Το μάθημα των βρετανικών εκλογών

Στις 10 το βράδυ την περασμένη Πέμπτη οι τηλεθεατές της βρετανικής τηλεόρασης σοκαρίστηκαν ακούγοντας και βλέποντας ότι τα exit polls έδιναν όχι μόνο προβάδισμα αλλά και άνετη πλειοψηφία στο Συντηρητικό Κόμμα στη Βουλή των Κοινοτήτων και ότι δεν θα χρειαζόταν ακόμη μια κυβέρνηση συνασπισμού όπως οι δημοσκοπήσεις το προηγούμενο διάστημα επιμόνως προέβλεπαν.

Η δυσπιστία
διαχεόταν και ήταν ορατή σε όλα τα επίπεδα: από πρώην πολιτικούς που υπόσχονταν να «φάνε τα καπέλα τους» έως τους αναλυτές που αμφισβητούσαν πλέον τις δημοσκοπήσεις, ενώ προηγουμένως τις εκθείαζαν. Τελικά, τι πήγε στραβά με τις δημοσκοπήσεις ήταν το εύλογο ερώτημα. Πώς προέβλεπαν μια εκλογική αναμέτρηση «στήθος με στήθος», επιμένοντας ότι τα δύο μεγάλα κόμματα (Συντηρητικοί και Εργατικοί) θα είχαν σχεδόν ίσο μερίδιο των ψήφων (34% ή περίπου), όταν τα τελικά αποτελέσματα ήταν πολύ διαφορετικά (36,9% και 30,4% αντίστοιχα); Ηταν η μεθοδολογία τους λάθος; Μήπως τη διαφορά την κάνει ο τρόπος με τον οποίο τίθενται οι ερωτήσεις (online, μέσω τηλεφώνου, πρόσωπο με πρόσωπο); Μήπως έχει σημασία ο τρόπος που τίθενται οι ερωτήσεις στις δημοσκοπήσεις (αναφέροντας, π.χ., ποιο κόμμα θα ψηφίσουν παρά ποιον υποψήφιο); Αυτού του είδους τα ερωτήματα θα βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο των δημοσκοπήσεων που θα διεξάγονται. Ομως και για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης αυτές οι ερωτήσεις είναι επίσης σημαντικές επειδή αφιέρωσαν πολύ χώρο και ακόμη περισσότερα χρήματα για να τις πραγματοποιήσουν. Τελικά, μήπως τα μέσα ενημέρωσης αποδέχονται άκριτα ό,τι λένε οι δημοσκοπήσεις;

Αλλά οι δημοσκόποι δεν είναι οι μόνοι που έχουν να απαντήσουν σε αυτά τα ακανθώδη ερωτήματα. Τα πολιτικά κόμματα θα πρέπει επίσης τώρα να αναζητήσουν τι πήγε στραβά και τι όχι, την επιτυχία ή την αποτυχία των εκστρατειών τους. Γιατί, για παράδειγμα, το Εργατικό Κόμμα απέτυχε να έλθει σε επαφή με τους υποψήφιους ψηφοφόρους του. Μήπως ο Εντ Μίλιμπαντ απέτυχε παταγωδώς παρά τις προσπάθειές του να επικοινωνήσει ένα σχέδιο, πόσω μάλλον να προτάξει ένα όραμα για το μέλλον; Από την άλλη πλευρά, τι ήταν αυτό που έκανε το Συντηρητικό Κόμμα να επιτύχει στην εκστρατεία του; Ηταν καλύτερα οργανωμένη εκστρατεία, καλύτερα στοχευμένη ή μίλησε πιο αποτελεσματικά στις φοβίες και ανησυχίες του μέσου βρετανού ψηφοφόρου; Αξίζει να θυμηθούμε εδώ ότι μόνο μία εβδομάδα πριν από τις εκλογές οι δημοσκοπήσεις – και τα μέσα ενημέρωσης – επέμεναν για μια αμφίρροπη μάχη μεταξύ των δύο μονομάχων της βρετανικής πολιτικής σκηνής. Με άλλα λόγια, μία εβδομάδα ήταν αρκετή για να κάνει τη διαφορά στο πώς ο κόσμος βλέπει και αξιολογεί δύο πολύ διαφορετικές εκστρατείες.

Μια τελευταία παρατήρηση: στις ευρωπαϊκές εκλογές, το Κόμμα της Ανεξαρτησίας του Νάιτζελ Φάρατζ έκανε` πολύ μεγάλη επιτυχία και κατάφερε να εκλέξει 13 ευρωβουλευτές. Είχε τεράστια κάλυψη κατά τον Μάιο του 2014 και ο Φάρατζ ήταν παντού στην τηλεόραση και στα έντυπα μέσα. Ωστόσο, έναν χρόνο αργότερα ο Φάρατζ δεν καταφέρνει καν να εκλεγεί στο βρετανικό Κοινοβούλιο! Η προσοχή των μέσων ενημέρωσης σε έναν λαϊκιστή και σε μια διαρκή παρουσία του στη βρετανική πολιτική σκηνή δεν μεταφράζονται, όπως έδειξαν τα αποτελέσματα, σε πραγματικές ψήφους για τον ηγέτη του κόμματος (αν και το κόμμα κατάφερε να πάρει περίπου 4 εκατομμύρια ψήφους σε εθνικό επίπεδο).

Στη διερεύνηση των εκλογών του 2015 πολλά ερωτήματα θα τεθούν στους βρετανούς δημοσκόπους και στους πολιτικούς σχολιαστές. Αμφότεροι, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, δεν κατάφεραν να αφουγκραστούν τον σφυγμό του κοινού. Για τους Συντηρητικούς (και τους εθνικιστές της Σκωτίας) αυτό δεν ήταν πρόβλημα, αλλά για το Εργατικό Κόμμα, τους Φιλελεύθερους Δημοκράτες και το UKIP οι συνέπειες ήταν ολέθριες. Τόσο οι δημοσκοπήσεις όσο και τα μέσα ενημέρωσης πρέπει να συνδεθούν ακόμη μία φορά με τους ανθρώπους. Μας θυμίζει κάτι;