ΣΥΡΙΖΑ – Εκκλησία: Οι εχθροί που έγιναν σύμμαχοι

Στα χνάρια της θερμής, ειλικρινούς και λειτουργικής επαφής που έχουν αναπτύξει σταδιακά την τελευταία τετραετία ο Αλέξης Τσίπρας και ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Ιερώνυμος διαμορφώνεται η σχέση της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ με την Εκκλησία.

Τα σύννεφα που υπήρχαν κατά το παρελθόν στις σχέσεις των δύο πλευρών έχουν πλέον διαλυθεί καθώς ο ΣΥΡΙΖΑ προς το παρόν έχει αφήσει στην άκρη θέσεις και φρασεολογία που αποτελούσαν κόκκινο πανί για τους ιεράρχες. Οπως ο διαχωρισμός Εκκλησίας και Κράτους, η φορολόγηση της εκκλησιαστικής περιουσίας ή το ζήτημα της μισθοδοσίας του κλήρου.

Ο ΣΥΡΙΖΑ, τουλάχιστον στην παρούσα φάση, όχι μόνο δεν επιθυμεί τη σύγκρουση με την Εκκλησία ανοίγοντας ένα νέο μέτωπο αλλά επιδιώκει στενή συνεργασία. «Η κυβέρνηση θέλει να έχει στο πλευρό της έναν καλό σύμμαχο στην προσπάθεια που καταβάλλει για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης» αναφέρουν πηγές που έχουν καλή γνώση των σχέσεων που καλλιεργούνται τα τελευταία χρόνια ανάμεσα στο κυβερνών κόμμα και στην Εκκλησία.

Το μήνυμα για στενότερες επαφές με την Εκκλησία το είχε δώσει ο ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας με την επίσκεψή του στον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο την επομένη της εκλογικής του νίκης. «Ο ρόλος της Εκκλησίας σήμερα είναι ιδιαίτερα σημαντικός και μέλημά μας είναι να συνεργαστούμε στενά και να προσφέρουμε το καλύτερο για τους συνανθρώπους» είχε πει διαβεβαιώνοντας πως με τη νέα κυβέρνηση οι σχέσεις Εκκλησίας και Κράτους θα είναι ουσιαστικότερες και περισσότερο αναβαθμισμένες από ποτέ.

Η επιβεβαίωση δεν άργησε. Ακολούθησε βροχή επισκέψεων υπουργών στον Αρχιεπίσκοπο. Σε μία από αυτές τις συναντήσεις ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Δημήτρης Μάρδας απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφων ξεκαθάρισε ότι δεν τίθεται θέμα διακοπής της μισθοδοσίας του κλήρου.  

Η ιερή στροφή. Μια σειρά από θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ για θέματα Εκκλησίας – Πολιτείας είχαν δαιμονοποιήσει στο παρελθόν το κόμμα της Αριστεράς στα μάτια της Εκκλησίας.

Πάγιες θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ είναι ο συνταγματικός διαχωρισμός Εκκλησίας – Κράτους και η «κατάργηση του ειδικού καθεστώτος ισχυρών παραγόντων, όπως των εφοπλιστών και της Εκκλησίας» όπως έλεγε στο εκλογικό του πρόγραμμα το 2012. Εν τούτοις τα τελευταία χρόνια το κόμμα της Κουμουνδούρου έγινε προσεκτικότερο στις διατυπώσεις του πάνω σε ζητήματα που αποτελούν αιτία πολέμου για την Ιεραρχία. Ετσι, σιγά σιγά, άρχισαν να δημιουργούνται γέφυρες επικοινωνίας με την Εκκλησία.

