«Δεν είναι παράσταση για μετανάστες»

Η ιδιότυπη γραφή και ο αιχμηρός προβληματισμός του Δημήτρη Κεχαΐδη στο έργο «Το τάβλι» έχουν ιντριγκάρει πολλούς σκηνοθέτες και πρώτον απ’ όλους τον Κάρολο Κουν, ο οποίος το ανέβασε το 1972 στο Θέατρο Τέχνης. Δέκα χρόνια μετά τον θάνατο του χαρισματικού συγγραφέα, ο Δημήτρης Λάλος -βραβείο Δημήτρη Χορν το 2012 – επιχειρεί το πρώτο σκηνοθετικό ανέβασμα στην ειδικά διαμορφωμένη αυλή της Ακαδημίας Πλάτωνος. Με δύο ηθοποιούς οι οποίοι καταθέτουν την προσωπική τους ματιά πάνω σε ένα από τα σπουδαιότερα έργα του νέου ελληνικού θεάτρου.

«Οι λόγοι που επέλεξα το συγκεκριμένο έργο είναι αρκετοί» είπε στο «ΝΣυν» ο σκηνοθέτης. «Είναι πλέον ένα κλασικό έργο του νεοελληνικού δραματολογίου και εμένα με ενδιαφέρει προσωπικά η γραφή του Κεχαΐδη, η φόρμα του, που είναι ο ρεαλισμός και ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιείται: σαν να είναι μουσική παρτιτούρα. Μέσα από τους προβληματισμούς του φωτίζεται η αντιρατσιστική διάθεση που έχει ο Κεχαΐδης. Πως ο άνθρωπος, δηλαδή, είναι έτοιμος να πουλήσει τον συνάνθρωπό του για το δικό του συμφέρον με κάθε κόστος».

Οι δύο χαρακτήρες, ο Φώντας και ο Κόλλιας παίζουν τάβλι στην αυλή του σπιτιού τους και συζητούν ακατάπαυστα. Το τάβλι είναι η αφορμή για να δείξει ο συγγραφέας το αμερικανικό όνειρο αλλά στην ελληνική του εκδοχή. «Στην ουσία είναι δύο “αποτυχημένοι” χαρακτήρες που ονειρεύονται να πιάσουν την καλή» συνεχίζει ο σκηνοθέτης. «Οταν γίνεται η συζήτηση μεταξύ τους, ο ένας από τους δύο έχει μια φοβερή ιδέα. Υστερα από πολλές αποτυχημένες προσπάθειες – όπως να φέρουν σωλήνες, τριφύλλι που σάπισε ή να γεμίσουν την Ελλάδα με γουρούνια – προτείνει να φέρουν μαύρους από την Αφρική και να τους βάλουν να δουλέψουν στα κτήματα. Βάζοντας δύο μαύρους ηθοποιούς να τα λένε αυτά, συνειδητοποίησα κάτι πολύ ουσιαστικό: ότι οι άνθρωποι δεν είναι ίδιοι. Ο ένας θέλει να κάνει κομπίνες, ο άλλος θέλει την ησυχία του. Ωστόσο, τα συναισθήματα είναι ίδια. Υπάρχουν παύσεις στο έργο, όπως για παράδειγμα σε κάποιο σημείο που οι δύο χαρακτήρες έχουν παρεξηγηθεί. Εκεί πάνω σε αυτή την παύση δεν βλέπω φυλή, δεν βλέπω γλώσσα, αλλά δύο ανθρώπους. Οι άνθρωποι μπορεί να μην είναι ίδιοι, αλλά τα συναισθήματα είναι. Και αυτό μας κάνει ίσους και πρέπει να αντιμετωπίζουμε με τον ίδιο τρόπο όλους τους συνανθρώπους μας, από όπου και αν προέρχονται».

Πρώτη φορά παιδιά δεύτερης και τρίτης γενιάς μεταναστών αναλαμβάνουν να παίξουν έναν ρόλο αυτούσιο. Ο σκηνοθέτης δεν άλλαξε κάτι από το κείμενο ώστε να βολεύει στην κατάστασή τους. Οι δύο ηθοποιοί μιλάνε άπταιστα ελληνικά και γνωρίζουν τα ηχοχρώματα της ελληνικής γλώσσας, για αυτό και δεν υπήρξε πρόβλημα. «Δεν έχω πειράξει ούτε “και”. Δεν με ενδιέφερε να κάνω μια παράσταση με μετανάστες ή μια παράσταση για μετανάστες. Ηθελα να κάνω μια παράσταση από ανθρώπους για ανθρώπους. Ετσι, είναι μια πρωτιά ότι ένα νεοελληνικό έργο μπορεί να ανέβει από οποιουσδήποτε ανθρώπους χωρίς να χρειάζεται να πειραχτεί και να προσαρμοστεί».