Οι αποχρώσεις του γκρι και η διανοητική ελίτ

Εκατό εκατομμύρια αντίτυπα έχουν πουλήσει μέχρι τώρα οι «Πενήντα αποχρώσεις του γκρι». Με την ταινία (ή μάλλον τις ταινίες, αφού πρόκειται για τριλογία) θα γίνουν πολύ περισσότερα, άσε τα εισιτήρια που κόπηκαν ή θα κοπούν. Υπάρχουν ήδη fan clubs του βιβλίου, πουλιούνται εσώρουχα, ερωτικά βοηθήματα, μέχρι και κρασιά με το όνομά του. Ακόμη εντυπωσιακότερο: δεκάδες δοκίμια και άρθρα τού έχουν αφιερώσει ψυχολόγοι, σεξολόγοι, κοινωνιολόγοι, συγγραφείς, μέχρι και φιλόσοφοι.

Θα πρέπει να έχει κάτι το πολύ ξεχωριστό το μυθιστόρημα της Ε.Λ. Τζέιμς, αυτής της στρουμπουλής πενηντάρας Αγγλίδας με το χαμόγελο συνοικιακής φουρνάρισσας. Τόσο ενδιαφέρον, τόση συζήτηση για τον σαδομαζοχισμό δεν έχουν προκαλέσει με τα βιβλία τους ούτε ο Σαντ και ο Ζάχερ Μαζόχ, οι «επώνυμοι άγιοι» αυτής της μερακλίδικης πρακτικής. Η κλασική λογοτεχνία έχει δώσει πλήθος έργων που αναδεικνύουν το θέμα της κυριαρχίας και της υποταγής ως δρόμων προς την ερωτική έκσταση ή ακόμη και την υπαρξιακή πλήρωση, από τη «Φάννυ Χιλ» του Κλήλαντ ώς τον «Οδυσσέα» του Τζόυς και την «Ιστορία του ματιού» του Μπατάιγ. Κανένα από αυτά δεν προκάλεσε όμως τέτοια πάνδημη συγκίνηση, κανένα δεν πυροδότησε τόσο εμβριθείς αναλύσεις. Η κυρία Ε.Λ. Τζέιμς έβαλε τα γυαλιά σε όλους τους μεγάλους λογοτεχνικούς εξερευνητές της σκοτεινής ηπείρου όπου βασιλεύει η ηδονή του πόνου και της ταπείνωσης.

Στην πραγματικότητα, βέβαια, κάτι ξέρουν οι ρέκτες των σαδομαζοχιστικών εμπειριών, τα μέλη της λεγόμενης BDSM κοινότητας, που αποκηρύσσουν μετά βδελυγμίας αυτή την τριλογία. Γιατί τη θεωρούν ένα γλυκανάλατο και αφόρητα «στρέιτ» παραμύθι. Μια αγαθιάρα παρθένα γνωρίζει έναν συμπλεγματικό πολυεκατομμυριούχο που του αρέσει να βασανίζει γυναίκες για να εκδικηθεί το γυναικείο φύλο, επειδή η μητέρα του ήταν διεφθαρμένη και μια άλλη γυναίκα τον κακοποίησε σεξουαλικά στα δεκαπέντε του. Η αγαθιάρα παρθένα υποτάσσεται στα βίτσια του συμπλεγματικού κροίσου, αλλά τελικά καταφέρνει να γιατρέψει το τραύμα του και φυσικά να τον παντρευτεί. Ξεκινάμε, δηλαδή, με την Κοκκινοσκουφίτσα, η οποία γίνεται στη συνέχεια η Ωραία που σώζει το Τέρας, η οποία γίνεται με τη σειρά της η Σταχτοπούτα. Μπλιάχ!

Σηκώνει πολλή συζήτηση το αν εκατομμύρια γυναίκες ανακάλυψαν μια κρυμμένη πτυχή της σεξουαλικότητάς τους χάρη σε αυτό το «πορνό της νοικοκυράς», όπως έχει χαρακτηριστεί, ή απλώς αισθάνονται πως πρέπει ν’ ακολουθήσουν την τελευταία μόδα, που συμβαίνει αυτή τη φορά να είναι ένα σεξουαλικό παιχνίδι ρόλων. Εμείς θα αφήσουμε μετέωρο αυτό το ερώτημα. Θα αναγνωρίσουμε όμως ότι οι «Πενήντα αποχρώσεις του γκρι» αποτελούν πράγματι φαινόμενο, αν και για διαφορετικό λόγο. Δείχνουν με τον πιο θεαματικό τρόπο ότι στην εποχή μας κάθε πολιτισμικό παραπροϊόν που πουλάει τρελά δεν εκτοπίζει τις ποιοτικότερες προτάσεις μόνο από την αγορά, αλλά και από την ατζέντα των θεμάτων που συζητά η διανοητική ελίτ.