Ερευνα: Η απλήρωτη Ελλάδα

Στον ιδιωτικό τομέα εργαζόμενος ο οποίος παραμένει απλήρωτος έχει πάψει εδώ και καιρό να συνιστά είδηση. Τώρα όμως το πρόβλημα χτύπησε και την πόρτα του Δημοσίου. Για πρώτη φορά οι 630 εργαζόμενοι στον Οργανισμό Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων διαπίστωσαν ότι στους λογαριασμούς μισθοδοσίας τους, στις 13 του μήνα, δεν είχε μπει ούτε ένα ευρώ. «Διαδικαστικό είναι το πρόβλημα» τους καθησύχασε η διοίκηση του Οργανισμού, «θα πληρωθείτε με δύο ημέρες καθυστέρηση».
Η καταβολή του δεκαπενθημέρου των εργαζομένων στον ΟΠΕΚΕΠΕ, στον πρώτο Οργανισμό στον οποίο το υπουργείο Οικονομικών έβαλε χέρι στα ταμειακά διαθέσιμα, απαιτούσε μόλις 460.000 ευρώ. Η διήμερη καθυστέρηση στην εξόφλησή του αποδόθηκε από το υπουργείο, με επίσημη ανακοίνωση, σε «γραφειοκρατικές διαδικασίες». 
Το γεγονός όμως ότι οι εργαζόμενοι στον Οργανισμό πληρώνουν από την τσέπη τους, όπως καταγγέλλουν, τα έξοδα μετακινήσεων για εκτός έδρας ή το γεγονός – σύμφωνα με τον σύλλογο εργαζομένων – ότι «έχει παγώσει η εξόφληση του συνόλου των προμηθευτών ή ακόμα και η πληρωμή των ΔΕΚΟ» δεν συνιστά σε καμία περίπτωση γραφειοκρατικό ζήτημα. Είναι γεγονός και το παραδέχεται επίσημα το υπουργείο Οικονομικών ότι πολλές δαπάνες έχει παγώσει εξαιτίας της «αναδιάρθρωσης του ταμειακού προγραμματισμού με βάση τις επικρατούσες ταμειακές συνθήκες». Κάπως έτσι άλλωστε, τον Απρίλιο ο προϋπολογισμός εμφάνισε πρωτογενές πλεόνασμα 2 δισ. ευρώ, όταν ο στόχος ήταν έλλειμμα κάτι παραπάνω από 200 εκατομμύρια. Οι δαπάνες ήταν χαμηλότερες από αυτές που προέβλεπε ο προϋπολογισμός κατά 2 δισ. ευρώ. 
Τους τελευταίους μήνες το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους δίνει καθημερινό αγώνα να μαζέψει ευρώ ευρώ τα έσοδα τα οποία απαιτούνται για να πληρωθούν τα απολύτως απαραίτητα. Μισθοί, συντάξεις και υποχρεώσεις του Δημοσίου προς τους δανειστές του. Σχεδόν όλα τα υπόλοιπα μπαίνουν στην άκρη για αργότερα. 
Κάπως έτσι οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του Δημοσίου προς ιδιώτες, τα λεφτά δηλαδή που χρωστά το Δημόσιο για περισσότερες από 90 ημέρες σε ιδιώτες, από τον Ιανουάριο και μετά άρχισαν να τραβούν και πάλι επικίνδυνα την ανηφόρα. Νωρίτερα είχε μπει σε τροχιά αποκλιμάκωσης και η αποπληρωμή ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων 7 δισ. ευρώ που τα δύο τελευταία χρόνια έδωσε ανάσα στην οικονομία. Τώρα ισχύει το αντίστροφο. Τα 4,4 δισ. ευρώ που χρωστά το Δημόσιο σπρώχνουν την οικονομία και πάλι προς την ύφεση και οδηγούν σε απόγνωση εκατοντάδες χιλιάδες επιχειρήσεις και εργαζομένους. 

Ντόμινο. Τον Ιανουάριο οι απλήρωτες υποχρεώσεις νοσοκομείων προς τους προμηθευτές τους ήταν 708 εκατομμύρια. Τον επόμενο μήνα έγιναν 787 εκατομμύρια. Τον Μάρτιο εκτοξεύτηκαν στα 903 εκατ. ευρώ. Το Δημόσιο δεν δίνει χρήματα στα νοσοκομεία, τα νοσοκομεία δεν πληρώνουν τους προμηθευτές τους, οι προμηθευτές δεν πληρώνουν τους υπαλλήλους και ορισμένες επιχειρήσεις μάλιστα απειλούνται πλέον με λουκέτο. 
Στη βάση του προβλήματος και των αλυσιδωτών παρενεργειών στην οικονομία και στους ανθρώπους βρίσκονται τα άδεια ταμεία του Δημοσίου, όσο η συμφωνία με τους θεσμούς δεν κλείνει και δεν έρχεται σταγόνα ρευστότητας από δανεικά. 
Ιδια εικόνα και στις επιστροφές ΦΠΑ. Λεφτά τα οποία έχουν βγει από τις επιχειρήσεις και το Δημόσιο θα έπρεπε να τους τα έχει επιστρέψει μέσα σε 90 ημέρες. Τα στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Εσόδων δείχνουν ραγδαία επιδείνωση την τελευταία εβδομάδα. 
Στις 4 Μαΐου 2.231 επιχειρήσεις περίμεναν περισσότερες από 90 ημέρες για επιστροφή ΦΠΑ συνολικού ύψους 447 εκατ. ευρώ. Μία εβδομάδα αργότερα, στις 11 Μαΐου, οι επιχειρήσεις αυξήθηκαν σε 2.486 και οι επιστροφές σε εκκρεμότητα σκαρφάλωσαν στα 483 εκατ. ευρώ. Μια απλή διαίρεση δείχνει ότι το Δημόσιο χρωστά κατά μέσο όρο περίπου 195.000 ευρώ  ΦΠΑ για πάνω από 90 ημέρες σε καθεμία από τις επιχειρήσεις. 

Ποιοι την πληρώνουν. Στους κόλπους των δημοσίων υπαλλήλων, μέχρι σήμερα, με εξαίρεση τις «αρρυθμίες» στον ΟΠΕΚΕΠΕ, οι μισθοί και οι συντάξεις καταβάλλονται στην ώρα τους. Υπάρχουν όμως και τα παιδιά ενός κατώτερου Θεού. 
Περίπου 20.000 γιατροί έχουν να δουν στην τσέπη τους αμοιβές για υπερωρίες εδώ και 4 μήνες. Εξηγείται, αν σκεφτεί κανείς ότι πέρυσι το ίδιο διάστημα είχαν εκταμιευθεί για πληρωμές εφημεριών-υπερωριών 12 εκατ. ευρώ και φέτος τίποτα. Για τους ειδικευόμενους οι υπερωρίες είναι το ένα τρίτο του μισθού τους. Κοντά στα 1.000 ευρώ τον μήνα είναι η καθαρή τους αμοιβή, και αν δεν πληρωθούν τα 500 ευρώ των υπερωριών ο οικογενειακός προϋπολογισμός ανατρέπεται. 
Στους ωρομίσθιους εκπαιδευτικούς η εικόνα είναι ακόμη χειρότερη. Αποκλειστική η απασχόληση, 20 ώρες την εβδομάδα η εργασία, με αμοιβή 15 ευρώ την ώρα. Την αμοιβή του Απριλίου ακόμη την περιμένουν. 
Οι φαρμακοποιοί για τον Φεβρουάριο, τον Μάρτιο και τον Απρίλιο βρίσκονται στην αναμονή. Δεν γνωρίζουν πότε θα τους εξοφλήσει τα 480 εκατ. ευρώ τα οποία τους χρωστά ο ΕΟΠΥΥ. Ο ΕΟΠΥΥ, με τη σειρά του, πέρυσι το πρώτο τρίμηνο του έτους είχε λάβει από τον προϋπολογισμό 194 εκατ. ευρώ. Φέτος μόλις 87 εκατομμύρια. Στον κλάδο Υγείας το πρόβλημα είναι τεράστιο. Στις φαρμακευτικές επιχειρήσεις οι οφειλές νοσηλευτικών ιδρυμάτων και ΕΟΠΥΥ ξεπερνούν το 1 δισ. ευρώ, στις ιδιωτικές κλινικές τα 56 εκατομμύρια, οι γιατροί του Δημοσίου περιμένουν 49,5 εκατ. για τις υπερωρίες μόνο του πρώτου τριμήνου.
Στον κλάδο των κατασκευών, κάποτε τροφοδότη ανάπτυξης της  οικονομίας, το Δημόσιο χρωστά 523 εκατ. ευρώ, οι εκδότες πανεπιστημιακών συγγραμμάτων είναι απλήρωτοι για την τρέχουσα ακαδημαϊκή χρονιά, ενώ χιλιάδες φορολογούμενοι περιμένουν σχεδόν έναν χρόνο την επιστροφή φόρου εισοδήματος από την εκκαθάριση των περυσινών τους δηλώσεων. 
Το ταμείο του Δημοσίου βρίσκεται στο κόκκινο. Το ίδιο και η οικονομία και οι εργαζόμενοι. Στον ιδιωτικό και, δυστυχώς, σιγά σιγά και στον δημόσιο τομέα. 