Το φλερτ του ΣΥΡΙΖΑ με την Εκκλησία γινόταν όλο και πιο έντονο όσο το κόμμα της Κουμουνδούρου πλησίαζε στην ανάληψη της εξουσίας. Εκκλησία και ΣΥΡΙΖΑ ήρθαν ακόμη πιο κοντά το 2013, με το διήμερο συνέδριο «Εκκλησία και Αριστερά» που είχαν συνδιοργανώσει στη Θεσσαλονίκη η Ιερά Σύνοδος και το Τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ. Ομιλητές ήταν μητροπολίτες και αρκετά στελέχη και βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, όπως ο νυν αναπληρωτής υπουργός Παιδείας Τάσος Κουράκης, ο νυν βουλευτής Τριαντάφυλλος Μηταφίδης, ο Ανδρέας Καρίτζης.

Ακολούθησε πέρυσι η πολυσυζητημένη επίσκεψη του Αλέξη Τσίπρα στο Αγιον Ορος και το τετ α τετ με την εικόνα της Παναγίας, αλλά και η εμφάνισή του με το περιστέρι στον αγιασμό των υδάτων στον Πειραιά. Ενδεικτικές της στρατηγικής προσέγγισης της Εκκλησίας που επιχειρούσε ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν και οι προεκλογικές συνεντεύξεις στελεχών και βουλευτών του σε εκκλησιαστικά έντυπα και sites. «Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έρχεται να κηρύξει πόλεμο με την Εκκλησία» έλεγε στο «Αγιορείτικο βήμα» το μέλος της ΠΓ Κ. Πουλάκης και ο βουλευτής Γιάννης Αμανατίδης τόνιζε στην ιστοσελίδα «amen.gr» πως ο ΣΥΡΙΖΑ «εγγυάται τη μισθοδοσία του κλήρου».

Οι χριστιανοί του ΣΥΡΙΖΑ. Σημαντικό ρόλο στους διαύλους επικοινωνίας που άνοιξε η Κουμουνδούρου με την Εκκλησία εκτιμάται ότι έπαιξαν οι χριστιανοί του ΣΥΡΙΖΑ. Στελέχη και βουλευτές, δηλαδή, που έχουν μια πιο ειδική σχέση με την Εκκλησία.

Ο στενός συνεργάτης του Αλέξη Τσίπρα και υπουργός Επικρατείας Νίκος Παππάς εκτιμάται πως είναι ένα από τα πρόσωπα που έχει συμβάλει στην ανάπτυξη στενότερων σχέσεων με την Εκκλησία και ειδικότερα με τον Αρχιεπίσκοπο μετά το 2011. Ηταν ο άνθρωπος που συνόδευε τον Πρωθυπουργό στο ανεπίσημο δείπνο με τον κ. Ιερώνυμο στην Αρχιεπισκοπή πριν από λίγες ημέρες.

Ο βουλευτής και υπεύθυνος της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ για τα Θρησκεύματα Γιάννης Αμανατίδης, εκ της ιδιότητός του είναι πάντα δίπλα στον Αλέξη Τσίπρα στις θρησκευτικές του συναντήσεις ενώ επισκέφτηκε τον Αρχιεπίσκοπο μετά τις εκλογές. Παρόμοιο ρόλο είχε και ο συντονιστής Θρησκευμάτων του κόμματος Μάκης Λυκόπουλος. Μαζί με τον Γιάννη Αμανατίδη προετοίμαζαν τις επισκέψεις του Αλέξη Τσίπρα με ιεράρχες και ήταν παρών στις περισσότερες συναντήσεις.

Συγκρατημένοι. Ο Αρχιεπίσκοπος και οι περισσότεροι μητροπολίτες προς το παρόν είναι συγκρατημένοι περιμένοντας να δουν περισσότερα δείγματα γραφής από την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ. Ηδη πάντως μερικοί ιεράρχες από την Αττική – που άλλωστε βρίσκονται κοντά στα κέντρα αποφάσεων – έχουν τις πρώτες συνεργασίες με υπουργούς.  

Προσεκτικές διατυπώσεις
Ο συνταγματικός «διαχωρισμός» Εκκλησίας – Κράτους αντικαταστάθηκε από τη φράση «εξορθολογισμός στις σχέσεις Κράτους – Εκκλησίας» που χρησιμοποίησε ο Αλέξης Τσίπρας στην παρουσίαση του προγράμματος του ΣΥΡΙΖΑ στη ΔΕΘ.