Ντανίντ Ελχόφεν: Ο Καμί έγινε γουέστερν

Ο γάλλος σκηνοθέτης Νταβίντ Ελχόφεν μετέφερε πέρυσι στη μεγάλη οθόνη το διήγημα του Καμί «Η φιλοξενία» (από τη συλλογή «Η εξορία και το βασίλειο, Εκδ. Ζαχαρόπουλος) και κέρδισε τις εντυπώσεις στο Φεστιβάλ Βενετίας. Από σήμερα η ταινία του «Μακριά απ’ τους ανθρώπους» είναι έτοιμη να αναμετρηθεί με το ελληνικό κοινό.

Πώς πήρατε την απόφαση να κινηματογραφήσετε το μικρό διήγημα του Καμί;

Οταν το διάβασα αισθάνθηκα βαθιά συγκίνηση, αλλά την ίδια στιγμή το «είδα» κιόλας. Με τη μορφή μάλιστα που το είδατε στο σινεμά: ένα γουέστερν, λίγο – πολύ. Αλλωστε, οι δύο ήρωες εναντιώνονται στο γράμμα του νόμου.

Στο πρωτότυπο διήγημα αφθονούν οι ιδέες όχι όμως και οι εικόνες, οι δε ήρωες, εκεί, δεν ανταλλάσσουν ούτε μια κουβέντα.

Ναι, αλλά αυτές οι εσωτερικές συγκρούσεις, αυτά τα διλήμματα, δημιούργησαν ακόμη περισσότερες εικόνες και προσέθεσαν και το στοιχείο της βίας, κάτι που έκανε το στόρι ιδιαίτερα κινηματογραφικό. Επίσης, αυτές οι αχανείς, ερημικές εκτάσεις δεν προήλθαν από το κείμενο. Ο εσωτερικός διχασμός είναι αυτός που έπρεπε να περάσει μέσα από τις εικόνες και να τονώσει, με τη σειρά του, το δράμα.

Στο φιλμ πρωταγωνιστεί ο Βίγκο Μόρτενσεν, ένας σταρ. Τυχαίνει βέβαια να ομιλεί τη γαλλική και να παίρνει και μεγάλο ρίσκο. Παρ’ όλα αυτά, μόνο με ένα μεγάλο όνομα θα μπορούσατε να κάνετε την ταινία που θέλατε. Σας ενοχλεί αυτή η αναγκαιότητα;

Δεν είναι μόνο μεγάλο όνομα αλλά και ένας μεγάλος ηθοποιός, πρέπει να το θυμόμαστε αυτό. Είναι επίσης περίπλοκη προσωπικότητα, αναζητά και ο ίδιος την ταυτότητά του ανάμεσα στην Ευρώπη και στην Αμερική. Με άλλα λόγια ήταν τέλειος για τον ρόλο, μιας και ενσαρκώνει έναν ήρωα χωρίς ταυτότητα. Και φυσικά, οι παραγωγοί έβαλαν πιο βαθιά το χέρι στα πορτοφόλια τους όταν άκουσαν το όνομά του, έστω και αν τελικά το ολοκληρώσαμε με λίγα χρήματα, για ένα φιλμ τέτοιου μεγέθους.

Πάντως, δεν είναι μονάχα το γουέστερν η βάση σας. Το μοτίβο των δύο ηρώων που οφείλουν να συγκρουστούν για να κατανοήσουν βαθιά ο ένας τον άλλο είναι ιδιαιτέρως γαλλικό.

Φυσικά! Η ταινία αισθητικά μονάχα παραπέμπει στο γουέστερν, αλλά η βάση της είναι αυτοί οι δύο χαρακτήρες. Εχουν βέβαια τα ίδια προβλήματα, αλλά συνειδητοποιούν πως, τελικά, δεν είναι ξένοι. Πως τους ενώνουν περισσότερα από όσα τους χωρίζουν. Προσπαθούν, με άλλα λόγια, να ξεφύγουν από τα ίδια προβλήματα. Οταν ξεκίνησα το φιλμ θεωρούσα ότι το θέμα του, ο πόλεμος στην Αλγερία, θα μου προκαλέσει προβλήματα στη Γαλλία – και εν μέρει, το έκανε: η ταινία γυρίστηκε δίχως τη συμμετοχή κάποιου κρατικού φορέα. Τελικά, δεν προέκυψε κανένα πρόβλημα όταν φτάσαμε στην Αλγερία ούτε είχαμε κάποιες αρνητικές αντιδράσεις από το γαλλικό κοινό, ίσως επειδή το δράμα αυτών των δύο ανδρών λειτούργησε απέναντί τους σαν καθρέφτης.

Ποια είναι τελικά η θέση της γαλλικής κινηματογραφικής βιομηχανίας στην Ευρώπη σήμερα;

Δεν αμφισβητώ την παράδοση μιας κινηματογραφίας που έχει να επιδείξει πολλά αριστουργήματα ούτε τις μεγάλες εμπορικές πορείες των αντίστοιχων γαλλικών blockbusters. Πιστεύω όμως ακράδαντα ότι η πραγματική δύναμη του γαλλικού κινηματογράφου είναι οι συμπαραγωγές του με άλλες χώρες. Δείτε πόσες ταινίες στη Ρουμανία, στο Ιράν, στη Γερμανία ή και στην Ελλάδα γυρίζονται με γαλλικά κεφάλαια.