Νίκος Πορτοκάλογλου: Ο απρόθυμος αντιμνημονιακός
Με αφορμή την ελληνική νίκη στο Eurobasket του 1987, ο Μανώλης Ανδρόνικος γράφει στο «Βήμα» στις 21 Ιουνίου: «Φαντάζομαι τον Πίνδαρο να συνθέτει τον επινίκιό του γι’ αυτά τα δώδεκα παλικάρια, που μας γέμισαν χαρά και περηφάνια και μας δίδαξαν πολλά». Ελλείψει σύγχρονου Πινδάρου, το σάουντρακ της περιόδου γράφουν οι Φατμέ με το «Είμαστε πια πρωταθλητές», κομμάτι που θα αναπαραχθεί στα κρατικά ΜΜΕ, αλλά και στη – νεοσύστατη τότε – «ελεύθερη» ραδιοφωνία.
Πριν ο ερμηνευτής ξεκινήσει το δικό του ταξίδι (το 1991) έχει προλάβει να καταθέσει με τους υπόλοιπους Φατμέ την ένστασή του για το ηρωικό απόθεμα της προηγούμενης γενιάς. Ερχεται πάντα κάποια στιγμή που «Υπάρχει λόγος σοβαρός»: «Τώρα τα τραγούδια μας/ τους πέφτουνε λίγα/ και κάτω από τα μουστάκια τους/ γελάν’ οι παλιοί/ έχουν βλέπεις πίσω τους/ τη λάμψη του ’60/ καθάρισαν αυτοί». Χρόνια αργότερα θα αποκαλύψει ότι είχε κατά νου «τα μουστάκια του Σαββόπουλου», με τον οποίο βέβαια τον συνδέει σχέση αμοιβαίας εκτίμησης.
Στη μουσική γεωγραφία των Φατμέ, προσπελάσιμη για το ευρύ κοινό σε σύγκριση ακόμη και με τους Τερμίτες – το άλλο ηλεκτρικό συγκρότημα των 80s – συνυπάρχουν ο Λέοναρντ Κοέν (τον οποίο ο Πορτοκάλογλου απολαμβάνει, κατά δήλωσή του, στη συναυλία της Μαλακάσας, το 2008) και ο Στράτος Διονυσίου (το «Εγώ ο ξένος» είναι από τις καλύτερες διασκευές στον περυσινό άνισο δίσκο «Λιμάνια ξένα»).
«Ε φυγα σαν άσωτος μα πάντα μετρημένος/ Κι ενώ γυρνούσα άστεγος εσύ ήσουν διορισμένος». Δίσκος: «Φωνές». Κομμάτι: Νο 1. Με αυτούς τους στίχους ο Πορτοκάλογλου ξεκινούσε τη σόλο καριέρα, στην οποία χωρούσαν οι υπόγειες διαδρομές της πόλης και η αμφιβολία για τις πολιτικές βεβαιότητες.
Ο προσωπικός θα παραμείνει για εκείνον ο απολύτως πολιτικός στίχος – και αυτό θα είναι το βασίλειο και η φυλακή του μουσικού του ύφους.
Στην πορεία θα ενταχθεί σε έναν ευρύτερο καλλιτεχνικό κύκλο που θα τον οδηγήσει στα σάουντρακ του «Βαλκανιζατέr» και του «Μπραζιλέρο» (αμφότερα σε σκηνοθεσία του φίλου του Σωτήρη Γκορίτσα) και στη συμμετοχή στο «Ακροπόλ» του Παντελή Βούλγαρη.
Μαζί θα έρθει και η αμηχανία του ρεπερτορίου, κυρίως στη δεκαετία του 2000, όταν η ελληνική δισκογραφία αντιμετωπίζει τον χειρότερο εφιάλτη της. Παρά τις κατηγορίες για τραγούδια-συνθήματα, ο ίδιος δεν αποφεύγει να ζήσει το σουξέ, όταν η «Δίψα» σηματοδοτεί την ολική επαναφορά του το 2003 και ένα δίστιχό του («Τι λείπει, τι φταίει, και η καρδιά μου κλαίει») σκάει σαν εορταστικό πυροτέχνημα στην Τελετή Λήξης του 2004.
Το πάρτι, όμως, κάποτε τελειώνει. Και από την αρχή της μνημονιακής περιόδου ο «απροστάτευτος από τον μύθο» τραγουδοποιός, όπως τον περιέγραψε κάποτε ο Σαββόπουλος, διατηρεί αποστάσεις από το hangover του θυμωμένου πλήθους. Σε πείσμα των επιφανειακών αναρτήσεων είναι μια στάση διαχρονική. Bonus track από συνέντευξη του 1996 (στο περιοδικό «Symbol»): «Επανάσταση είναι η στιγμή που καταλαβαίνεις ότι όσο κακό κι αν είναι το σύστημα ή το κράτος, τη μερίδα του λέοντος στο φταίξιμο την έχεις εσύ ο ίδιος».














