Παραίτηση Μπλάτερ: Τα γκολ των ΗΠΑ στο Μουντιάλ της εξουσίας

Το είχε πει ο Γκάρι Λίνεκερ στο Μουντιάλ του 1990: «Το ποδόσφαιρο είναι πολύ απλό παιχνίδι, 22 παίκτες κυνηγάνε μια μπάλα για 90 λεπτά και στο τέλος κερδίζουν οι Γερμανοί».

Ο Λίνεκερ ήταν σταρ της Εθνικής Αγγλίας και, όπως αποδείχθηκε, εκτός από ταλέντο διέθετε και βρετανικό φλέγμα. Μπορεί, λοιπόν, σήμερα να επαναδιατύπωνε τον ορισμό του. Το ποδόσφαιρο δεν παίζεται μόνο στο χορτάρι, οι παίκτες είναι πολύ περισσότεροι από 22 και αυτό που κυνηγάνε κάθε μέρα δεν είναι η μπάλα αλλά το χρήμα. Και ποιος κερδίζει στο τέλος; Τη δεκαετία του 1990 θα ήταν παράδοξο ακόμη και να το σκεφτεί κανείς.

Σήμερα, όμως, μπορεί να το πει με σχετική βεβαιότητα: στο τέλος κερδίζουν οι Αμερικανοί. Για να συμφωνήσει κανείς σε αυτό το συμπέρασμα πρέπει να περιγράψει τη διαμάχη ανάμεσα στο FBI και στη FIFA σαν έναν ποδοσφαιρικό αγώνα. Τουλάχιστον αυτό κάνει ένας άλλος Βρετανός, ο Γκίντεον Ράχμαν των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς».

Το πρώτο ημίχρονο, γράφει, ανάμεσα στην αμερικανική Δικαιοσύνη και τη FIFA έληξε ισόπαλο. Οι Αμερικανοί πέτυχαν ένα γρήγορο γκολ, με την αιφνίδια σύλληψη πολλών παικτών της FIFA, αλλά η Παγκόσμια Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία ισοφάρισε με την επανεκλογή του προέδρου της.

Αλλά το ποδόσφαιρο παίζεται μέχρι να σφυρίξει ο διαιτητής τη λήξη. Γιατί, στο μεταξύ, οι Αμερικανοί έβαλαν και δεύτερο γκολ και, μάλιστα, ακόμη πιο θεαματικό: ο Ζεπ Μπλάτερ παραιτήθηκε μόλις τέσσερις ημέρες μετά την επανεκλογή του, καθώς η έρευνα στα άδυτα της FIFA αγγίζει πλέον ακόμη και τον ίδιο.

Ο αγώνας προδιαγράφεται συναρπαστικός. Δεν είναι, όμως, αυτός ο λόγος για τον οποίο το θέαμα και – κυρίως – το αποτέλεσμα αφορούν πολλούς περισσότερους από τους λάτρεις της στρογγυλής θεάς. Αρκεί να ρίξει κανείς μια ματιά στην αντίδραση του ρώσου προέδρου για να πειστεί. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν κατήγγειλε τις συλλήψεις και τις χαρακτήρισε άλλο ένα σύμπτωμα της κατάχρησης της αμερικανικής εξουσίας. Η αντίδρασή του δείχνει ότι η μάχη για τη FIFA αποτυπώνει ένα από τα κεντρικά ζητήματα της πολιτικής σε παγκόσμιο επίπεδο: είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες αρκετά ισχυρές ώστε να ελέγχουν τους διεθνείς οργανισμούς; Ή ο έλεγχος αυτός φθίνει διαρκώς;

Η ανατροπή. Για να απαντήσει κανείς πρέπει να ανοίξει τη βεντάλια. Μέχρι την περασμένη εβδομάδα, σημειώνει ο αρθρογράφος των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», η FIFA αποτελούσε το πρότυπο του διεθνούς οργανισμού που διέφευγε από τον έλεγχο της Δύσης. Οι προσπάθειες χωρών όπως η Αγγλία, η Ισπανία, η Ολλανδία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Αυστραλία να αναλάβουν την οργάνωση των Παγκοσμίων Κυπέλλων του 2018 και του 2022 απέτυχαν, με τη Ρωσία και το Κατάρ να επικρατούν. Ο δυτικός Τύπος γέμισε με κατηγορίες εναντίον της FIFA για διαφθορά. Αλλά ο Μπλάτερ και το επιτελείο του τις αντιπαρέρχονταν.

Οι δραματικές συλλήψεις στη Ζυρίχη, και η παραίτηση Μπλάτερ που ακολούθησε άλλαξαν αυτή την εικόνα της δυτικής αδυναμίας. Και αυτό είναι κάτι που μόνο οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να κάνουν. Τι ήταν αυτό που τους επέτρεψε να δράσουν με αυτόν τον τρόπο; Και τι σημαίνει αυτό για την αμερικανική ισχύ; Ενας σημαντικός παράγοντας είναι ο κεντρικός χαρακτήρας του αμερικανικού χρηματοπιστωτικού συστήματος στην παγκόσμια οικονομία. Ο λόγος που το FBI ανέλαβε δράση είναι ότι ύποπτες συναλλαγές έγιναν μέσω τραπεζών που έχουν έδρα σε αμερικανικό έδαφος.

Κλειδί οι κυρώσεις. Επειτα, το καθεστώς των αμερικανικών κυρώσεων αναγκάζει τους ξένους να υπακούουν στην αμερικανική νομοθεσία, ακόμη και όταν βρίσκονται εκτός αμερικανικού εδάφους, καθώς φοβούνται ότι σε αντίθετη περίπτωση θα υποστούν κυρώσεις – μεταξύ των οποίων είναι η απαγόρευση εισόδου στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτό είναι ένα είδος εξουσίας που καμιά άλλη χώρα δεν μπορεί να επιβάλει. Η απαγόρευση εισόδου στην Κίνα ή στη Ρωσία δεν θα είχε ποτέ την ίδια βαρύτητα.

Σύμφωνα με τον Ράχμαν, το ουσιαστικότερο μάθημα από την υπόθεση της FIFA είναι ότι η αμερικανική ισχύς δεν στηρίζεται μόνο στο μέγεθός της. Το δικαστικό της σύστημα διαθέτει και μια ηθική εξουσία που απορρέει από τις ρίζες του σε μια ανοιχτή και δημοκρατική κοινωνία. Δεν μπορεί να πει κανείς το ίδιο και για τα αντίστοιχα συστήματα της Ρωσίας ή της Κίνας. Με ποδοσφαιρικούς όρους, βάζεις γκολ όταν έχεις το (ηθικό) πλεονέκτημα.

Ο «πανηγυρισμός» της Ανγκελα Μέρκελ
Οπως φαίνεται, πάντως, ποδόσφαιρο χωρίς Γερμανούς δεν γίνεται. Η γερμανίδα καγκελάριος χαιρέτισε την παραίτηση του Ζεπ Μπλάτερ, δηλώνοντας ότι με την αποχώρηση του ισχυρού άνδρα της FIFA το έργο της παγκόσμιας ομοσπονδίας ποδοσφαίρου μπορεί να γίνει με μεγαλύτερη διαφάνεια. Η Ανγκελα Μέρκελ δήλωσε οπαδός του δημοφιλέστερου αθλήματος στον κόσμο – η αλήθεια είναι ότι δεν έχει χάσει κανένα από τα μεγάλα ποδοσφαιρικά ραντεβού της Εθνικής Γερμανίας. Και, όπως είπε, για έναν οπαδό η εξέλιξη αυτή στέλνει «ένα σημαντικό μήνυμα».