Ρωσική εκστρατεία πλαστογράφησης της Ιστορίας

Η Ιστορία έχει γράψει πως τη νύχτα της 20ής Αυγούστου 1968 στρατεύματα του Συμφώνου της Βαρσοβίας εισέβαλαν στην Τσεχοσλοβακία βάζοντας βίαια τέλος στην Ανοιξη της Πράγας – τις προσπάθειες του ΚΚ Τσεχοσλοβακίας, υπό την ηγεσία του Αλεξάντερ Ντούμπτσεκ, να εφαρμόσει ένα πρόγραμμα φιλελευθεροποίησης και εκδημοκρατισμού στη χώρα. Ενα παλιό σοβιετικό ανέκδοτο, όμως, που παρέπεμπε στη συνήθεια του Κόμματος να ξαναγράφει την Ιστορία για ιδεολογικούς σκοπούς, ήθελε έναν σαστισμένο πολίτη να λέει σε έναν άλλο: «Το πρόβλημα είναι ότι ποτέ δεν ξέρεις τι θα συμβεί χθες». Το βράδυ της 23ης Μαΐου αυτό το παλιό σοβιετικό ανέκδοτο έγινε ξανά επίκαιρο.

Το βράδυ εκείνο ένα κρατικό ρωσικό τηλεοπτικό δίκτυο, το Rossiya 1, προέβαλε ένα «ντοκιμαντέρ» με τον τίτλο «Το Σύμφωνο της Βαρσοβίας -Αποχαρακτηρισμένα έγγραφα». Οι δημιουργοί του υποστήριζαν πως είχαν αποκτήσει πρόσβαση σε μέχρι πρότινος ανέκδοτο σοβιετικό αρχειακό υλικό, που ρίχνει νέο φως στην Ανοιξη της Πράγας. Στην πραγματικότητα, λοιπόν, υποστήριζε το «ντοκιμαντέρ», η αποστολή των στρατευμάτων της Σοβιετικής Ενωσης, της Πολωνίας, της Ουγγαρίας και της Βουλγαρίας είχε σκοπό την προστασία της Τσεχοσλοβακίας από την απειλή του ΝΑΤΟ, ήταν απαραίτητη προκειμένου «να εμποδιστεί το ΝΑΤΟ να ανατρέψει τη νόμιμη κυβέρνηση της Πράγας». Σύμφωνα πάντα με την ίδια πηγή, πολλοί από τους διαδηλωτές που καθυποτάχθηκαν από τα στρατεύματα του Συμφώνου της Βαρσοβίας ήταν φασίστες, Ναζί και μέλη των SS (επιχειρήματα που θυμίζουν τον τρόπο με τον οποίο αιτιολογεί η Ρωσία τις παρεμβάσεις της στην Ουκρανία)∙ τα ίδια στρατεύματα καλωσορίστηκαν από πλήθη κόσμου σε ολόκληρη την Τσεχοσλοβακία με εξαίρεση το κέντρο της Πράγας, όπου οι διαδηλωτές έβαλαν φωτιά σε σοβιετικά τανκ και μάζευαν κρυφά όπλα προετοιμάζοντας ανταρσία. «Η εκδοχή μιας υποτιθέμενης ειρηνικής εξέγερσης υπό τη ρομαντική ονομασία Ανοιξη της Πράγας προωθήθηκε από τους προπαγανδιστές» επέμεινε ο αφηγητής. «Οι χειρότεροι εχθροί του τσεχοσλοβακικού λαού ήθελαν να σπείρουν τον τρόμο και να επιφέρουν ένοπλη σύρραξη και αιματοχυσία».

Οπως επισημαίνει ωστόσο η «Monde», η προπαγάνδα είναι επικίνδυνη υπόθεση. Τσεχία και Σλοβακία άφησαν στην άκρη τις διαφορές τους και ένωσαν τις φωνές τους ώστε να υπερασπιστούν την κληρονομιά της Ανοιξης της Πράγας απέναντι «σε αυτή την αποφορά της κομμουνιστικής και σοβιετικής ρητορικής της δεκαετίας του 1970», όπως διακήρυξε ο Γίρι Ορβατσεκ, εκπρόσωπος του τσέχου προέδρου Μίλος Ζέμαν – κι ας αποφεύγει παραδοσιακά ο τελευταίος να ασκεί κριτική στην πολιτική του Βλαντίμιρ Πούτιν. Οι υπουργοί Εξωτερικών της Τσεχίας και της Σλοβακίας κάλεσαν τη Δευτέρα τους ρώσους πρεσβευτές στις πρωτεύουσές τους προκειμένου να «ζητήσουν εξηγήσεις» και να «διαμαρτυρηθούν». Οι Σλοβάκοι υπενθύμισαν ότι ΕΣΣΔ και λοιποί εισβολείς απολογήθηκαν τον Δεκέμβριο του 1989 για τις πράξεις τους.

Οπως έγραφε ωστόσο χθες ο Τόνι Μπάρμπερ στους «Financial Times», οι Τσέχοι και οι Σλοβάκοι, όπως και η λοιπή Ευρώπη, έπρεπε να περιμένουν αυτή την πλαστογράφηση της Ιστορίας. Δεδομένου του εντεινόμενου κλίματος εσωτερικού αυταρχισμού και εξωτερικής εχθρότητας προς τη Δύση στη Ρωσία, ήταν αναμενόμενο για τον μηχανισμό προπαγάνδας που υπηρετεί τον Πούτιν να θεωρήσει μια μέρα απαραίτητο να πει ψέματα για την Ανοιξη της Πράγας. Διότι αυτή η ταραχώδης οκτάμηνη περίοδος στην κομμουνιστική Τσεχοσλοβακία ήταν καθοριστική στιγμή στη μεταπολεμική Ιστορία της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης, ένα επεισόδιο που έπληξε βαρύτατα, με την έκβασή του, τη φήμη της Μόσχας. Στην πραγματικότητα, το «ντοκιμαντέρ» είναι απλώς το τελευταίο παράδειγμα μιας επιταχυνόμενης εκστρατείας υπό τον Βλαντίμιρ Πούτιν να ξαναγράψει την Ιστορία της Σοβιετικής Ενωσης και της μετασοβιετικής Ρωσίας τον 20ό αιώνα.

ΝΑΤΟ, «η μόνιμη απειλή»
Για τον Τόνι Μπάρμπερ το δίδαγμα του «ντοκιμαντέρ» για την Ανοιξη της Πράγας είναι η προτεραιότητα που δίνουν οι προπαγανδιστές του Πούτιν στο να βλέπουν οι Ρώσοι το ΝΑΤΟ ως μια μόνιμη απειλή. Ελάχιστη σημασία έχει που το πρόγραμμα ενόχλησε τις κυβερνήσεις της Τσεχίας και της Σλοβακίας, οι οποίες τυγχάνει να αντιμετωπίζουν με λιγότερο ενθουσιασμό, σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, την προοπτική επέκτασης των κυρώσεων εις βάρος της Μόσχας για την επιθετική της πολιτική στην Ουκρανία. «Γιατί τα ψέματα απευθύνονταν κυρίως στους ρώσους τηλεθεατές, με στόχο την ενίσχυση μιας νοοτροπίας πολιορκίας απέναντι στη Δύση».