Ξένοι στην ίδια πόλη

«Το μικρό νησί»: Ημουν μάλλον σαστισμένος όταν τα φώτα άναψαν στην αίθουσα. Ηξερα πως είχα δει ένα καλογυρισμένο και ατμοσφαιρικό θρίλερ, αλλά το «Μικρό νησί» (που λειτουργεί, προφανώς, σαν καθρέφτης μιας ολόκληρης χώρας) διαθέτει και μια ιδιαιτερότητα: διαδραματίζεται στην Ισπανία του 1980, μια εποχή δηλαδή όπου η μετάβαση στη μεταφρανκική περίοδο ακόμη συντελείται. Η δε αστυνομική ίντριγκα αφορά μια σειρά σαδιστικών δολοφονιών (τα θύματα είναι κορίτσια στην εφηβεία τους) που συνταράσσει μια μικρή επαρχιακή πόλη. Στον τόπο του εγκλήματος φθάνουν δύο ντετέκτιβ, ο Χουάν και ο Πέδρο. Την περίοδο της δικτατορίας «δρούσαν» σε αντίπαλα στρατόπεδα. Τώρα όμως πρέπει να συνεργαστούν.

Κινηματογραφικά μιλώντας, το σκηνικό είναι εξόχως γοτθικό. Η όλη ατμόσφαιρα μάλιστα μου θύμισε έντονα ένα παλιό ιταλικό φιλμ γυρισμένο το 1976 με τίτλο «Το σπίτι με τα παράθυρα που γελούσαν». Στο επίκεντρο εκείνης της αριστουργηματικής ταινίας, ένα ακόμη γαϊτανάκι εγκλημάτων στον μικρό καμβά ενός χωριού, με τα μυστικά μιας ασφυκτικά κλειστής κοινωνίας να προσδίδουν την – ατέρμονη – τονικότητα μίας υπαινικτικής αγωνίας. Με μόνη διαφορά ότι, όπως σε κάθε giallo (ο ορισμός που δόθηκε στα ιταλικά φιλμ μυστηρίου, λόγω του φθηνού κίτρινου χαρτιού στο οποίο τυπώθηκαν μεταπολεμικώς όλες οι ιστορίες της Αγκαθα Κρίστι και του Εντγκαρ Γουάλας – giallo είναι η ιταλική λέξη για το κίτρινο) η αποκάλυψη της ταυτότητας του φονιά είναι αυτοσκοπός.

Ο σκηνοθέτης Αλμπέρτο Ροντρίγκεζ όμως, ενώ διαχειρίζεται μεθοδικά το κομμάτι του σασπένς (η ταινία λειτουργεί άψογα στο πλαίσιο του είδους), επιχειρεί να σκιαγραφήσει και μια ολόκληρη εποχή: Από τη μια το σκηνικό μιας επαρχιακής κοινότητας που, ξεκάθαρα, ζει ακόμη στο (πρόσφατο άλλωστε) παρελθόν, τόπος που, όπως αναφέραμε παραπάνω, λειτουργεί ως μικρογραφία μιας σπασμωδικά μεταλλασσόμενης χώρας. Και από την άλλη, η σχέση των δύο ηρώων της, επί της οποίας «προβάλλεται» η επώδυνη διαδρομή μιας εθνικής συμφιλίωσης. Σε μια πολιτικά φορτισμένη εποχή σαν τη δική μας ο θεατής αναπόφευκτα αναζητεί έναν ξεκάθαρο ηθικό διαχωρισμό. Ο Ροντρίγκεζ τον αρνείται σθεναρά: Μπροστά σε ένα μεγαλύτερο κακό, μας λέει, η ιδεολογική μας θέση είναι δευτερευούσης σημασίας. Εδώ ο θεατής καλείται να δώσει τη δική του απάντηση. Κάποιοι, πιθανότατα οι περισσότεροι, την έχετε ήδη έτοιμη. Ο υπογράφων διατηρεί τις επιφυλάξεις του.

Βαθμοί: 7