Ο αντίκτυπος του twitter στη δημοσιογραφία

Η Βρετανία έγινε άνω κάτω από ένα τιτίβισμα μιας δημοσιογράφου. Αλλά αυτό δεν αποτελεί έκπληξη. Η έλευση του twitter από το 2006 έχει αλλάξει το δημοσιογραφικό τοπίο. Ορισμένοι δημοσιογράφοι, ιδίως στο εξωτερικό, χρησιμοποιούν το twitter ως ένα εικονικό σημειωματάριο – π.χ., για να συλλέγουν πληροφορίες και να παρέχουν ενημέρωση σε πραγματικό χρόνο για τα τρέχοντα γεγονότα. Aλλοι το χρησιμοποιούν ως έναν τρόπο για να επισημάνουν στους αναγνώστες τους τα κείμενά τους ή να μοιραστούν την οπτική τους για ένα συγκεκριμένο θέμα. Αναμφίβολα, το twitter είναι ένα χρήσιμο εργαλείο για τους ειδησεογραφικούς οργανισμούς. Οι δημοσιογράφοι το χρησιμοποιούν σε ημερήσια βάση επί 24ώρου βάσεως για να βρουν ιδέες, θέματα, να μοιραστούν ειδήσεις και να μιλήσουν ο ένας με τον άλλο. Ομως ανεξάρτητα από το πώς το χρησιμοποιούν, συχνά πέφτουν θύματα, όπως η περίπτωση με τον θάνατο της βασίλισσας Ελισάβετ, στον αγώνα τους για την πρωτιά και κατ’ επέκταση για την απόκτηση ενός συγκριτικού πλεονεκτήματος στον ανελέητο ανταγωνιστικό κόσμο των μέσων ενημέρωσης, νέων και παλιών, αναλογικών και ψηφιακών ή στην αποκαλούμενη «μάχη των πληροφοριών».

Στην πράξη όμως εμπλέκονται σε μια αδιέξοδη κατάσταση. Η λύση είναι οι δημοσιογράφοι να αντιμετωπίζουν το twitter ως εργαλείο, να μοιράζονται ειδήσεις ή για να καταγράφουν με ποιον τρόπο οι άνθρωποι αντιδρούν στις ειδήσεις (μερικές φορές μπορεί να εκπλαγεί κανείς από το πόσοι άνθρωποι αντιδρούν σε ένα τιτίβισμα, ένα θέμα, μια ιστορία). Αλλά μέχρι εκεί.

Αυτό μας οδηγεί όμως στο ερώτημα: μπορεί ακόμα να είναι κάποιος αποτελεσματικός δημοσιογράφος αν αγνοεί το twitter; Πολλοί δημοσιογράφοι το κάνουν γιατί είναι της μόδας ή γιατί το κάνουν και οι άλλοι. Ομως αξίζει να αναλογιστούμε ότι σε παγκόσμιο επίπεδο μόνο το 19% των ενήλικων χρηστών του Διαδικτύου χρησιμοποιεί το twitter, ενώ στην περίπτωση των δημοσιογράφων ανέρχεται στο 59%. Λίγο πολύ οι δημοσιογράφοι αυτοπαγιδεύονται, όπως η συγκεκριμένη δημοσιογράφος με τη βασίλισσα.

Από την άλλη πλευρά, μελέτες που έχουν εκπονηθεί στο εξωτερικό έδειξαν ότι οι δημοσιογράφοι μέσω του αποκαλούμενου «microblogging» και της πλατφόρμας του twitter εκφράζουν πιο ελεύθερα τις απόψεις τους, αν και στην πράξη αμφισβητείται ο δημοσιογραφικός κανόνας της αντικειμενικότητας και αμεροληψίας. Σε μικρότερο βαθμό, οι δημοσιογράφοι νιώθουν υπόλογοι όσον αφορά τον τρόπο που διαχέονται και ανταλλάσσονται τα μηνύματά τους από τους «ακολούθους» τους και άλλους χρήστες. Οι δημοσιογράφοι που εργάζονται για τις εθνικής εμβέλειας εφημερίδες και τα τηλεοπτικά κανάλια ήταν λιγότερο διατεθειμένοι σε tweet από τους συναδέλφους τους που εργάζονται σε λιγότερο ηγετικά μέσα ενημέρωσης.

Την ίδια στιγμή, σε άλλες μελέτες καταγράφηκε ότι οι δημοσιογράφοι που χρησιμοποιούσαν υπερβολικά το twitter υπόκεινται σε έναν μικρότερο ή μεγαλύτερο ναρκισσισμό, αναζητώντας διαμέσου των tweet να αυξήσουν παράλληλα την ορατότητά τους, υπερβαίνοντας ακόμη και τα μέσα ενημέρωσης στα οποία εργάζονταν.

Οι πολιτικοί. Αλλά αν αυτό ισχύει για τους δημοσιογράφους, τι θα μπορούσε να πει κανείς για τους πολιτικούς. Πολιτικοί, πολιτευτές και μέλη των κοινοβουλίων σε όλες πλέον τις δυτικές χώρες χρησιμοποιούν το twitter για να διαχύσουν στην καλύτερη περίπτωση πληροφορίες, ιδιαίτερα συνδέσμους με άρθρα για τον εαυτό τους και τις θέσεις τους, να ανταπαντήσουν σε αντιπάλους τους ή σε επικριτικά δημοσιεύματα για τους ίδιους έως να διατυμπανίσουν τις καθημερινές τους δραστηριότητες. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις που οι πολιτικοί λειτουργούν ως δημοσιογράφοι δίνοντας πληροφορίες ακόμη, όπως έχει δείξει η πρόσφατη ευρωπαϊκή εμπειρία, για τα τεκταινόμενα σε Συνόδους Κορυφής. Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία.