Έχετε αρθρίτιδα; Πείτε «όχι» στην ακινησία

Η οστεοαρθρίτιδα είναι κάτι που όλοι μπορούν να αναμένουν ότι θα εκδηλώσουν εάν ζήσουν πολλά χρόνια. Το ένα τέταρτο του πληθυσμού ήδη πάσχει από αυτήν, ενώ ο αριθμός των ασθενών αναμένεται πως θα αυξηθεί σημαντικά τα επόμενα χρόνια.

Και το σημαντικότερο: δεν θα αφορά μόνο ηλικιωμένους, αφού ήδη τα δύο τρίτα των πασχόντων έχουν ηλικία κάτω των 65 ετών, σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου & Πρόληψης Ασθενειών (CDC) των ΗΠΑ.

Το μεγάλο ερώτημα που βασανίζει τους ασθενείς είναι πώς θα αντιμετωπίσουν τον συχνά ανυπόφορο πόνο που προκαλεί. Αν και αρκετές από τις αρθρώσεις που συνήθως προσβάλλονται (ισχία, γόνατα, αστράγαλοι, αγκώνες, καρποί) μπορούν να αντικατασταθούν με τεχνητές, δεν είναι όλοι οι ασθενείς κατάλληλοι υποψήφιοι για αρθροπλαστικές, ενώ οι επεμβάσεις αυτές καθαυτές δεν επιτυγχάνουν σε όλες τις περιπτώσεις.

Οπως εξηγεί η δρ Πατρίσια Α. Πάρμελι, καθηγήτρια Γεροψυχολογίας και διευθύντρια του Ιδρύματος Ερευνας της Γήρανσης στο Πανεπιστήμιο της Αλαμπάμα, ο πόνος και η δυσκαμψία της αρθρίτιδας συχνά ωθούν τους ασθενείς να εγκαταλείπουν δραστηριότητες που απολαμβάνουν.

Αυτό όμως πλήττει περαιτέρω την υγεία των αρθρώσεών τους (χώρια οι συνέπειες στην ψυχική τους υγεία από την υποχρεωτική δυσκινησία), διότι η κίνηση προσφέρει βραδύτερη επιδείνωση της αρθρίτιδας και λιγότερες αναπηρίες, κατά την δρα Τζάνγκουα Λι, επίκουρη καθηγήτρια Προληπτικής Ιατρικής & Βιοστατιστικής στο Πανεπιστήμιο Northwestern, στο Σικάγο.

Το μυστικό για να μη χαθεί η ποιότητα ζωής είναι «να βρουν ένα υποκατάστατο για τις δραστηριότητες που κατ’ ανάγκην περιορίζουν», λέει.

«Δεν μπορούν να φροντίσουν πια τον κήπο ή να ασχοληθούν με ένα σπορ που αγαπούσαν; Ας δοκιμάσουν κάτι άλλο, λ.χ. περπάτημα, κολύμπι, ασκήσεις στο νερό, οτιδήποτε θα τους διατηρήσει δραστήριους. Κάτι πρέπει να κάνουν διότι, καθώς μεγαλώνουμε, αν δεν σηκωνόμαστε για να κινούμαστε όσο το δυνατόν περισσότερο, σύντομα δεν θα μπορούμε να κινηθούμε καθόλου».

Ωστόσο σε πρόσφατη μελέτη περισσότερων από 2.000 ανδρών και γυναικών με αρθρίτιδα στα γόνατα, η δρ Λι και οι συνεργάτες της ανακάλυψαν πως λιγότερο από το 10% ακολουθούσαν τη διεθνή σύσταση για 150 λεπτά φυσικής δραστηριότητας την εβδομάδα.

Σε μια άλλη μελέτη με 1.168 εθελοντές ηλικίας 49 έως 83 ετών, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι κατά μέσον όρο περνούσαν καθισμένοι τα δύο τρίτα των ωρών που ήταν ξύπνιοι. Οσο περισσότερο κάθονταν τόσο πιο αργά περπατούσαν και τόσο περισσότερο δυσκολεύονταν να σηκωθούν από την καρέκλα.

Τρίτη μελέτη που δημοσιεύθηκε στην «Αμερικανική Επιθεώρηση Δημόσιας Υγείας» (AJPH) έδειξε πως όσο περισσότερες ώρες περνούν καθισμένοι οι πάσχοντες από αρθρίτιδα τόσο μεγαλύτερη είναι η απώλεια της λειτουργικότητάς τους μέσα σε μια διετία. «Πήγαιναν από το κακό στο χειρότερο» ήταν το χαρακτηριστικό σχόλιο της δρος Λι, η οποία συμμετείχε και σε αυτή τη μελέτη.

«Είναι λάθος να προσπαθούν οι ασθενείς να ελέγξουν τον πόνο τους περιορίζοντας τις πολλές μετακινήσεις και δραστηριότητες», τονίζει. «Ο δραστήριος τρόπος ζωής μπορεί να επιβραδύνει τη λειτουργική φθορά που συνοδεύει τη γήρανση και οποιαδήποτε δραστηριότητα είναι καλύτερη από την καθιστική ζωή.

»Πόσω μάλλον όταν κάποιος ήδη πάσχει από προβλήματα στις αρθρώσεις τα οποία με την ακινησία επιδεινώνονται προοδευτικά, με τελικό επακόλουθο εκεί που πονούσε λ.χ. ανεβαίνοντας μια σκάλα να βρεθεί να πονάει ακόμα κι όταν κάθεται ή είναι ξαπλωμένος στο κρεβάτι».

Τι να κάνετε

Τί πρέπει επομένως να κάνουν οι ασθενείς; «Να εντάξουν την κίνηση στην καθημερινότητά τους», απαντά η δρ Λη. «Ας μην παρκάρουν δίπλα στο μαγαζί όπου θα κάνουν τα ψώνια τους, αλλά ένα τετράγωνο πιο μακριά, και ας αξιοποιούν την ώρα που θα πάνε στην τουαλέτα για να περπατήσουν μερικές φορές από το ένα δωμάτιο στο άλλο».

Όσοι ασθενείς ακόμα εργάζονται ακόμα και κάνουν καθιστικό επάγγελμα «να βάλουν ένα ξυπνητήρι για να σηκώνονται κάθε 20 λεπτά από την καρέκλα τους και να περπατούν γύρω-γύρω για ένα λεπτό», συνεχίζει. «Και όταν θέλουν να εκτυπώσουν κάτι, να χρησιμοποιούν τον εκτυπωτή που βρίσκεται σε άλλο χώρο, για να περπατήσουν έως εκεί και να πάρουν το χαρτί».

Ένας περίπατος στην γειτονιά μετά το μεσημβρινό φαγητό επίσης μπορεί να βοηθήσει. Το ίδιο και οι δουλειές του σπιτιού. Και ασφαλώς, οι πάσχοντες πρέπει να μιλούν όρθιοι στο τηλέφωνο, περπατώντας πάνω-κάτω στον χώρο όπου βρίσκονται.