Ελένη Κύργιου
διευθύντρια Αναισθησιολογίας στο νοσοκομείο Ευαγγελισμός
Στα χρόνια της κρίσης η εξουθένωση των γιατρών αποτελεί καθημερινότητα. Η αναισθησιολόγος Ελένη Κύργιου περιγράφει ότι σε κάθε εφημερία του Ευαγγελισμού προσέρχονται κατά μέσο όρο 1.200 ασθενείς, παρ’ όλα αυτά γιατροί και λοιπό προσωπικό δεν αμείβονται στην ώρα τους. «Οι εφημερίες είναι ανεξόφλητες από τις αρχές του έτους και ήδη το ποσό που μου χρωστάνε αγγίζει τις 2.000 ευρώ». 
Η ίδια εργάζεται στο ΕΣΥ από το 2000, όμως οι μηνιαίες καθαρές απολαβές της (εξαιρουμένων των εφημεριών), δεν ξεπερνούν τα 1.600 ευρώ. «Υπηρετούσα στην Πολυκλινική, που συγχωνεύθηκε με το 3ο Θεραπευτήριο του ΙΚΑ. Οι ανεξόφλητες οφειλές για τις εφημερίες του 2012 και του 2013 προς τους γιατρούς ξεπερνούν τις 900.000 – από αυτά σε εμένα αναλογούν 7.500 ευρώ» εξηγεί η Ελένη Κύργιου. 
Τον περασμένο μήνα, έπειτα από έγκριση σχετικής τροπολογίας, «λάβαμε το 1/5 από τα χρωστούμενα, ουδείς γνωρίζει ωστόσο εάν θα καταβληθεί όλο το ποσό, καθώς χρειάζεται νέα τροπολογία».

Θοδωρής Γκάβλος
ωρομίσθιος εκπαιδευτικός σε σχολή του ΟΑΕΔ
Οι ωρομίσθιοι εκπαιδευτικοί του ΟΑΕΔ (ΙΕΚ, ΕΠΑΣ και ΣΕΚ) μπήκαν στις σχολικές αίθουσες τον Νοέμβριο με τους μισθούς τους να καταβάλλονται τελικά στις 27 Φεβρουαρίου. «Η κατάσταση άρχισε να ομαλοποιείται και πλέον μας χρωστάνε το μισθό του Απριλίου. Είμαστε μια κατηγορία εκπαιδευτικών που πληρωνόμαστε με την ώρα, δεν είμαστε μόνιμοι, δεν ξέρουμε καν αν την επόμενη χρονιά θα έχουμε δουλειά. Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι η πολιτεία δεν μας αναγνωρίζει την προϋπηρεσία, γιατί δεν έχει αναγνωρίσει τις σχολές του ΟΑΕΔ και τις τεχνικές ειδικότητες εκπαιδευτικών» εξηγεί ο Θοδωρής Γκάβλος, ηλεκτρολόγος – μηχανικός, εκπαιδευτικός στο ΕΠΑΣ-ΟΑΕΔ Μοσχάτου. Με 15 χρόνια προϋπηρεσία εργάζεται 20 ώρες την εβδομάδα, «χωρίς να έχουμε το δικαίωμα να εργαστούμε οπουδήποτε αλλού για να συμπληρώσουμε το εισόδημά μας. Απαιτούν από τους ωρομίσθιους αποκλειστική εργασία ενώ τους ζητούν να ζήσουν με 5.500 ευρώ τον χρόνο».

