«Τώρα μας διαβάζουν στο Βερολίνο»

Η εποχή της αθωότητας ανήκει στο παρελθόν. Οχι μόνο για το κόμμα, που ενηλικιώνεται κυβερνητικά. Αλλά και για την εφημερίδα του. Η κυβέρνηση έχει βρεθεί ήδη μία φορά στη θέση να απολογηθεί για δημοσίευμα της «Αυγής», που καλείται για πρώτη φορά να στηρίξει την εξουσία. Το κομματικό όργανο, που διευθύνεται ακόμη από τον κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο του ΣΥΡΙΖΑ, καλείται να προσαρμοστεί σε αυτή τη νέα συνθήκη. Το ίδιο και οι υπόλοιπες συνιστώσες του Τύπου που ευθυγραμμίστηκαν με τον ΣΥΡΙΖΑ. Οι δυσκολίες και οι πολλές αποχρώσεις του κόκκινου ήδη φάνηκαν στις πρώτες σαράντα ημέρες.

Σκίτσα και νουθεσίες

Ηταν το πρώτο τεστ. Μια γελοιογραφία που αναπαριστούσε τον Σόιμπλε ως Ες Ες. Ηταν η πρώτη δοκιμασία για την «Αυγή» στον νέο ρόλο της. Η κομματική εφημερίδα καλούνταν για πρώτη φορά στα 63 χρόνια της ιστορίας της να απαντήσει στην κριτική ως επίσημη εφημερίδα του κυβερνώντος κόμματος.

Το σκίτσο που ανάγκασε τον Πρωθυπουργό να απολογηθεί δημοσίως προς το Βερολίνο και τον γερμανό υπουργό Οικονομικών ήρθε μάλλον από κεκτημένη αντιπολιτευτική ταχύτητα. Κι άλλες φορές στο πρόσφατο παρελθόν «Η Αυγή» είχε δημοσιεύσει αντίστοιχα σκίτσα, χωρίς κανείς να δώσει σημασία στο εσωτερικό, πόσω μάλλον στο εξωτερικό. Το εύρος των αντιδράσεων που προκλήθηκαν από την πρόσφατη γελοιογραφία φώτισε τον νέο ρόλο της εφημερίδας, που πλέον αντιμετωπίζεται ως πίνακας ανακοινώσεων της νέας εξουσίας. Ο,τι γράφεται, ακόμη και οι γελοιογραφίες, χρεώνεται αυτομάτως στην κυβέρνηση.

Φαίνεται και από την ασύμμετρη εξάπλωση που έχουν στο υπόλοιπο μιντιακό περιβάλλον όσα από τα δημοσιεύματα της «Αυγής» επιδέχονται δεύτερη ερμηνεία. Στις στήλες της όλοι πλέον αναζητούν μηνύματα του Μαξίμου ή του βαθέος κόμματος. Πιο ηχηρό παράδειγμα, ένα επώνυμο σχόλιο που αναπαράχθηκε με αστραπιαία ταχύτητα στο Διαδίκτυο. Ο αρθρογράφος εμφανιζόταν να νουθετεί τον Γιάνη Βαρουφάκη, ο οποίος, αν και «χαρισματικός, δεν μπορεί να γλιτώσει τη φθορά από την τοξική υπερπροβολή». Το άρθρο συμβούλευε τον υπουργό να είναι πιο φειδωλός στις εμφανίσεις του, σε τόνο βέβαια που δεν μπορούσε να παρεξηγηθεί ως υπονομευτικός. «Γιάνη μας, μην απλώνεις το μαντίλι σου» έλεγε.

Ο κυβερνοχώρος έσπευσε να ερμηνεύσει το άρθρο ως αντιπολιτευτικό μαρκάρισμα. Ομως, πριν περάσουν λίγες ώρες είχε φανεί ότι η άποψη δεν ήταν αιρετική. Κάθε άλλο. Η κομματική εφημερίδα απλώς προανήγγειλε την επίσημη γραμμή, καθώς την ίδια ημέρα έγιναν στον υπουργό συστάσεις από το Μαξίμου να περιορίσει την έκθεσή του στα μέσα ενημέρωσης. Οπερ και εγένετο.

Το πρώτο «αίµα»

Η αλήθεια είναι ότι στο πρώτο κρούσμα, με τη γελοιογραφία, «Η Αυγή» υπερασπίστηκε τον σκιτσογράφο της, παρά το γεγονός ότι είχε προκαλέσει πρόβλημα στην κυβέρνηση. Η εφημερίδα – που διευθύνεται  ακόμη από τον Νίκο Φίλη, βουλευτή και κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο του ΣΥΡΙΖΑ – φάνηκε να υπερασπίζεται και το δικαίωμα του Μανώλη Γλέζου στη διαφωνία, όταν εκείνος εναντιώθηκε στη συμφωνία του Eurogroup. Η κυβέρνηση διά του κυβερνητικού εκπροσώπου τον είχε αποδοκιμάσει, αλλά η κομματική εφημερίδα δημοσίευσε κι άλλο σκίτσο που εμφάνιζε έναν νεοσσό να αυθαδιάζει έναντι του ιστορικού στελέχους της Αριστεράς: «Ο κάθε άσχετος που έχει πέντε χρόνια στην εξορία, έντεκα χρόνια στη φυλακή, τρεις καταδίκες σε θάνατο και κατέβασε μια σβάστικα από την Ακρόπολη, βγαίνει και λέει τη γνώμη του! Εμάς μας ρώτησε;» έλεγε η λεζάντα.

