Κάθε δύο δευτερόλεπτα ένα αεροσκάφος Airbus A320 απογειώνεται ή προσγειώνεται με ασφάλεια κάπου στον κόσμο. Ομως το Airbus A320 της Germanwings, μιας θυγατρικής χαμηλού κόστους της Lufthansa, που απογειώθηκε λίγο πριν από τις 10 προχθές το πρωί από το αεροδρόμιο Ελ Πρατ της Βαρκελώνης με προορισμό το Ντύσελντορφ, δεν έμελλε να προσγειωθεί ποτέ. Κατέπεσε στις Γαλλικές Αλπεις, παρασύροντας στον θάνατο 150 ανθρώπους και αφήνοντας εκατομμύρια άλλους με ένα βασανιστικό ερώτημα: Γιατί; Τι έφταιξε;
Ανθρώπινο σφάλμα, μηχανικά προβλήματα, καιρικές συνθήκες, εγκληματική δραστηριότητα ή κάποιος συνδυασμός αυτών: μέσα σε αυτή την πρόταση κρύβονται τα αίτια όλων των αεροπορικών τραγωδιών – με το αεροπλάνο να παραμένει στατιστικά το ασφαλέστερο μέσο μεταφοράς. «Αγαπητή Ανγκελα, αγαπητέ Μαριάνο, σας διαβεβαιώνω, θα ανακαλύψουμε όλη την αλήθεια. Η Γαλλία στέκεται στο πλευρό σας» δήλωσε χθες, εμφανώς συγκινημένος, ο Φρανσουά Ολάντ απευθυνόμενος στην Ανγκελα Μέρκελ και τον ισπανό πρωθυπουργό Μαριάνο Ραχόι που έσπευσαν, από κοινού με τον γάλλο πρόεδρο, στο χωριό Σεν-λεζ-Αλπ, κοντά στον τόπο της τραγωδίας, δεδομένου ότι η πλειοψηφία των 144 επιβατών ήταν ισπανοί και γερμανοί πολίτες. «Είναι όμορφο που σε μια δύσκολη ώρα όπως αυτή στεκόμαστε τόσο κοντά. Αγαπητέ Φρανσουά, θα ήθελα να σου πω ένα ειλικρινές “ευχαριστώ” στο όνομα των εκατομμυρίων Γερμανών που εκτιμούν βαθιά αυτή τη γαλλογερμανική φιλία» του απάντησε η γερμανίδα καγκελάριος. Λίγα χιλιόμετρα πιο πέρα, σε μια ιδιαίτερα δύσβατη περιοχή, διασώστες και εμπειρογνώμονες συνέχιζαν να ανεβοκατεβαίνουν με ελικόπτερα και σκοινιά προκειμένου να περισυλλέξουν σορούς και να φωτογραφίσουν, να καταγράψουν και να αναλύσουν ακόμα και το μικρότερο από τα συντρίμμια του αεροσκάφους.
Το ένα από τα δύο μαύρα κουτιά, που καταγράφει τις συνομιλίες των πιλότων μέσα στο πιλοτήριο, ήδη βρέθηκε και αξιοποιείται. Μέχρι αργά χθες το βράδυ, όμως, είχε βρεθεί μόνο η θήκη του δεύτερου μαύρου κουτιού που περιλαμβάνει τα τεχνικά δεδομένα της πτήσης. Η έρευνα μπορεί να κρατήσει εβδομάδες, ακόμα και μήνες, δήλωσε ο Ρεμί Ζουτί, επικεφαλής της υπηρεσίας ερευνών της γαλλικής αεροπλοΐας. Ο ίδιος είπε πως δεν υπάρχει επί του παρόντος «η παραμικρή εξήγηση» για το γεγονός ότι το αεροσκάφος άρχισε να χάνει ξαφνικά ύψος και συνέχισε να πέφτει για οκτώ λεπτά έως ότου συνετρίβη. Επεσήμανε απλώς πως το Airbus πετούσε «μέχρι τέλους» -προσέκρουσε στο βουνό και δεν εξερράγη στον αέρα. Οσο για την τελευταία επικοινωνία από το πιλοτήριο, ήταν ένα μήνυμα ρουτίνας με το οποίο οι πιλότοι ζητούσαν άδεια να συνεχίσουν την πορεία τους. Ουδέποτε εξέπεμψαν σήμα κινδύνου. Οσο για την κάθοδο, τα οκτώ λεπτά κατά τα οποία το αεροσκάφος κατέβαινε 3.000 πόδια/λεπτό, αυτή ήταν, σύμφωνα με τον Ερίκ ντε Ριβερί, εκπρόσωπο του συνδικάτου των γάλλων πιλότων, «υπερβολικά μεγάλης διάρκειας για μια κατεπείγουσα κάθοδο, υπερβολικά σύντομη για μια φυσιολογική κάθοδο. Βρισκόμαστε ανάμεσα στα δύο, είναι αρκετά ακατανόητο».
Οι ερευνητές λειτουργούν πάντα αντίστροφα, ξεκινούν αποκλείοντας ό,τι δεν μπορεί να συνέβη. Ο Ζουτί απέκλεισε το ενδεχόμενο μιας έκρηξης στον αέρα – άρα μιας τρομοκρατικής ενέργειας. Και δήλωσε πως το σενάριο της αποσυμπίεσης δεν δείχνει πιθανό. «Είναι ανεξήγητο το πώς μπορεί να συνέβη αυτό σε ένα αεροσκάφος χωρίς τεχνικά προβλήματα και με έναν έμπειρο, εκπαιδευμένο από τη Lufthansa πιλότο» δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της Lufthansa Κάρστεν Σπορ. Το μοιραίο Airbus Α320 ήταν 24 χρόνων, αλλά δεν καθορίζει η ηλικία ενός αεροσκάφους τον βαθμό αξιοπιστίας και ασφάλειάς του – το συγκεκριμένο είχε περάσει από τεχνικό έλεγχο μόλις τη Δευτέρα. Οι καιρικές συνθήκες ήταν μάλλον καλές την ώρα του δυστυχήματος. Ανοιχτό παραμένει το ενδεχόμενο μιας πρόσκρουσης ή αναρρόφησης πτηνών. Πιθανότερο σενάριο είναι ωστόσο, σύμφωνα με τους ειδικούς, «κάποιο τεχνικό πρόβλημα», ενδεχομένως σε συνδυασμό με «μια ανεπαρκή αντίδραση των πιλότων».
«Το τελευταίο πράγμα που κάνουμε»
«Δεν είναι παράξενο που οι πιλότοι δεν εξέπεμψαν σήμα κινδύνου, διότι είναι το τελευταίο πράγμα που κάνουμε σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης. Προτεραιότητα είναι να σταθεροποιηθεί το αεροσκάφος» διαβεβαίωνε χθες γάλλος πιλότος – χωρίς να αποκλείει εντούτοις το ενδεχόμενο να είχαν χάσει τις αισθήσεις τους οι πιλότοι του μοιραίου Airbus.