Η Ψηφιακή Αραβική Ανοιξη

Τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί ο αριθμός των μελετών και των βιβλίων που προσπαθούν να αναλύσουν το φαινόμενο της Αραβικής Ανοιξης. Στην πράξη ως όρος έχει πολυχρησιμοποιηθεί τα τελευταία χρόνια και παρά το θετικό της πρόσημο, η έννοιά της, σύμφωνα με τον καθηγητή Ιμπραήμ Αμπουσαρίφ του Πανεπιστημίου Νορθγουέστερν, έχει υποσκελιστεί από αντεπαναστάσεις, πραξικοπήματα, δολοφονίες και άγριους εμφυλίους πολέμους. Στην πράξη η ψηφιακή επικοινωνιακή διάσταση της Αραβικής Ανοιξης έχει τύχει πολύ μικρότερης προσοχής. Οι εξελίξεις στη διάδοση των τεχνολογιών της ψηφιακής επικοινωνίας στην αραβόφωνη Μέση Ανατολή παραμένει ένας χώρος ανεξερεύνητος για τους μελετητές.

Τα στοιχεία όμως καταδεικνύουν μια εικόνα άξιας προσοχής:

n Το 40% των κινητών τηλεφώνων στην περιοχή είναι έξυπνα.
n Σχεδόν τα τρία τέταρτα του συνόλου των κατοίκων στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατέχουν ένα έξυπνο κινητό, που αποτελεί το μεγαλύτερο ποσοστό διείσδυσης του κόσμου (η Νότια Κορέα είναι η δεύτερη).

n Η Σαουδική Αραβία έχει την υψηλότερη διείσδυση στο twitter από οποιαδήποτε άλλη χώρα στον κόσμο (περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού της, σε σύγκριση με μόνο το 11% στις ΗΠΑ). Η Σαουδική Αραβία παρήγαγε επίσης σχεδόν το ήμισυ (47%) του συνόλου των tweets στον αραβικό κόσμο και πάνω από τέσσερις φορές από ό,τι η  Αίγυπτος, όπου, όπως έχει πολλές φορές αναφερθεί, η πρόωρη εξέγερση του 2011 τροφοδοτήθηκε από τη θεαματική αύξηση των tweets μεταξύ των πολιτικών ακτιβιστών που επιδίωκαν την ανατροπή του καθεστώτος Μουμπάρακ.

n Υπάρχει μια συνεχής αύξηση της πορείας του twitter στην περιοχή της Μέσης Ανατολής / Βόρειας Αφρικής. Σήμερα, σχεδόν το 75% όλων των tweets προέρχεται από την αραβόφωνη περιφέρεια.

n Σε όλη την αραβόφωνη Μέση Ανατολή δύο ώρες βίντεο φορτώνεται στο YouTube κάθε λεπτό.

n Η Σαουδική Αραβία είναι η πρώτη χώρα στον κόσμο στο YouTube – καθώς καταγράφονται 90 εκατομμύρια επισκέψεις ημερησίως. Σε γενικές γραμμές, η αραβόφωνη περιοχή βρίσκεται αρκετά πιο μπροστά από την Ευρώπη και την Ασία, και λίγο πιο πίσω από τη Βόρεια Αμερική στην επισκεψιμότητα στο YouTube.

Αυξάνονται οι e-χρήστες. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των μελετητών, από το 2015 οι χρήστες του Διαδικτύου στον αραβικό κόσμο αναμένεται να ξεπεράσουν τα 400 εκατομμύρια, ένας πληθυσμός που υπερβαίνει τους αντίστοιχους της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών.

Το γεγονός είναι ότι τόσο η Βόρεια Αμερική όσο και η Ευρώπη παρουσιάζουν σημαντικό δημογραφικό πρόβλημα, σε αντίθεση με τις αραβόφωνες χώρες που εμφανίζουν μια δυναμική στον νεαρό πληθυσμό. Ετσι, καθώς σχεδόν όλοι οι νέοι χρησιμοποιούν ψηφιακές συσκευές και μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε τακτική βάση, προβλέπεται ότι θα υπάρξουν πολλές ευκαιρίες αλληλεπίδρασης με αυτόν τον τεράστιο σε μέγεθος πληθυσμό, εκθέτοντας την περιοχή σε ευρύτερες και νέες πηγές ενημέρωσης και κυρίως δεν θα υπόκεινται στον σφικτό εναγκαλισμό της κυβέρνησης.

Επίσης είναι βέβαιο ότι καθώς αναπτύσσονται τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στην ευρύτερη περιοχή θα αυξηθούν και θα ενταθούν οι έλεγχοι όχι μόνο από το καθεστώς, αλλά και από σκληροπυρηνικές ομάδες του ισλαμισμού. Αυτό μπορεί να πυροδοτήσει ακόμη μεγαλύτερη διχόνοια στις αντίπαλες παρατάξεις.

Ενα άλλο στοιχείο είναι ποια γλώσσα θα χρησιμοποιείται για την επικοινωνία και ανταλλαγή μηνυμάτων στην ευρύτερη περιοχή για την αντιμετώπιση των αυταρχικών καθεστώτων.

Προφανώς, η επιτυχία ή η αποτυχία της Αραβικής Ανοιξης θα επηρεάζεται έντονα – και ίσως να καθορίζεται – από μια άλλη Αραβική Ανοιξη, την Ψηφιακή.