψήφιο για εννέα Οσκαρ χωρίς να πάρει κανένα και πραγματεύεται την απληστία που ταυτίζει την ευτυχία με το χρήμα.

Βεβαίως ο Τόμας Οστερμάγερ δεν έχει αφήσει το έργο στην εποχή του. Το έχει «πειράξει», όπως άλλωστε συνηθίζει και το έχει φέρει στον 21ο αιώνα. Γεγονός που δεν λειτούργησε αποθαρρυντικά για το μυημένο στη δουλειά του πλέον ελληνικό κοινό – έχουμε δει από το 2006 έως σήμερα οκτώ παραγωγές του και μάλιστα τρεις χρονιές είχε διπλή παρουσία – με αποτέλεσμα και για τις τρεις παραστάσεις που θα δοθούν στον χώρο Δ της Πειραιώς 260 στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών να μην υπάρχει από τις πρώτες μέρες της προπώλησης ούτε ένα εισιτήριο διαθέσιμο. Και παρά το γεγονός ότι οι παραστάσεις του δεν έχουν γίνει δεκτές μετά βαΐων και κλάδων πάντοτε από το θεατρόφιλο κοινό. Η αλήθεια είναι βεβαίως ότι οι Ελληνες δεν κρέμασαν πανό έξω από τα σπίτια τους, όπως έπραξαν στην Κοπεγχάγη όταν ανέβασε το «Κουκλόσπιτο» γράφοντας «Σε αυτό το σπίτι δεν μιλάει κανείς για τη Νόρα», ούτε αντέδρασαν όταν είδαν έναν ζωντανό γύπα πάνω στη σκηνή στη «Λυσσασμένη γάτα». Ξέρουν, όμως, ότι έχουν να κάνουν με έναν επαγγελματία προβοκάτορα.

INFO
«Μικρές αλεπούδες» της Λίλιαν Χέλμαν, σε σκηνοθεσία Τόμας Οστερμάγερ, απόψε και έως την Κυριακή στις 21.00 στον χώρο Δ της Πειραιώς 260. Τα εισιτήρια έχουν εξαντληθεί.