Θα μεταμορφώσει ο ποντίφικας το Βατικανό;

Εχει καλωσορίσει προσωπικά αστέγους στην Καπέλα Σιξτίνα. Εχει αψηφήσει τους λειτουργικούς κανόνες προκειμένου να πλύνει συμβολικά τα πόδια μουσουλμάνων και γυναικών. Εχει δεχθεί έναν τρανσέξουαλ στο Βατικανό. Εχει δηλώσει αναφερόμενος στους γκέι «ποιος είμαι εγώ να κρίνω;». Εχει ζητήσει «μία φτωχή Εκκλησία για φτωχούς» και στηλιτεύει τακτικά τις ιδεολογίες της ελεύθερης αγοράς. Εχει δηλώσει πως η Εκκλησία πρέπει να δείχνει «έλεος» στους διαζευγμένους και ξαναπαντρεμένους καθολικούς -που αποκλείονται βάσει του εκκλησιαστικού νόμου από τη Θεία Κοινωνία. Δύο χρόνια αφότου βγήκε για τελευταία φορά λευκός καπνός από την καπνοδόχο της Καπέλα Σιξτίνα, ο Πάπας Φραγκίσκος πλέον έχει καταστήσει σαφές πως θέλει να οδηγήσει την Καθολική Εκκλησία προς μια νέα κατεύθυνση. Και συχνά πυκνά προκαλεί εγκωμιαστικά σχόλια με τον αέρα της ταπεινότητας και την αντισυμβατική του στάση. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι χαίρει καθολικής αποδοχής. Υπάρχουν αυτοί που θεωρούν ότι το παρακάνει. Και άλλοι πως δεν κάνει αρκετά.

Οσοι γνωρίζουν και παρακολουθούν την ιστορία της Καθολικής Εκκλησίας λένε πως ο Φραγκίσκος είναι γνήσιο τέκνο του Δεύτερου Συμβουλίου του Βατικανού (1962-1965) που είχε συγκληθεί βάσει της δεδηλωμένης πρόθεσης του Πάπα Ιωάννη ΚΓ’ να φέρει «νέο αέρα» στην Εκκλησία και είχε κλείσει με ένα ρητό κάλεσμα για άνοιγμα στον σύγχρονο κόσμο και 16 επίσημα έγγραφα που επικαιροποιούσαν τις διδασκαλίες της Εκκλησίας. Απλοί καθολικοί και οι ηγέτες τους πέρασαν τον μισό αιώνα που ακολούθησε συζητώντας, συχνά παθιασμένα, το κατά πόσο οι (προοδευτικές) αλλαγές που ακολουθήθηκαν στο Συμβούλιο (από την τέλεση της λειτουργίας στην τοπική γλώσσα και όχι στα λατινικά και την επίσημη απαλλαγή του εβραϊκού λαού από τη συλλογική ευθύνη για τον θάνατο του Ιησού μέχρι την κατάρριψη του ταμπού των διαθρησκευτικών γάμων) ήταν υπερβολικές ή ανεπαρκείς.

Οι δυο προκάτοχοι του Φραγκίσκου, ο Βενέδικτος ΙΣΤ’ και ο Ιωάννης Παύλος Β’, αφιέρωσαν μεγάλο μέρος της παπικής τους θητείας στη διόρθωση αυτών που έκριναν ως αδικαιολόγητες παρεκκλίσεις από την παράδοση στο όνομα του επονομαζόμενου Βατικανού ΙΙ. Το Συμβούλιο πραγματοποιήθηκε την περίοδο που ο Φραγκίσκος μελετούσε με το τάγμα των Ιησουιτών στην Αργεντινή – χειροτονήθηκε μόλις τέσσερα χρόνια μετά την ολοκλήρωσή του – και ο ίδιος παρακολούθησε με ενθουσιασμό τις συνεδριάσεις στη Ρώμη. Τον ίδιο ενθουσιασμό διατηρεί και σήμερα. Οπως επεσήμανε η «Wall Street Journal» σε ένα μεγάλο πορτρέτο της με τίτλο «Ο Πάπας Φραγκίσκος και η Νέα Ρώμη», «και με τα λόγια και με τις πράξεις του, ο Φραγκίσκος επιχειρηματολογεί πως τα προβλήματα της Εκκλησίας αντανακλούν όχι τον ορμητικό και απερίσκεπτο αλλά τον δειλό τρόπο με τον οποίο ερμηνεύονται και εφαρμόζονται οι αρχές του Βατικανού ΙΙ». «Αυτός ο Πάπας κατανοεί πώς θα έπρεπε να στέκεται η Εκκλησία απέναντι στον κόσμο, όχι επιβάλλοντας αλλά προτείνοντας», δίνοντας περισσότερη έμφαση στην κοινωνική δικαιοσύνη παρά στις ηθικές νουθεσίες, σχολίασε μιλώντας στην εφημερίδα ο αρχιεπίσκοπος Μπλεζ Κιούπιτς του Σικάγου.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Φραγκίσκος συγκάλεσε τη Σύνοδο των Επισκόπων προκειμένου να συζητηθούν θέματα που άπτονται της οικογένειας, περιλαμβανομένων και ευαίσθητων θεμάτων όπως η ομοφυλοφιλία και η αντισύλληψη. Η πρώτη συνάντηση πραγματοποιήθηκε το περασμένο φθινόπωρο και λέγεται πως ήταν θυελλώδης, ακόμα και απειλές για σχίσμα φέρεται να διατυπώθηκαν από τους υπερασπιστές της Εκκλησίας ως τοποτηρητή της ηθικής και της παράδοσης. Η δεύτερη συνάντηση θα πραγματοποιηθεί τον ερχόμενο Οκτώβριο. Και ενδεχομένως να περάσει στην Ιστορία ως εξίσου σημαντική – και εξίσου αμφιλεγόμενη – με το Δεύτερο Συμβούλιο του Βατικανού.