«Θα αργήσει η οικονομική ανάπτυξη»

Ο Φράνσις Φουκουγιάμα κάνει έναν διαχωρισμό ανάμεσα στον Βορρά και τον Νότο ως προς τη φύση των αντισυστημικών κομμάτων. «Στον Βορρά τα αντισυστημικά κόμματα είναι πιο αντιευρωπαϊκά και πιο ξενοφοβικά. Αντίθετα, ο ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα και το Podemos στην Ισπανία είναι κυρίως παραδοσιακά κόμματα της Αριστεράς. Εκπροσωπούν όλα τους μια αντίδραση στην αποτυχία των κυρίαρχων ευρωπαϊκών ελίτ που πρώτα επέτρεψαν στην κρίση να ξεσπάσει κι ύστερα απάντησαν με τον πλέον ακατάλληλο τρόπο. Το βασικό πρόβλημα, όμως, είναι άλλο. Η ιδανική λύση θεσμικά θα ήταν μια κοινή δημοσιονομική πολιτική που θα προέβλεπε μεταφορά περισσότερων πόρων στις πιο αδύναμες οικονομίες. Αλλά αυτό δεν είναι δυνατόν, θα έπρεπε να εξεταστεί το ενδεχόμενο χώρες όπως η Ελλάδα να βγουν από το ευρώ προκειμένου να έχουν περιθώρια νομισματικής πολιτικής. Ο σημερινός συνδυασμός ενός κοινού νομίσματος με μια δημοσιονομική πολιτική που δεν είναι κοινή δημιουργεί τις προϋποθέσεις για συνεχή προβλήματα» υποστηρίζει ο αμερικανός πολιτικός επιστήμονας.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η αποχώρηση της Ελλάδας από τη ζώνη του ευρώ δεν θα εξασφαλίσει και τη σταθερότητα του νομίσματος. Σημειώνει δε ότι εάν δεν υπάρξει πολιτική προσέγγιση του προβλήματος, δεν θα υπάρξει ούτε λύση. «Εάν στην Ελλάδα δεν γίνει κατανοητή σε πολιτικό επίπεδο η φύση του δημόσιου τομέα και εάν τα κόμματα δεν σταματήσουν να τον χρησιμοποιούν για πελατειακούς σκοπούς, το πρόβλημα δεν θα λυθεί ποτέ. Το ίδιο ισχύει και για την Ιταλία». Για τον Φουκουγιάμα, όμως, η λύση του προβλήματος απαιτεί και συναίνεση. «Το θέμα είναι πώς εδραιώνεται μια συμμαχία στην κοινωνία υπέρ των μεταρρυθμίσεων, μια συμμαχία που απαιτεί έναν δημόσιο τομέα ο οποίος θα θεμελιωθεί στην αξιοκρατία και στα προσόντα, όχι στον κομματισμό και τους διορισμούς. Είναι μια πολιτική μάχη που πρέπει να γίνει σε κάθε χώρα. Για να γίνει αυτό, χρειάζονται οικονομικός δυναμισμός και μια αναδυόμενη μεσαία τάξη που θα ανανεώσει την κοινωνία. Η οικονομική ανάπτυξη δημιουργεί τις κοινωνικές βάσεις για την αλλαγή. Αλλά δυστυχώς δεν φαίνεται πολύ πιθανό να έρθει πολύ γρήγορα η οικονομική ανάπτυξη στη Νότια Ευρώπη».