Η υπόθεση της Ελλάδας στην καρδιά της Ευρώπης

Το μενού για τον Αλέξη Τσίπρα στον αέρα είχε λιτότητα. Στεγνό κοτόπουλο και ρύζι στον ατμό. Σε αντίθεση με ό,τι ο ίδιος επιδιώκει για τη χώρα διακηρύσσοντας πως η εποχή της λιτότητας έχει περάσει ανεπιστρεπτί.

Ο Πρωθυπουργός πήρε το απόγευμα της περασμένης Τετάρτης το αεροπλάνο της γραμμής με προορισμό το Παρίσι. Και μαζί με τους συνεργάτες του ταξίδεψε οικονομική θέση. Κοντά του ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών αρμόδιος για ευρωπαϊκά θέματα Ευκλείδης Τσακαλώτος, ο πρωθυπουργικός σύμβουλος αρμόδιος για τα ευρωπαϊκά Τάκης Παυλόπουλος, ο διευθυντής του γραφείου Τύπου του Πρωθυπουργού Θόδωρος Μιχόπουλος, οι στενές συνεργάτιδές του στο Μαξίμου Κωνσταντίνα Κυντώνη και Δανάη Μπαδογιάννη και οι άνδρες της προσωπικής του φρουράς.

Η άφιξη της κυβερνητικής αποστολής ήταν αθόρυβη. Ανέβηκαν τελευταίοι στο αεροσκάφος, κάθησαν στις θέσεις τους – ο Πρωθυπουργός αρχικώς παράθυρο – και άνοιξαν τους υπολογιστές τους.

Το κυβερνητικό επιτελείο έπρεπε να ετοιμάσει το lead out για τη συνάντηση με τον γενικό γραμματέα του ΟΟΣΑ Ανχελ Γκουρία και φυσικά την κεντρική ομιλία Τσίπρα στον Οργανισμό, όπου και παρουσίασε – στα αγγλικά – το σχέδιο προτάσεων της κυβέρνησής του για ένα ευρύτερο πακέτο μεταρρυθμίσεων.

Οι μεταρρυθμίσεις φαίνεται πως γίνονται το μεγάλο στοίχημα του Τσίπρα. Η συγκόλλησή του με τον Γκουρία δεν είναι τυχαία. Ο Πρωθυπουργός λίγες ημέρες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του δέχτηκε τον επικεφαλής του ΟΟΣΑ στο Μαξίμου και πολύ γρήγορα του ξεκαθάρισε ότι θα «εξαφανίσει» την εργαλειοθήκη με στόχο τη δημιουργία νέας ευρύτερης πρότασης για μεταρρυθμίσεις στη χώρα. Ο Γκουρία δεν έδειξε να θίγεται από το γεγονός ότι η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ πέταξε στον κάλαθο των αχρήστων την εργαλειοθήκη κρίνοντάς την ως μη χρήσιμο εργαλείο για την άσκηση πολιτικής. Αντιθέτως, με τις δηλώσεις του έδειξε να συναινεί στην αναγκαιότητα ενός νέου ξεκινήματος και προσφέρθηκε να στηρίξει τη νέα ελληνική κυβέρνηση κυρίως μέσω της μεταφοράς τεχνογνωσίας.

Η αναφορά του Αλέξη Τσίπρα στον αρνητικό ρόλο που έπαιξε η εμφάνιση του ΔΝΤ στη χώρα τα προηγούμενα τέσσερα χρόνια σε αντιστοίχηση με τον ρόλο που καλείται να έχει ο ΟΟΣΑ διά του Γκουρία στην υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων στην Ελλάδα έδειξε και τον τρόπο με τον οποίο ο Πρωθυπουργός αντιμετωπίζει δύο διαφορετικούς θεσμούς.

Γενικώς, ο Αλέξης Τσίπρας ψάχνει για ευήκοα ώτα. Και στο πλαίσιο της αναζήτησης υποστηρικτών των ελληνικών θέσεων και ιδεών οικοδομεί μεθοδικά τις νέες συμμαχίες της χώρας. Ε, ο Γκουρία ανταποκρίνεται σε αυτό τον σχεδιασμό. Ειδικά όταν δηλώνει πως «εμείς δεν είμαστε εδώ για να πούμε στους Ελληνες τι πρέπει να κάνουν γιατί το γνωρίζουν». Σε αντίθεση βεβαίως με τους εταίρους-δανειστές που υπενθυμίζουν στους Ελληνες ότι ο ρόλος τους είναι να τους πουν ακριβώς τι πρέπει να κάνουν γιατί δεν το γνωρίζουν».

Ο Αλέξης Τσίπρας αναγνωρίζει την κρισιμότητα της κατάστασης και ανησυχεί με την ασφυξία που προκαλεί το πρόβλημα της χρηματοδότησης, φαίνεται ωστόσο ότι επιλέγει την οπτική του μισογεμάτου ποτηριού. Ως εκ τούτου, δεν φαίνεται να εξετάζει τουλάχιστον προς το παρόν την πιθανότητα να καταφύγει σε δημοψήφισμα για να αποφανθεί ο ελληνικός λαός και επιλέγει τον δρόμο του έντιμου συμβιβασμού. «Δεν βλέπω δημοψήφισμα» λέει και διατυπώνει την εκτίμηση ότι τα πράγματα σταδιακά θα αποκατασταθούν.

