Πεθαίνοντας στον δρόμο

Από τον περασμένο Αύγουστο είχε στήσει το σπίτι του απέναντι από το Γηροκομείο Αθηνών, στη συμβολή της οδού Ιατρίδου με τη Λεωφόρο Κηφισίας. Εκεί έμεινε μέχρι και προχθές το βράδυ, παρά τις πολύ χαμηλές θερμοκρασίες. Αλλωστε, είχε βρει τον τρόπο που θα ζεσταθεί: άναψε φωτιά, πιθανότατα σε παλέτες. Ωστόσο, όπως όλα δείχνουν, πήραν φωτιά οι κουβέρτες με τις οποίες είχε σκεπαστεί, με αποτέλεσμα ο άτυχος άνδρας να καεί ζωντανός.

Λίγο μετά τις 6 χθες το πρωί κάτοικοι της περιοχής εντόπισαν απανθρακωμένο τον άστεγο πίσω από ένα καφάο, όπου προφανώς είχε περάσει τη νύχτα. Ο άνδρας, σύμφωνα με τις μαρτυρίες των κατοίκων, ήταν περίπου 55-60 ετών. Οπως λένε, από το συγκεκριμένο σημείο δεν έφευγε στιγμή γι’ αυτό κι εκείνοι του έδιναν τρόφιμα που ψώνιζαν από το σουπερμάρκετ. «Η πρώτη φορά που τον είδαμε στην περιοχή ήταν το περασμένο καλοκαίρι. Δεν έδειχνε διατεθειμένος να αφήσει το σημείο του. Πολλά βράδια τον βλέπαμε να πίνει αλκοόλ, παρέα με άλλους αστέγους» λένε οι κάτοικοι.

Τον Δεκέμβριο, όταν είχαμε το πρώτο κύμα χιονιά στη χώρα, οι κάτοικοι είχαν καλέσει και ενημερώσει τον Δήμο Αθηναίων για τον άστεγο άνδρα. Σύμφωνα με χθεσινή ανακοίνωση του δήμου, κλιμάκιο του Κέντρου Υποδοχής και Αλληλεγγύης (ΚΥΑΔΑ) τον εντόπισε στις 30 Δεκεμβρίου και έκρινε απαραίτητη την άμεση διακομιδή του σε νοσοκομείο, κάτι που έγινε μέσω του ΕΚΑΒ. «Στις 2 τα ξημερώματα εντοπίστηκε και 25 λεπτά αργότερα ήταν στο εφημερεύον νοσοκομείο. Βρέθηκε σε σοβαρή κατάσταση μέθης – κατάσταση στην οποία βρισκόταν προφανώς κάθε βράδυ» λέει στα «ΝΕΑ» η πρόεδρος του ΚΥΑΔΑ, Ελένη Κατσούλη.

Οι επιτόπιες ομάδες επέμβασης του Κέντρου μαζί με ΜΚΟ και φορείς (street work) παρενέβησαν και κατά τη διάρκεια του δεύτερου χιονιά. «Εξι ημέρες στις αρχές του Ιανουαρίου καθώς και την περασμένη Τετάρτη άνθρωποί μας και πάλι τον εντόπισαν, του έδωσαν απαραίτητα υλικά πρώτης ανάγκης και τρόφιμα, ενώ τον ενημέρωσαν και για τους χώρους στους οποίους θα μπορούσε να μεταφερθεί λόγω των πολύ κακών καιρικών συνθηκών. Ωστόσο, παρά τις όποιες προσεγγίσεις, ήταν αρνητικός σε κάθε μετακίνηση και προπάντων να μεταφερθεί σε στεγασμένο χώρο υποδοχής. Το έργο των ανθρώπων του street work ήταν εξαιρετικά δύσκολο καθώς εκείνος δεν ήταν σε θέση να συνεννοηθεί και να επικοινωνήσει με τους υπαλλήλους, αφού ήταν όλες τις φορές σε κατάσταση μέθης. Πάντως, πιθανολογούμε ότι ο άνδρας ήταν γύρω στα 55 και πιθανότατα αλλοδαπός» τονίζει η κυρία Κατσούλη.

