Ο άσος της «Γκούτσι Χέλε»

Πλήθος από ερυθρόλευκες σημαίες, σημαίες της Δανίας, κυμάτιζαν το περασμένο Σάββατο στο Κρίστιανσμποργκ, το Κοινοβούλιο στην Κοπεγχάγη. Η Δανία γιόρταζε την 100ή επέτειο του σύγχρονου Συντάγματός της και έναν αιώνα άσκησης του δικαιώματος ψήφου των γυναικών.

Επικεφαλής των εορτασμών ήταν, όπως θα άρμοζε, δύο γυναίκες: η βασίλισσα Μαργκρέτε του οίκου των Γλίξμπουργκ, που βρίσκεται στον θρόνο εδώ και 42 χρόνια, και η πρωθυπουργός Χέλε Τόρνινγκ-Σμιτ. Πριν τέσσερα χρόνια η 48χρονη σοσιαλδημοκράτισσα πολιτικός έγινε η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός της Δανίας και τώρα, έπειτα από μια πολυτάραχη θητεία, διεκδικεί και δεύτερη.

Αυτές είναι οι πιο αμφίρροπες εκλογές στη σύγχρονη ιστορία της χώρας και η πιθανότητα ο κόκκινος συνασπισμός των  Σοσιαλδημοκρατών με άλλα κόμματα να νικήσει την μπλε συμμαχία της συντηρητικής αντιπολίτευσης στις κάλπες της 18ης Ιουνίου είναι κάτι που κανείς δεν θα προέβλεπε πριν από έξι μήνες. Μια νίκη της δανής πρωθυπουργού θα αποτελέσει ένα σπάνιο σοσιαλδημοκρατικό success story σε μια Ευρώπη γεμάτη από καταπονημένους ομοϊδεάτες της. Πριν από δύο χρόνια αυτό φάνταζε αδύνατο. Τα κεντροαριστερά κόμματα υπολείπονταν στις δημοσκοπήσεις του συντηρητικού συνασπισμού 17 ποσοστιαίες μονάδες. Σήμερα και οι δύο πλευρές συγκεντρώνουν τα ίδια ποσοστά. Η μάχη γίνεται ψήφο ψήφο.

Ο Μίκαελ Φλάραπ δεν είναι παραδοσιακός ψηφόφορος των Σοσιαλδημοκρατών. Καθώς όμως στέκεται κρατώντας σακούλες με ψώνια σε εμπορικό κέντρο της Κοπεγχάγης, αυτός ο νεαρός Δανός εξηγεί στον δημοσιογράφο των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» ότι προτίθεται να ψηφίσει τη Χέλε γιατί πιστεύει ότι συνέβαλε σημαντικά στην οικονομική ανάκαμψη της χώρας. «Εκαναν καλή δουλειά στη διάρκεια της ύφεσης», λέει. «Σήμερα δεν ανησυχούμε όπως παλιότερα, άρα τα πράγματα επιστρέφουν στην καλή κατάσταση που υπήρχε στις αρχές του 21ου αιώνα».

«Εάν τα καταφέρει, θα είναι μια από τις πιο εντυπωσιακές ανατροπές των τελευταίων 60 ετών», σχολιάζει ο Ρουν Στουμπάγκερ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Ααρχους. Στα τέσσερα χρόνια της θητείας της ήταν σχεδιασμένο να υπάρξουν δύο περίοδοι: η αρχική των σκληρών και μη δημοφιλών μεταρρυθμίσεων και η δεύτερη με την ελπίδα της ανάκαμψης της οικονομίας.

Η Τόρνινγκ-Σμιτ είχε μια δύσκολη αρχή με τους Δανούς, πολλοί εκ των οποίων σχολίαζαν αρνητικά τα πανάκριβα ρούχα της – εξού και το παρατσούκλι «Γκούτσι Χέλε» – που έρχονταν σε αντίθεση με την κεντροαριστερή πολιτική της, συνάδουν όμως με την πιο κεντρώα στροφή του κόμματός της. Ομως σήμερα πολλοί την βλέπουν ως την καλύτερη εκπρόσωπο της Δανίας στο εξωτερικό και όταν την συναντούν της φωνάζουν: «Βγάζουμε μια selfie;» θυμίζοντας την περίφημη selfie που είχαν τραβήξει μαζί με τον αμερικανό πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα και τον βρετανό πρωθυπουργό Ντέιβιντ Κάμερον στην κηδεία του Νέλσον Μαντέλα πριν 18 μήνες. Η δημοτικότητά της είναι διπλάσια από εκείνη του κόμματός της. Αντίθετα ο συντηρητικός αντίπαλός της, ο πρώην πρωθυπουργός Λαρς Λόκε Ράσμουσεν έχει εκρηκτικό χαρακτήρα και σκάνδαλα διαφθοράς αμαύρωσαν τη διακυβέρνησή του.

Ενα ποσοστό 10-15% αναποφάσιστων ψηφοφόρων θα κρίνει το αποτέλεσμα. Η Χέλε επικέντρωσε την προεκλογική της εκστρατεία σε δύο μέτωπα: υιοθέτησε μια σκληρή γλώσσα για τη μετανάστευση και ανήρτησε αφίσες με το πρόσωπό της και το σύνθημα: «Αν έρθεις στη Δανία πρέπει να Δουλέψεις». Επίσης τόνισε σε όλες τις εμφανίσεις της τα οικονομικά επιτεύγματα της κυβέρνησής της, υποσχόμενη 6 δισεκατομμύρια ευρώ πρόσθετες κοινωνικές δαπάνες για τα επόμενα 4 χρόνια. «Γιορτάζουμε έναν αιώνα γυναικών», δήλωσε το περασμένο Σάββατο στους εορτασμούς. «Υπάρχει όμως πάντα περιθώριο βελτίωσης».

Σημασία έχει η εικόνα
Ο Ανταμ Πράις, δημιουργός της επιτυχημένης τηλεοπτικής σειράς «Μπόργκεν» (με θέμα την πρώτη γυναίκα πρωθυπουργό της Δανίας), παρατηρεί ότι η πολιτική στη χώρα βασίζεται πλέον πολύ στην εικόνα, με αποτέλεσμα οι βασικοί διεκδικητές της εξουσίας να παρουσιάζονται παρόμοιοι. «Παλιότερα είχαμε και “περίεργους” υποψηφίους, όμως η πολιτική συζήτηση ήταν πιο ελεύθερη» σχολιάζει.