«Είμαστε όλοι μετανάστες, όπως ήταν και οι παππούδες μας»

Είναι εύκολο να το καταλάβουμε, λέει ο ισπανός συγγραφέας Χαβιέρ Θέρκας. Αρκεί να βάλουμε τον εαυτό μας στη θέση τους, αρκεί να φανταστούμε ότι είμαστε εμείς εκείνα τα παιδιά, εκείνοι οι πατέρες, εκείνες οι εγκυμονούσες γυναίκες που διασχίζουν τη θάλασσα. Επειδή – συνεχίζει – είμαστε όλοι μετανάστες. Εχουμε υπάρξει μετανάστες όπως έχουν υπάρξει και οι πρόγονοί μας, οι γονείς μας, οι παππούδες μας, για να ξεφύγουν από τη φτώχεια και τους πολέμους, σε αναζήτηση μιας καλύτερης ζωής.

Ο ισπανός συγγραφέας των «Στρατιωτών της Σαλαμίνας» (εκδ. Πατάκη) είχε φανταστεί τον εαυτό του στη θέση των μεταναστών όταν κάποτε είχε βρεθεί στην Τιχουάνα, τη μεξικανική πόλη που βρίσκεται στα σύνορα με τις ΗΠΑ. Αυτή, υπενθυμίζει, είναι η πιο μεγάλη συνοριακή γραμμή ανάμεσα στον Πρώτο και στον Τρίτο Κόσμο. Η ευρωπαϊκή γραμμή των συνόρων είναι η δεύτερη μεγαλύτερη. Στην Τιχουάνα τα πάντα γίνονται ξεκάθαρα. Η αίσθηση της ταπείνωσης όταν πλησιάζεις το τείχος που έχει υψωθεί είναι συγκλονιστική. Συγχρόνως, όμως, αντιλαμβάνεσαι ότι η απελπισία δεν σταματάει απέναντι σε κανένα εμπόδιο. Αντιλαμβάνεσαι ότι η επιθυμία μιας καλύτερης ζωής, όχι μόνο για τον εαυτό σου αλλά και τα παιδιά σου, είναι στη φύση σου, στο DNA σου.

Στην Ευρώπη η αίσθηση είναι η ίδια. Και η τραγωδία στα νερά της Μεσογείου αποδεικνύει πως εάν δεν βρεθεί λύση οι Ευρωπαίοι θα είναι συνένοχοι ενός εγκλήματος. Σύμφωνα με τον Θέρκας, αυτό σημαίνει ότι το ζήτημα δεν πρέπει να τεθεί με συναισθηματικούς αλλά με πραγματικούς όρους. Κάθε μέρα κάποιοι άνθρωποι πεθαίνουν προσπαθώντας να φθάσουν στην Ευρώπη. Αναπόφευκτα, τα μέσα ενημέρωσης αναφέρονται στα ναυάγια μόνο όταν ο αριθμός των θυμάτων είναι μεγάλος. Αλλά είτε τα θύματα είναι εκατοντάδες είτε μετριούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού, η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει δράση.

Η Ευρώπη, λέει ο Θέρκας σε συνέντευξή του στη «Ρεπούμπλικα», δεν μπορεί να είναι μόνο μια αγορά, πρέπει να είναι και μια ιδέα, μια έννοια πολιτική, κοινωνική, ανθρώπινη. Εάν δεν είμαστε ικανοί να δημιουργήσουμε έναν χώρο αξιοπρέπειας σε αυτόν τον κόσμο δεν αξίζει καν τον κόπο να επιμείνουμε στην ιδέα της ενωμένης Ευρώπης. Τα μπαλώματα και οι προσωρινές λύσεις δεν προσφέρουν τίποτε, χρειάζονται οριστικές λύσεις, τονίζει ο ισπανός συγγραφέας. Η Ευρώπη δεν μπορεί να επιτρέψει τη διαιώνιση αυτής της κατάστασης.  

«Οποιος δεν έχει τίποτα δεν έχει τίποτα να χάσει»
Το να ανοίξεις τις πόρτες σε όλους χωρίς σχέδιο θα οδηγούσε στο χάος, σημειώνει ο Χαβιέρ Θέρκας. Είναι λάθος, όμως, να πιστεύεις ότι με πιο αυστηρές πολιτικές ελέγχου μπορείς να σταματήσεις το κύμα. «Υπάρχει ένα ισπανικό ρεφρέν που λέει “δεν μπορείς να βάλεις πόρτες σε έναν ανοικτό αγρό”. “Οποιος δεν έχει τίποτα δεν έχει τίποτα να χάσει” τραγουδούσε ο Μπομπ Ντίλαν. Δεν μπορείς να τον σταματήσεις τον άλλον. Πρέπει να τον δεχθείς».