Το παιχνίδι της δημιουργικής αναβολής

Ερχονται – δεν έρχονται τα κλιμάκια. Συμφωνούμε – δεν συμφωνούμε στις μεταρρυθμίσεις. Θέλουμε – δεν θέλουμε τη δόση. Η τακτική θα μπορούσε να λέγεται δημιουργική καθυστέρηση. Φάνηκε από το παιχνίδι των ευφημισμών και το κρυφτούλι με τους δανειστές που επαναλήφθηκε μετά την απόφαση του Eurogroup της Δευτέρας. Η κυβέρνηση αφήνει ανοιχτές τις εκκρεμότητες, πιστεύοντας ότι έτσι κερδίζει χρόνο. Ομως ούτε οι εταίροι επείγονται να σφυρίξουν το ματς. Παρά τις δηλώσεις περί «χαμένου χρόνου», θεωρούν ότι ο χρόνος δουλεύει εις βάρος της Αθήνας. Ποιος έχει δίκιο;

Από την άποψη της Αθήνας, κάθε ημέρα που περνάει είναι κερδισμένη. Η κυβέρνηση προωθεί κεφάλαια του κυβερνητικού της προγράμματος – όπως το νομοσχέδιο για την ανθρωπιστική κρίση και την τροποποιημένη ρύθμιση για τις 100 δόσεις – απερίσπαστη από τυχόν ενστάσεις των δανειστών. Και, ταυτόχρονα, αποφεύγει να φέρει στη Βουλή μέτρα που θα μπορούσε να δοκιμάσουν τη συνοχή της κυβερνητικής πλειοψηφίας. Απώτερος στόχος είναι το ξεκαθάρισμα με τους δανειστές να γίνει σε χρόνο όσο το δυνατόν εγγύτερο προς τις ισπανικές εκλογές – τις οποίες το κυβερνητικό επιτελείο φέρεται να υπολογίζει ως σημείο καμπής για την ευρωζώνη. Τυχόν επικράτηση του αδελφού Podemos εκτιμάται ότι θα αλλάξει το τοπίο της διαπραγμάτευσης και για την Ελλάδα.

Από την οπτική των δανειστών, ο χρόνος που περνάει χωρίς πρόοδο για το κλείσιμο της τελευταίας αξιολόγησης είναι για την Αθήνα χαμένος. Το σκεπτικό των Ευρωπαίων βασίζεται στο γεγονός ότι οι λύσεις που βρίσκει η κυβέρνηση για να καλύψει τις ανάγκες του Μαρτίου και ενδεχομένως του ευκολότερου – από την άποψη των πληρωμών – Απριλίου είναι κάθε άλλο παρά διατηρήσιμες. Αργά ή γρήγορα, η Ελλάδα θα βρεθεί σε χρηματοδοτικό αδιέξοδο, οπότε θα αναγκαστεί από τα πράγματα να συνομολογήσει πραγματικές δεσμεύσεις για να επιτύχει εκταμίευση της τελευταίας δόσης.

Οσο περισσότερο αργήσει αυτή η εξέλιξη τόσο δυσκολότερη θα είναι η κατάσταση της οικονομίας, άρα και της ελληνικής θέσης στις διαπραγματεύσεις. Ηδη η τρίμηνη αβεβαιότητα μετά την προκήρυξη των πρόωρων εκλογών έχει επιπτώσεις όχι μόνο στη ρευστότητα των τραπεζών αλλά και στα δημόσια έσοδα και στην πραγματική οικονομία.

Το συμπέρασμα είναι ότι, από την ευρωπαϊκή σκοπιά, ο μόνος που θα είχε λόγο να βιαστεί είναι η Αθήνα. Γι’ αυτό και ο επικεφαλής του EuroWorking Group Τόμας Βίζερ εμφανίστηκε την Τετάρτη για πρώτη φορά να μετακινεί τον ορίζοντα των διαπραγματεύσεων μέχρι τον Αύγουστο. Γι’ αυτό και ο Μάριο Ντράγκι έσπευσε να διαβεβαιώσει ότι το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης θωρακίζει την ευρωζώνη από την αναζωπύρωση της ελληνικής κρίσης.

Το πώς αντιμετωπίζει η κυβέρνηση την πρόκληση της χρηματοδότησης φαίνεται και από τις νομοθετικές πρωτοβουλίες που έχει ήδη πάρει όχι μόνο με τη ρύθμιση των χρεών, αλλά και με την τροπολογία που δίνει εγγυήσεις στα ασφαλιστικά ταμεία και στους υπόλοιπους φορείς ώστε να επενδύσουν τα ταμειακά τους διαθέσιμα σε τίτλους του ελληνικού Δημοσίου. Τη λογική της άμεσης είσπραξης έχει και η σχεδιαζόμενη ρύθμιση που θα δίνει κίνητρα για να δηλωθούν ποσά που έχουν κατατεθεί ή επενδυθεί στο εξωτερικό.

Ο χρόνος που ελπίζεται ότι θα «εξαγοραστεί» με αυτές τις κινήσεις επενδύεται πολιτικά στην προσπάθεια να εμπεδωθεί η κυριαρχία της κυβέρνησης στο εσωτερικό. Αιχμή του δόρατος είναι η ατζέντα της κάθαρσης που προωθείται ήδη σε πολλά επίπεδα. Το ένα είναι η Βουλή όπου υλοποιείται το σχέδιο για μια μεγα-Εξεταστική που θα καλύψει όλη την περίοδο από το 2009 και τις αποφάσεις για τα Μνημόνια, το PSI και την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Το δεύτερο είναι η προσπάθεια που έχει αναλάβει ο νέος υπουργός κατά της Διαφθοράς Παναγιώτης Νικολούδης και από την οποία η κυβέρνηση προσδοκά γρήγορα αποτελέσματα. Οι πρωτοβουλίες αυτές έχουν ως προφανή στόχο να κρατήσουν σε θέση άμυνας την αντιπολίτευση.

Αν η επιχείρηση κατά της διαφθοράς είναι το ένα μέτωπο, το άλλο διαμορφώνεται από τις κινήσεις των τελευταίων εικοσιτετραώρων στην αντιπαράθεση με τη Γερμανία, την οποία η κυβέρνηση δεν δείχνει διάθεση να κατευνάσει. Το αντίθετο. Η έγερση του ζητήματος των γερμανικών αποζημιώσεων και τα πυρά κατά του Σόιμπλε, με το διάβημα της Πέμπτης, φαίνεται να στηρίζονται στην εκτίμηση ότι το πολεμικό κλίμα με το Βερολίνο βοηθάει την εικόνα της κυβέρνησης στο εσωτερικό.

Ενα σίγουρο έρεισμα πάντως ενεργοποιείται με την εγκατάσταση του Προκόπη Παυλόπουλου στο Προεδρικό Μέγαρο. Σύμφωνα με μία εκδοχή, η σχέση της κυβέρνησης Τσίπρα με την καραμανλική πτέρυγα της Δεξιάς μπορεί να έχει πολιτικά αποτελέσματα ευρύτερα μιας θεσμικής συγκατοίκησης. Ο ίδιος ο νέος Πρόεδρος άλλωστε έχει προαναγγείλει την ετοιμότητά του να στηρίξει πρωτοβουλίες της κυβέρνησης, όπως η διεκδίκηση των γερμανικών αποζημιώσεων και οι Εξεταστικές. Και όπως επισημαίνεται δεν αναμένεται να περιορίσει τον ρόλο του στο πρωτόκολλο.