Ελενα Παναρίτη: Μεταξύ Τσίπρα και Φουτζιμόρι

Λίγο πριν από το Eurogroup της 11ης Φεβρουαρίου μια είδηση επισκίασε, εντός συνόρων, την κρίσιμη συνεδρίαση για το «ελληνικό δράμα». Πηγές του ΥΠΟΙΚ παραδέχονταν ότι η Ελενα Παναρίτη θα βρισκόταν εκείνο το βράδυ δίπλα στον Βαρουφάκη. Ως «άτυπη σύμβουλος για την περίοδο των διαπραγματεύσεων». Στον έναν μήνα και κάτι που διατηρεί το νέο της πόστο έμελλε να δημιουργήσει αρκετές φορές ειδήσεις. Ακολουθώντας, όσο μπορεί, τα χνάρια – και κυρίως το στυλ – του πολιτικού της προϊστάμενου.

Το comeback της ήταν είδηση επειδή η «θεσμική οικονομολόγος» με θητεία στην Παγκόσμια Τράπεζα, που έπεσε ωσάν αλεξιπτωτίστρια στο πολιτικό σκηνικό το 2009, όταν ο Γιώργος Παπανδρέου την τοποθέτησε – με την αύρα της εκλεκτής του – στη δεύτερη επίζηλη θέση του πασοκικού Επικρατείας, είχε λησμονηθεί από όλους. Και όχι μόνο στην πολιτική αγορά.

Η Παναρίτη, όπως και ο Βαρουφάκης, δεν επιθυμεί να μιλάει για τις διαπραγματεύσεις με στεγνά νούμερα. Γιατί οι συζητήσεις με τους εταίρους δεν είναι απλά για καμπύλες και ποσοστά. Τι κι αν ανήκει στην ομάδα των τεχνοκρατών που διαπραγματεύεται με τα τεχνικά κλιμάκια; Προτιμά να τα βλέπει όλα υπό το πρίσμα της σχολής οικονομικής σκέψης που επικαλείται όταν περιγράφει το επάγγελμά της. Ποιο είναι αυτό, με δικά της λόγια; «Ανήκω στην κατηγορία των θεσμικών οικονομολόγων που κοιτούν τα κίνητρα μιας συναλλαγής» έλεγε το 2009. Οσο για το σκεπτικό της για τη σημερινή κατάσταση, το περιγράφει σε ανθρώπους που μιλούν μαζί της ως κάτι σε στυλ η κρίση θα φύγει αν βρεθούν τα κίνητρα που ενώνουν τον λαό. Σαν να λέμε στο Brussels Group η κουβέντα είναι φιλολογικού περιεχομένου.

Παρότι όμως αποφεύγει επιμελώς τα νούμερα, από ένα τηλεοπτικό πλατό πέταξε μια πρώτη χειροβομβίδα στις αρχές Μαρτίου. Το ελληνικό υπουργείο Οικονομικών, πριν από τα Μνημόνια, έστελνε τα νομοσχέδια στο γερμανικό προς έγκριση, είπε στους εμβρόντητους δημοσιογράφους. Το στόρι που αποκάλυψε on camera απείχε πολύ από την πραγματικότητα, μια και την επίμαχη περίοδο η βουλευτής Ελενα δεν είχε καμιά επαφή με το οικονομικό επιτελείο, όπως υποστηρίζει ένας από τους τότε υπηρεσιακούς παράγοντες του υπουργείου. Ταίριαζε όμως με το επιχείρημα περί αξιοπρέπειας της τωρινής συγκυβέρνησης. Μόνο το 2011 την είχαν δει στην οδό Νίκης. Ηταν τότε εισηγήτρια ενός φορολογικού νομοσχεδίου και ενημερωνόταν. Οταν ανέβηκε στο βήμα του Βουλευτηρίου όμως «ήταν άχρωμη και δεν είχε καταλάβει τι εισηγείται» λέει πρώην συνάδελφός της βουλευτής.