Σοφία Κάστορα
φαρμακοποιός
Στα όρια της οικονομικής ασφυξίας λειτουργούν τα 11.500 φαρμακεία σε όλη την Ελλάδα, με τα συνοικιακά να είναι αυτά που βρίσκονται  στο κόκκινο. Ο κλάδος αποπληρώθηκε για τις συνταγές που εκτελέστηκαν τον περασμένο Ιανουάριο, ωστόσο άγνωστο παραμένει πότε θα ξανανοίξει η κάνουλα της χρηματοδότησης από τον ΕΟΠΥΥ. «Η εξόφληση καθυστερεί 4 μήνες ενώ υπάρχει η απειλή ότι θα αυξηθεί επιπλέον ο χρόνος αποπληρωμής μας από τον Οργανισμό» λέει στα «ΝΕΑ» η Σοφία Κάστορα που διατηρεί φαρμακείο στο Παγκράτι. Η ίδια ωστόσο επισημαίνει ότι «οι φαρμακαποθήκες και οι φαρμακευτικές εταιρείες που προμηθεύουν τα φαρμακεία όχι μόνον δεν είναι πιο ελαστικές σε ό,τι αφορά την εξόφλησή τους από τους φαρμακοποιούς, αντιθέτως έχουν γίνει πιο πιεστικές. Παράλληλα, οι ασφαλισμένοι αδυνατούν να καταβάλλουν τις συμμετοχές τους λόγω κρίσης – εμείς από την πλευρά μας κάνουμε ευκολίες στους ανθρώπους τους οποίους εξυπηρετούμε επί χρόνια – με ό,τι αυτό συνεπάγεται».

Μάγγη Μίνογλου
εκδότρια πανεπιστημιακών συγγραμμάτων
«Για τα συγγράμματα που εκδώσαμε αυτή την ακαδημαϊκή χρονιά δεν έχουμε πληρωθεί από το υπουργείο Παιδείας και το χειρότερο είναι ότι δεν έχουμε καν επίσημη απάντηση για το αν και πότε θα καταφέρουν να μας πληρώσουν» λέει η Μάγγη Μίνογλου, εκδότρια πανεπιστημιακών συγγραμμάτων. Οπως εξηγεί είναι στον κλάδο εδώ και 27 χρόνια, «ωστόσο δεν έχουμε αντιμετωπίσει ξανά αντίστοιχη κατάσταση. Πάντα υπήρχαν καθυστερήσεις στις πληρωμές, ωστόσο ενημερωνόμασταν και κάναμε τον προγραμματισμό μας. Αυτή τη φορά, τίποτα. Κατανοούμε την προσπάθεια της κυβέρνησης για τη διαπραγμάτευση, αλλά κι εμείς είμαστε μικρές επιχειρήσεις με μικρό αριθμό εργαζομένων. Σε δύο μήνες δεν θα έχουμε να πληρώσουμε τους υπαλλήλους μας. Η δική μας είναι μια υγιής εταιρεία, που μέσα στην πενταετία της κρίσης είχε ανοδική πορεία αλλά αυτή τη στιγμή της κόβουν το “οξυγόνο”» τονίζει η κυρία Μίνογλου. Την ερχόμενη εβδομάδα, ο σύλλογος εκδοτών επιστημονικών βιβλίων πραγματοποιεί έκτακτη συνέλευση για να αποφασιστούν οι επόμενες κινήσεις.

Λεωνίδας Σιδέρης
διευθυντής Χειρουργικής στο νοσοκομείο Καρδίτσας
Το εξοντωτικό ωράριο δεν αποτελεί εξαίρεση, αλλά τον κανόνα για τους γιατρούς των δημόσιων νοσοκομείων της περιφέρειας. Ο διευθυντής Χειρουργικής στο νοσοκομείο Καρδίτσας καλείται να εκτελεί κάθε μήνα 11 με 13 εφημερίες (ενεργούς ή ετοιμότητας). «Τα περιστατικά έχουν αυξηθεί δραματικά και το χειρότερο είναι ότι πρόκειται για ανθρώπους που έχουν παραμελήσει την υγεία τους λόγω κρίσης. Το κύμα ασθενών σε συνδυασμό με την έλλειψη γιατρών, δημιουργεί συνθήκες εργασιακής εξαθλίωσης», σημειώνει ο Λεωνίδας Σιδέρης. Το δημόσιο σύστημα Υγείας παραμένει όρθιο «λόγω του εθελοντισμού και της αυταπάρνησης του προσωπικού. Παρ’ όλα αυτά, το κράτος δεν μας αμείβει καν στην ώρα μας. Συνήθως πληρωνόμασταν για τις εφημερίες του Δεκεμβρίου και Ιανουαρίου στις αρχές Μαρτίου. Φέτος, εξοφληθήκαμε  την περασμένη εβδομάδα για τις εφημερίες του Δεκεμβρίου του 2014».