«Δεν μπορούμε να βάλουμε το τζίνι πίσω στο λυχνάρι»

Τη διερεύνηση μεγάλης υπόθεσης διαφθοράς εναντίον δεκάδων γνωστών πολιτικών, συμπεριλαμβανομένων των κορυφαίων ηγετών του Κογκρέσου, για πιθανή εμπλοκή στο σκάνδαλο της κρατικής εταιρείας πετρελαίου Petrobras αποφάσισε το Ανώτατο Δικαστήριο της Βραζιλίας, προκαλώντας πολιτικό σεισμό πολλών ρίχτερ. Μεταξύ των 54 πολιτικών που θεωρούνται ύποπτοι για αρπαγή εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων είναι οι πρόεδροι των δύο νομοθετικών σωμάτων της χώρας, στελέχη αμφότεροι του κυβερνώντος κόμματος της προέδρου Ντίλμα Ρουσέφ.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Γενικής Εισαγγελίας της Βραζιλίας, οι πολιτικοί που εμπλέκονται λάμβαναν κάθε μήνα πληρωμές από κατασκευαστικές και τεχνικές εταιρείες και μετέφεραν μέρος των χρημάτων στο κυβερνών Εργατικό Κόμμα και στους συμμάχους του. Κάθε μήνα δηλαδή λάμβαναν ένα ποσοστό (συνήθως περίπου 3%) της αξίας κάθε συμβολαίου που υπέγραφε μια εταιρεία με την Petrobras. Ο αριθμός των πολιτικών που εμπλέκονται αναμένεται να αυξηθεί καθώς οι εισαγγελείς αναζητούν πολιτικούς δεσμούς σε αυτό το σκάνδαλο διαφθοράς. Περισσότερα από 800 εκατ. δολάρια υπολογίζεται ότι πλήρωσαν τα τελευταία χρόνια εταιρείες έναντι συμβολαίων με την Petrobras που είχαν φουσκώσει αναλόγως, για να περιλαμβάνουν δηλαδή και μέρος από τις μίζες.

Συνολικά οι εταιρείες αυτές είχαν συμβόλαια με την Petrobras ύψους περίπου 20 δισ. ευρώ. Μεταξύ 2004 και 2012 υπολογίζεται ότι περίπου τρία δισ. ευρώ χάθηκαν σε μίζες – το μεγαλύτερο σκάνδαλα διαφθοράς επί δημοκρατικής διακυβέρνησης στη Βραζιλία.

Ατομα εκτός πολιτικής που ενέχοντο στη μεταφορά των χρημάτων, έκλεισαν συμφωνία με την Εισαγγελία και έτσι κατήγγειλαν ότι συμμετείχαν στο σκάνδαλο και βοήθησαν στη διακίνηση των ποσών μεταξύ εταιρειών και πολιτικών μαζί με πρώην ανώτατα στελέχη της Petrobras, τα οποία παραδέχθηκαν την υφαρπαγή εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων από την εταιρεία για μίζες. Αυτές οι καταθέσεις άνοιξαν τον δρόμο για τις έρευνες στους πολιτικούς.

Μεταξύ αυτών που θεωρούνται ύποπτοι είναι ο πρώην πρόεδρος της χώρας και σήμερα γερουσιαστής Φερνάντο Κολόρ, ο οποίος εκδιώχθηκε από την προεδρία λόγω σκανδάλου διαφθοράς το 1992 για να επιστρέψει στην πολιτική τα τελευταία χρόνια. Υπό έρευνα βρίσκεται ο πρόεδρος της Γερουσίας Ρενά Καλέιρος και ο πρόεδρος της Βουλής Εντουάρντο Κούνια. Και οι δύο αρνούνται τις κατηγορίες. Ο εισαγγελέας αποφάσισε ότι δεν θα διεξαχθεί έρευνα εις βάρος της προέδρου της Βραζιλίας Ντίλμα Ρουσέφ παρότι διετέλεσε πρόεδρος της Petrobras επί αρκετά χρόνια, κατά τα οποία δίνονταν μίζες. Η έρευνα και πιθανές δίκες θα χρειαστούν πολύ χρόνο, οι εξελίξεις όμως προκαλούν ακόμα μεγαλύτερα προβλήματα για τη δεύτερη θητεία της προέδρου Ρουσέφ καθώς ήδη αντιμετωπίζει οικονομική και πολιτική κρίση.

Σύμφωνα με τους αναλυτές, οι έρευνες θα προκαλέσουν αναταραχή και στο Κογκρέσο καθώς η Βραζιλία και η οικονομία της χρειάζονται άμεσες δημοσιονομικές μεταρρυθμίσεις. Οι εμπλεκόμενοι ηγέτες των δύο νομοθετικών σωμάτων πιστεύεται ότι θα απειλήσουν με το μπλοκάρισμα σημαντικών νομοσχεδίων ώστε να πιέσουν την κυβέρνηση να τους προστατέψει.  Ωστόσο η διαλεύκανση του σκανδάλου θεωρείται «απαραίτητο κακό» για μια χώρα όπου μέχρι τώρα η ασυλία των πλουσίων και των εχόντων εξουσία θεωρείτο δεδομένη. Υπό έρευνα είναι επίσης η πρώην προσωπάρχης της προέδρου Γκλάισι Χόφμαν, ο πρώην υπουργός Ενέργειας Εντισον Λομπάο και ο Αντόνιο Παλότσι, υπουργός Οικονομικών επί προεδρίας του προκατόχου της Ρουσέφ, Λούλα ντα Σίλβα.

«Δεν μπορούμε να βάλουμε το τζίνι πίσω στο λυχνάρι. Θα υπάρξουν επιπτώσεις για όσους συμμετείχαν στο σκάνδαλο» λέει ο Πάουλο Σοτέρο, διευθυντής του Ινστιτούτου για τη Βραζιλία στο Κέντρο Γούντροου Γουίλσον της Ουάσιγκτον. «Υπήρχε η άποψη ότι κανείς δεν μπορούσε να αγγίξει όσους έχουν δύναμη στη Βραζιλία. Αυτό δεν ισχύει πια».

Πριν από ένα χρόνο, οι εισαγγελείς αποκάλυψαν ότι είχαν αρχίσει έρευνα για το θέμα αυτό, αλλά οι προσπάθειες μέχρι τώρα αφορούσαν τις κατασκευαστικές και τεχνικές εταιρείες που εμπλέκονται και πλήρωναν μίζες για να κλείνουν φουσκωμένα συμβόλαια με την Petrobras. Εκτοτε έχουν γίνει εκατοντάδες συλλήψεις καθώς το σκάνδαλο φαίνεται ότι πήρε τεράστιες διαστάσεις.

Ολα αυτά έχουν αμαυρώσει και το γόητρο της Petrobras, της μεγαλύτερης εταιρείας στη Βραζιλία. Εχει την ευθύνη εξόρυξης περίπου 100 δισ. βαρελιών πετρελαίου από κοιτάσματα που βρέθηκαν έξω από τις ακτές της χώρας τα τελευταία χρόνια, πλούτος που σύμφωνα με τους βραζιλιάνους ηγέτες θα αποτελέσει το διαβατήριο της χώρας για να ενταχθεί στις αναπτυγμένες χώρες.