Το ταξίδι από Αθήνα προς Παρίσι έχει αναταράξεις. Οχι περισσότερες από όσες εμφανίζει η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ. Ο Τσίπρας όμως εμφανίζεται ήρεμος και εμφανώς ικανοποιημένος από το γεγονός ότι «η ομιλία μου για τις γερμανικές αποζημιώσεις στη Βουλή αναδείχθηκε τόσο στον γερμανικό Τύπο όσο και στον διεθνή ως κυρίαρχο θέμα». Δείχνει πως ποντάρει στην εξέλιξη τόσο του θέματος των αποζημιώσεων όσο και της αποπληρωμής του κατοχικού δανείου και ότι δεν το σηκώνει απλώς για εντυπωσιασμό. Επίσης, η κυβέρνησή του αντιμετωπίζει την όλη αντιπαράθεση με τη γερμανική κυβέρνηση και τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε ως διμερές θέμα και όχι ως ευρωπαϊκό πρόβλημα.

Εκείνο βεβαίως που τον απασχολεί σφόδρα είναι οι σχέσεις με τους δανειστές. Ο Τσίπρας επαναλαμβάνει συνεχώς πως «εμείς τηρούμε τις υποσχέσεις μας και το ίδιο περιμένουμε από τους εταίρους μας» χωρίς να φείδεται αιχμών ή αρνητικών σχολίων όταν διαπιστώνει ότι κάποιοι δεν διστάζουν να βάλουν εμπόδια στην υλοποίηση της συμφωνίας. Είναι η ημέρα που κάνει την παρθενική του εμφάνιση το περίφημο Brussels Group με την έναρξη της διαπραγμάτευσης των τεχνικών κλιμακίων και η παραμονή της άφιξής τους στην Αθήνα. «Θα βρίσκονται σε ένα ξενοδοχείο, δεν θα πηγαίνουν στα υπουργεία μας και ό,τι ζητούν θα τους το πηγαίνουμε. Αυτό είναι όλο» λέει.

Ο Πρωθυπουργός βιάζεται να τρέξει η συμφωνία, να διασαφηνιστούν οι όροι της και να έρθει η ώρα της μεγάλης διαπραγμάτευσης. Ητοι η στιγμή κατά την οποία η ελληνική κυβέρνηση θα θέσει το ζήτημα του χρέους στους δανειστές. Ο Αλέξης Τσίπρας από το βήμα του ΟΟΣΑ μίλησε για την αναγκαιότητα αναδιάρθρωσης του χρέους. «Το μεγάλο θέμα είναι το χρέος» εξηγεί και δεν κρύβει την αγωνία του για την καθυστέρηση που παρουσιάζεται ως προς τη διασαφήνιση των όρων της συμφωνίας και τη σταδιακή υλοποίησή της. «Αυτό για το οποίο αγωνιώ είναι να ξεκολλήσει η κατάσταση. Να μπορέσουμε να προχωρήσουμε τα νομοθετήματα γιατί έχει μπλοκάρει εδώ και τρεις μήνες ο εισπρακτικός μηχανισμός της χώρας. Ολοι περιμένουν να δουν τι θα γίνει. Είναι λογικό» επισημαίνει ο Πρωθυπουργός. Ενα από αυτά τα νομοθετήματα είναι και αυτό της ανθρωπιστικής κρίσης. Ο Αλέξης Τσίπρας κατευθυνόμενος στη γαλλική πρωτεύουσα σκέφτεται ήδη τον επόμενο σταθμό του, τις Βρυξέλλες. Και ποντάρει πολλά στη σχέση του με τον Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, καθώς ο επικεφαλής της Κομισιόν όπως φάνηκε και από το χθεσινό ραντεβού τους εμφανίζεται πρόθυμος για τη διάθεση πόρων από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, οι οποίοι θα αξιοποιηθούν για την ανεργία και την ανθρωπιστική κρίση.

Πάντως το Μαξίμου πιστεύει πως ό,τι γίνεται στην Ευρώπη με επίκεντρο την ελληνική κρίση έχει αμιγώς πολιτικό χαρακτήρα. Ο Αλέξης Τσίπρας ασπάζεται την θεωρία πως θα πρέπει να αναδειχθεί το πολιτικό πρόβλημα και εκεί στρέφει τις προσπάθειές του. Στο να αναζητήσει μέσω των συνομιλητών του στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες τον δρόμο για μια πιο δίκαιη ευρωζώνη. Σε αυτή την προσπάθεια έχει κοντά του τους Ματέο Ρέντσι και Φρανσουά Ολάντ που «γνωρίζουν πολύ καλά ότι αν καταρρεύσει η Ελλάδα θα αντιμετωπίσουν σημαντικά προβλήματα στις χώρες τους». Ο Πρωθυπουργός δεν συναντήθηκε με τον Ολάντ στο ταξίδι του Παρισιού. «Μίλησα μαζί του στο τηλέφωνο το περασμένο Σάββατο και συμφωνήσαμε να συνεργαστούν οι Βαρουφάκης και Σαπέν και την επόμενη εβδομάδα ο γάλλος υπουργός Οικονομικών να επισκεφθεί την Αθήνα» τονίζει αναγνωρίζοντας στον πρόεδρο της Γαλλίας τουλάχιστον την ιδιότητα ενός προνομιακού συνομιλητή της Ανγκελα Μέρκελ.

Για τον Τσίπρα όλο το σκηνικό στη σημερινή Ευρώπη «συνιστά μια μάχη δύο κόσμων: της συντηρητικής Ευρώπης και των προοδευτικών δυνάμεών της. Γίνεται ένα σκληρό μπρα ντε φερ και θα δούμε ποιος θα επικρατήσει».