[Ανάλυση] Τα όρια της αντιπολίτευσης

^«Τα ψέματα τελείωσαν»: πρόκειται για μόνιμη επωδό τις τελευταίες εβδομάδες στις ομιλίες ή τις δηλώσεις τόσο του Αντώνη Σαμαρά όσο και του Βαγγέλη Βενιζέλου – με αποδέκτη τον Αλέξη Τσίπρα. Θα μπορούσε να θεωρηθεί ως απόδειξη ενός κοινού βηματισμού από τους δύο μέχρι πρότινος συγκυβερνώντες και αφετηρία για τη συγκρότηση, έστω και ατύπως, ενός αντιπολιτευτικού μετώπου μπροστά σε μια αδιέξοδη κατάσταση για τη χώρα, στην οποία οδηγεί μια διαφαινόμενη ρήξη με ευρωπαίους εταίρους και δανειστές.

Στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για μια συμπτωματική κατάσταση και όχι για ταύτιση σχεδιασμών ανάμεσα στη Λεωφόρο Συγγρού και τη Χαριλάου Τρικούπη και αυτή η διαφοροποίηση προεξοφλείται ότι θα καταγραφεί ακόμη εντονότερα μετά την αλλαγή ηγεσίας στο ΠΑΣΟΚ. Σε μια σύμπτωση θέσεων είναι προφανές ότι έχει οδηγήσει όχι μόνον η επί δυόμισι χρόνια συγκατοίκηση της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ στα κυβερνητικά έδρανα, αλλά κυρίως η κοινή οπτική της Λεωφόρου Συγγρού με τη Χαριλάου Τρικούπη για τις διαπραγματεύσεις με τους πιστωτές. Η διαφορετική κατεύθυνση που ακολουθούν τα δύο κόμματα, ωστόσο, ήταν φανερή σχεδόν από τις πρώτες μετεκλογικές ημέρες και συνδέεται απαραιτήτως με την αλλαγή φρουράς στο ΠΑΣΟΚ: ο Βαγγέλης Βενιζέλος ήταν εκείνος που είχε ζητήσει και είχε συναντηθεί με τον Αλέξη Τσίπρα τον περασμένο Φεβρουάριο, εκπέμποντας ένα διαφορετικό στίγμα από τον Αντώνη Σαμαρά – ο οποίος ακόμη σήμερα αποφεύγει να υπογράψει πράξεις «νομιμοποίησης» του διαδόχου του στο Μέγαρο Μαξίμου.

Η αλλαγή πρωταγωνιστών στο αντιπολιτευτικό στερέωμα, που επέρχεται με την αποχώρηση Βενιζέλου, δημιουργεί εκ των πραγμάτων νέα δεδομένα. Εάν για τη γαλάζια ηγεσία κυρίαρχος στόχος παραμένει η «πολιτική δικαίωση» που μπορεί να διαμορφώσει συνθήκες επανάκαμψης, το ΠΑΣΟΚ δεν έχει την πολυτέλεια μιας αντίστοιχης ατζέντας, αφού δίνει πλέον τη μάχη της επιβίωσης. Οι φόβοι ότι στα χέρια τής νεοεκλεγείσας ηγεσίας θα ολοκληρωθεί ο ιστορικός κύκλος ενός πολιτικού κινήματος, δεν είναι αυθαίρετοι. Η Φώφη Γεννηματά όταν διαμηνύει ότι το ΠΑΣΟΚ πλήρωσε την ταύτισή του με τη ΝΔ δεν προαναγγέλλει μόνον μια αλλαγή πορείας – αναζητεί ζωτικό χώρο. Προφανώς αυτό αντιλαμβάνεται και ο Αντώνης Σαμαράς όταν μετακινείται από το σαφές περίγραμμα της συγκρότησης ενός ευρωπαϊκού μετώπου (που καλύπτεται πρωτίστως από ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και Το Ποτάμι) και καταφεύγει σε νεφελώδεις συστάσεις προς τον Τσίπρα για μια «μεγάλη εθνική συννενόηση».      

Μέσα σε συνθήκες εθνικής δοκιμασίας, πάντως, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι μπορούν οι εξελίξεις να μετρηθούν με τα αντιπολιτευτικά μέτρα και σταθμά του παρελθόντος. Κατ’ αρχάς επειδή για την κοινωνική πλειοψηφία η σημερινή αντιπολίτευση παραμένει «υπόλογη», αλλά και γιατί στον χώρο της αντιπολίτευσης υπάρχουν πολλές αντιπολιτεύσεις που θα παίξουν τον δικό τους ρόλο σε ένα νέο σκηνικό πολιτικών ισορροπιών. Οσοι προσδοκούν μια Μικρασιατική Καταστροφή για την επιστροφή του Ελευθερίου Βενιζέλου δεν είναι βέβαιο ότι θα βρουν τους απαραίτητους συμμάχους – υπό αυτή την έννοια, τα ψέματα τελειώνουν για όλους.