Μία εβδομάδα πριν έριξε τη βόμβα. Μιλώντας σε εκδήλωση ανέφερε ότι οι δανειστές είπαν: «Αν δεν έχετε ρευστότητα, μην πληρώσετε για έναν με δύο μήνες μισθούς». Βαρουφακικοί κύκλοι όχι μόνο το επιβεβαίωσαν αλλά προσέθεσαν ότι ο υπουργός έβαλε τους «θεσμούς» στη θέση τους γι’ αυτή τους την προσβολή. Μετά όμως εκείνη διέψευσε και εαυτήν και το ΥΠΟΙΚ. Μιλούσε, υποστήριξε, για εποχές προ 2015. Μ’ ετούτα και μ’ εκείνα νιώθει κατάφωρα αδικημένη από τον τρόπο που ασχολούνται μαζί της τα μίντια, από την πρώτη κιόλας στιγμή που πάτησε το πόδι της εδώ. Οσα είναι γνωστά για την πορεία της είναι εκνευριστικά λάθος, φέρεται να λέει σε συνομιλητές της.

Οι δύο αυτές ιστορίες που διηγήθηκε πάντως φαίνονται απόλυτα σύμφωνες με το αφήγημά της για τις σχέσεις της χώρας με την Ευρώπη. Τι λέει αυτό σε ελεύθερη απόδοση; Οι δανειστές προσπαθούν να μας ταπεινώσουν και η λύση είναι το έθνος να συνασπιστεί γύρω από την κυβέρνηση. Η προσέγγιση αυτή εξηγεί, ως έναν βαθμό, πώς ξαφνικά βρέθηκε πέριξ της νέας εξουσίας. Συνομιλητές της λένε ότι οικειοθελώς προσέφερε τις συμβουλές της στους οικονομολόγους του ΣΥΡΙΖΑ εδώ και αρκετό καιρό. Βέβαια, σύμφωνα με παράγοντες της προηγούμενης κυβέρνησης, ήταν το ίδιο πρόθυμη να προσφέρει τις υπηρεσίες της και σε αυτούς.

Το μακρινό 2011 ωστόσο, τότε που το κόμμα λεγόταν Συνασπισμός και οι μόλις δεκατρείς βουλευτές του κάθονταν στα πίσω έδρανα, ο Τσίπρας είχε πει στον Παπανδρέου στη Βουλή: «Εχετε την τεχνογνωσία του ΔΝΤ και της κυρίας Παναρίτη, της Παγκόσμιας Τράπεζας, που ήταν ειδικευμένη στο real estate και σύμβουλος ενός προέδρου χώρας που αυτή τη στιγμή έχει είκοσι χρόνια κάθειρξη, του Περού». Αναφερόταν στη θητεία της δίπλα στον Αλμπέρτο Φουτζιμόρι, ο οποίος καταδικάστηκε από Ειδικό Δικαστήριο στη Λίμα, το 2009, σε 25ετή κάθειρξη για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Η δε «Αυγή» την αποκαλούσε ορθά-κοφτά «αρπακτικό». Τότε ήταν πολύ νεοφιλελεύθερη για τα γούστα τους.

Η ίδια πάντως δεν χάνει ευκαιρία να μιλάει για τις ημέρες της στο Περού. Και κυρίως να προσπαθεί να μεταλαμπαδεύσει στον υπόλοιπο κόσμο τα επιτεύγματά της εκεί. Πιο πρόσφατο παράδειγμα; Ενα άρθρο που δημοσίευσε στο protagon.gr τον Δεκέμβριο. Οπως πληροφορεί το αναγνωστικό κοινό, η συνταγή της περουβιανής επιτυχίας είναι: «Ενας δυνατός ηγέτης να τολμά, να επιλέγει άξιους συμβούλους και να παρεμβαίνει σε παθογένειες δεκαετιών».

Αυτές τις ημέρες μοιάζει να βρίσκει κοινά μεταξύ Τσίπρα και Φουτζιμόρι. Είναι, κατά την εκτίμησή της, και οι δύο «ηγέτες». Τέσσερις μόλις ημέρες μετά την εκλογική νίκη του ΣΥΡΙΖΑ, άλλωστε, θα δηλώσει στην ιταλική «Republicca»: «Ο Τσίπρας είναι ο κατάλληλος άνθρωπος για να σώσει την Ελλάδα». Προφανώς και γιατί επιλέγει άξιους συμβούλους. Ή έστω δέχεται τους άξιους συμβούλους που επιλέγει ο υπουργός Οικονομικών του.