Το φαινόμενο. Επίσημη καταγραφή των αστέγων στην Ελλάδα δεν έχει γίνει. Ερευνα που είχε διενεργήσει το 2012 η ΜΚΟ Κλίμακα, έδειξε ότι οι άστεγοι υπολογίζονταν σε περίπου 20.000 πανελλαδικά. Από αυτούς, περίπου 9.000 βρίσκονταν στην Αθήνα. Μάλιστα, 8 στους 10 είναι άνδρες, οι περισσότεροι ηλικίας μεταξύ 41 και 55 ετών.

Οπως επισήμανε η ερευνήτρια του ΕΚΚΕ, Ολγα Παπαλιού, την Τρίτη σε ημερίδα που διοργάνωσε το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών σε συνεργασία με τον Δήμο Αθηναίων, το φαινόμενο των αστέγων άρχισε να αποτελεί πραγματικότητα για τη χώρα μας στις αρχές της δεκαετίας του ’90.

Η οικονομική κρίση, όμως, εκτός από τους «παραδοσιακούς» αστέγους, δηλαδή κυρίως Ελληνες που βρίσκονται σε αυτή την κατάσταση για μεγάλο χρονικό διάστημα λόγω εξαιρετικά χαμηλού ή και ανύπαρκτου εισοδήματος, τζόγου, ανεργίας, αλκοόλ ή εξαρτησιογόνων ουσιών, έχει δημιουργήσει και μια νέα ομάδα αστέγων, τους νεοαστέγους. «Πρόκειται ως επί το πλείστον για Ελληνες σε παραγωγικές ηλικίες, με μέτριο ή και υψηλό μορφωτικό επίπεδο, οι οποίοι ανήκαν στη μικρομεσαία τάξη, αλλά λόγω της κρίσης έχασαν τα πάντα. Μην ξεχνάμε όμως ότι υπάρχουν και οι αθέατοι άστεγοι, αυτοί που φιλοξενούνται αναγκαστικά σε συγγενείς και φίλους επειδή έχουν χάσει τα σπίτια τους. Υπάρχει και μία ακόμη κατηγορία αστέγων, αυτή των μεταναστών – αιτούντων άσυλο, οι οποίοι ναι μεν ζουν για μικρό χρονικό διάστημα στον δρόμο αλλά για μεγάλο χρονικό διάστημα σε ανεπαρκή και ακατάλληλα καταλύματα» είπε η κυρία Παπαλιού.

Μελέτες που διενήργησε το ΚΥΑΔΑ για τα έτη 2013 και 2014, κατά τη διάρκεια του προγράμματος street work, έδειξαν ότι σχεδόν ένας στους δύο αστέγους (49,1%) είναι χωρίς εισόδημα, το 19% έχει περιστασιακή εργασία, ενώ το 13,8% ενισχύεται οικονομικά από συγγενείς. Υπάρχει και ένα μικρό ποσοστό (3,4%) που βρίσκεται εν αναμονή σύνταξης. Μάλιστα, τα κλιμάκια του προγράμματος κατέγραψαν και τα αίτια που οδήγησαν τους αστέγους να προσέλθουν στο ΚΥΑΔΑ με σκοπό την ένταξή τους σε ξενώνα: 66% των αστέγων βρίσκονταν στον δρόμο ή διέμεναν εντός εγκαταλειμμένων κτιρίων ή αυτοκινήτων για χρονικό διάστημα έως έξι χρόνια. Πάντως, είναι ενδεικτικό ότι περισσότεροι από οκτώ στους δέκα έχουν συγγενικό περιβάλλον, ωστόσο 39,6% δεν είχαν σχέσεις με τις οικογένειές τους.

Μέτρα για τον χιονιά
Ο Δήμος Αθηναίων λαμβάνει έκτακτα μέτρα για την προστασία των αστέγων όταν οι καιρικές συνθήκες είναι άσχημες. Ετσι και αυτή τη φορά έχει τεθεί σε 24ωρη λειτουργία το Κλειστό Γυμναστήριο του Ρουφ. Ο δήμος δέχεται κλήσεις στο τετραψήφιο 1595.

50% έχει παιδιά σύμφωνα με έρευνες που έχουν πραγματοποιήσει η ΜΚΟ Κλίμακα και το Κέντρο Υποδοχής και Αλληλεγγύης (ΚΥΑΔΑ)

67% των οικογενειών τους είναι αδιάφορες 
ή εχθρικές. Ετσι, παρά το ότι 8 στους 10 αστέγους έχουν συγγενικό περιβάλλον 
δεν βρίσκουν στέγη σε αυτό