Δύο παραστάσεις για έναν σύγχρονο τρομοκράτη

Ηταν 22 Ιουλίου του 2011 όταν η Ευρώπη πάγωσε. Τα ειδησεογραφικά πρακτορεία άρχισαν να διοχετεύουν την είδηση, αλλά κανένας δεν γνώριζε τη μεγάλη εικόνα. Ο Αντερς Μπέρινγκ Μπρέιβικ είχε τοποθετήσει μια βόμβα σε ένα αυτοκίνητο έξω από κυβερνητικά κτίρια στο Οσλο της Νορβηγίας προκαλώντας τον θάνατο οκτώ ατόμων. Στη συνέχεια πήγε στην κατασκήνωση της νεολαίας του Εργατικού Κόμματος στο νησάκι Ουτόγια και παριστάνοντας τον αστυνομικό δολοφόνησε 69 άτομα. Τις επόμενες ημέρες και μήνες πολλοί θα μάθαιναν τις σοκαριστικές λεπτομέρειες της υπόθεσης. Αλλά απ’ ό,τι φαίνεται, τουλάχιστον δύο συγγραφείς θα εμπνέονταν ισάριθμα θεατρικά έργα από την τραγική επίθεση.

Από τη Σκωτία. Ο Ντέιβιντ Γκρέιγκ αποδέχθηκε το 2013 μια πρόσκληση να ταξιδέψει στη Νορβηγία για να γράψει ένα έργο σχετικό με την υπόθεση. Τυχαία βρέθηκε στην παράσταση μιας χορωδίας, γεγονός που αποδείχθηκε καίριο ερέθισμα για να γράψει «Τα γεγονότα»: ένα έργο «για το χάσμα ανάμεσα σε κάποιον που θέλει να αφήσει το σημάδι του στον κόσμο με έναν τρομερά βίαιο τρόπο και σε κάποιον που θέλει να καταλάβει, να νιώσει, να θεραπεύσει».

Η ηρωίδα του, η Κλερ, είναι ιερέας και επικεφαλής μιας χορωδίας που ενώνει κοινωνικά ευπαθείς ομάδες, όπως λαθρομετανάστες και ανήλικες μητέρες. Είναι και η μόνη που επιβίωσε από τη μαζική δολοφονία της χορωδίας, σαν από θαύμα. «Ολο το έργο είναι η διαδρομή αυτής της γυναίκας να καταλάβει γιατί επιβίωσε μόνο εκείνη, γιατί δεν κατάφερε να σώσει κάποιον και τι είναι αυτό το αγόρι» λέει η Θεοδώρα Τζήμου που ερμηνεύει τον ρόλο στο θέατρο Μικρό Γκλόρια. «Αυτό καταλήγει σε μια εμμονική κατάσταση από την πλευρά της, επειδή σε όλη τη διαδρομή για να φθάσει στο αγόρι – η τελευταία σκηνή στη φυλακή – συναντάει πρόσωπα από το περιβάλλον του, τα οποία υποδύεται το ίδιο το αγόρι».  Αυτόν τον ρόλο ερμηνεύει ο Πάνος Βλάχος υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες του Αντώνη Γαλέου, ο οποίος υπογράφει και τη μετάφραση του έργου. «Η γραφή δεν είναι γραμμική», συμπληρώνει η Τζήμου, «που σημαίνει ότι ήταν αρκετά δύσκολο για εμάς και ένα από τα στοιχήματα του κειμένου». Οι δύο ηθοποιοί συνοδεύονται επί σκηνής από μια χορωδία υπό τη διεύθυνση του Δημήτρη Καραβίτη.

Η αντίστοιχη αγγλική παράσταση έχει βραβευθεί με το 1ο Βραβείο στο διεθνούς κύρους Φεστιβάλ Fringe στο Εδιμβούργο (2013) και το Βραβείο Carol Tambor (2013), ενώ ήταν υποψήφια για Καλύτερο Νέο Εργο στα What’s on Stage Awards (2014) και No 1 στη λίστα της εφημερίδας «Γκάρντιαν» για το Καλύτερο Θέατρο του 2013.

Από τη Δανία. Ο Δημήτρης Αλεξανδρής είναι ο πρώτος ηθοποιός που ερμηνεύει τον ρόλο – μετά τον δανό πρωταγωνιστή Ολαφ Χόικαρντ – στην παράσταση «Manifesto 2083», σε σκηνοθεσία Μαρίλλης Μαστραντώνη. Ο έλληνας ηθοποιός λέει ότι η παράσταση γεννήθηκε από τον Χόικαρντ, ο οποίος είδε τα γεγονότα στην τηλεόραση και άρχισε να αναρωτιέται πώς ένας άνθρωπος φθάνει σε αυτό το σημείο. Ο Δανός διάβασε στη συνέχεια το κείμενο που ο Μπρέιβικ είχε διοχετεύσει στο Ιντερνετ με τίτλο «Manifesto 2083 – Μια Ευρωπαϊκή Διακήρυξη Ανεξαρτησίας», το οποίο είναι πάνω από 1.500 σελίδες. Στη συνέχεια συναντήθηκε με τον Κριστιάν Λολίκ και έναν δανό σκηνοθέτη και έφτιαξαν μαζί μια περφόρμανς, όπου ο ηθοποιός διηγείται επί σκηνής πώς άρχισε να μπαίνει σε αυτή τη διαδικασία, πώς προσπάθησε να τον καταλάβει ως ηθοποιός και να τον κάνει ρόλο σε μια παράσταση. «Αυτά τα λέω και στην παράσταση» λέει ο Αλεξανδρής. «Πώς μπήκα δηλαδή και εγώ σε αυτή τη διαδικασία για να γίνει το έργο. Ο Λολίκ και η Μαρίλλη θεωρούν σημαντικό το γεγονός ότι ένας ηθοποιός εκτίθεται σε αυτή τη διαδικασία και σε αυτές τις σκέψεις και πως ένας οποιοσδήποτε άνθρωπος επηρεάζεται από αυτές τις θεωρίες όχι απαραίτητα για να γίνει Μπρέιβικ, αλλά για να αποδεχθεί όλες αυτές τις ακροδεξιές θεωρίες».

Το «Manifesto 2083» έχει βραβευθεί το 2013 με τη μεγαλύτερη τιμητική διάκριση του δανέζικου θεάτρου, το Βραβείο Reumert και παρουσιάζεται για πρώτη φορά εκτός Σκανδιναβίας, μετά τις επιτυχημένες πρεμιέρες του στη Δανία, στο Εθνικό Θέατρο της Στοκχόλμης (Dramaten) και στο Dramatikkens Hus του Οσλο.

INFO
– «Τα γεγονότα». Θέατρο Μικρό Γκλόρια (Ιπποκράτους 7, τηλ. 210-3608.832). Πρεμιέρα 12/3, στις 21.15. Σκηνοθεσία, μετάφραση: Αντώνης Γαλέος. Παίζουν: Θεοδώρα Τζήμου, Πάνος Βλάχος. 

– «Manifesto 2083». Θέατρο Σημείο (Χαριλάου Τρικούπη 4, Καλλιθέα, τηλ. 210-9229.579). Κάθε Δευτέρα & Τρίτη, στις 21.30. Απόδοση – σκηνοθεσία: Μαρίλλη Μαστραντώνη. Περφόρμερ: Δημήτρης Αλεξανδρής.