Η γελοιογραφία βέβαια είναι συχνά ένα άλλοθι για την εξισορρόπηση της επίσημης γραμμής. Τέτοιο αντίβαρο δεν βρήκε «Η Αυγή» στο φύλλο της Πέμπτης όπου αναγκάστηκε – ασχολίαστα – να παρουσιάσει τη συνέντευξη Τύπου της Προέδρου της Βουλής. Αντιθέτως, η άλλη εφημερίδα που τα τελευταία χρόνια ταυτίστηκε με τον ΣΥΡΙΖΑ, την κατήγγειλε ευθέως. «Η Ζωή είναι αλλού» ήταν ο εύγλωττος τίτλος της «Εφημερίδας των Συντακτών», της οποίας το κύριο άρθρο κατηγορούσε την Κωνσταντοπούλου για «τυπολατρία» που την οδήγησε στο ατόπημα της υπεράσπισης των χρυσαυγιτών.

Δηµιουργική σιωπή

«Η Εφημερίδα των Συντακτών» δεν συνηθίζει να ασκεί κριτική σε στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ. Μετεκλογικά, η εφημερίδα δεν έχει αμφισβητήσει κεντρικές επιλογές του ΣΥΡΙΖΑ, όπως η κυβερνητική συνεργασία με τους ΑΝΕΛ ή η επιλογή Παυλόπουλου για την προεδρία της Δημοκρατίας, παρότι αμφότερες έχουν προκαλέσει αντιδράσεις από τα αριστερά, ακόμη και μέσα από το κόμμα.

Η εφημερίδα ξεκίνησε ως συνεταιριστικό πείραμα μιας ομάδας που εργαζόταν στην παλιά «Ελευθεροτυπία». Το κοινό χαρακτηριστικό των περισσότερων από τους συντελεστές ήταν ότι κινούνταν στον χώρο του ΣΥΡΙΖΑ, ορισμένοι δε είχαν με το κόμμα οργανική σχέση. Η συνάφεια αυτή αποτυπώθηκε από την πρώτη στιγμή και στη γραμμή της εφημερίδας, που συχνά σε ορισμένα θέματα εμφανιζόταν πιο αριστερή και από την Κουμουνδούρου. Εσωτερικά, οι φωνές που ζητούσαν μεγαλύτερο πλουραλισμό βρίσκονταν αντιμέτωπες με το επιχείρημα ότι η στήριξη προς μια ανερχόμενη πολιτική δύναμη θα μεταφραστεί σε περισσότερους αναγνώστες για την εφημερίδα – γεγονός πάντως που δεν επιβεβαιώθηκε από τα νούμερα.

Τα αντανακλαστικά που έδειξε «Η Εφημερίδα των Συντακτών» στην κριτική κατά της Κωνσταντοπούλου αποδίδονταν εν μέρει και στο γεγονός ότι στελέχη της εφημερίδας έχουν αφιερώσει μεγάλο μέρος της καριέρας τους καλύπτοντας δημοσιογραφικά το νεοναζιστικό φαινόμενο στην Ελλάδα, πολύ πριν η Χρυσή Αυγή μπει στη Βουλή. Και σε αυτή την περίπτωση, πάντως, η στάση της εφημερίδας ήταν στο ίδιο μήκος κύματος με το Μαξίμου, που πήρε σαφείς αποστάσεις από την πρωτοβουλία της Προέδρου της Βουλής.

Αλλωστε δεν είναι μυστικό ότι, πολύ πριν ο ΣΥΡΙΖΑ κερδίσει τις εκλογές, ο νυν υπουργός Επικρατείας Νίκος Παππάς διατηρούσε καθημερινά ανοιχτή γραμμή με τη σύνταξη της εφημερίδας. Αυτό δεν αποκλείει την πρόσβαση και σε άλλα στελέχη, που τώρα έχουν αποξενωθεί από την ηγεσία – όπως ο Γιάννης Μηλιός, που λέγεται ότι ασκεί επιρροή, λόγω των στενών προσωπικών σχέσεων που τον συνδέουν με στελέχη της «Εφημερίδας των Συντακτών».

Η εκτίμηση, πάντως, που εκφράζεται είναι ότι οι δεσμοί της εφημερίδας με τον ΣΥΡΙΖΑ δεν αποκλείεται να δοκιμαστούν, αν η κυβέρνηση εμφανιστεί να υποχωρεί σε κεφάλαια της προεκλογικής της ατζέντας στα οποία «Η Εφημερίδα των Συντακτών» κινήθηκε σε τόνο πιο πολεμικό και από το κόμμα. Ως παράδειγμα αναφέρεται η καμπάνια της εφημερίδας κατά της επένδυσης στις Σκουριές.