Ο πόλεμος των λέξεων

Για τους μη μυημένους στα μυστικά της διαπραγμάτευσης, οι διαφορές μεταξύ του κοινού ανακοινωθέντος που απέρριψε ο Γιάνης Βαρουφάκης στο προχθεσινό Eurogroup και της πρότασης του επιτρόπου Πιερ Μοσκοβισί, που ο ίδιος ο έλληνας υπουργός είπε ότι θα αποδεχόταν, μοιάζουν περιορισμένες. Πάντως όχι αρκετές για να τινάξουν στον αέρα μια τόσο σημαντική συμφωνία.

Κι όμως. Πίσω από λίγες λέξεις κρύβονται διαφορές με σημασία για τις δυο πλευρές ως προς την ουσία αλλά και ως προς το γόητρο. Οπως το αν θα μπορεί η κυβέρνηση να μιλάει για τέλος του Μνημονίου ή όχι και το αν θα μπορεί να εφαρμόσει άμεσα κάποιες από τις προεκλογικές της υποσχέσεις ή όχι.

Κλειδί στη διαφωνία των δυο πλευρών είναι όχι η ίδια η παράταση, αλλά το τι ακριβώς θα παραταθεί.

Ετσι, στο μεν κείμενο του Eurogroup, που απέρριψε ο κ. Βαρουφάκης, γίνεται σαφής αναφορά σε αίτημα «εξάμηνης τεχνικής παράτασης του τρέχοντος προγράμματος», στο δε κείμενο Μοσκοβισί «της τρέχουσας δανειακής συμφωνίας». Το μεν πρώτο είναι προφανές ότι παραπέμπει σε παράταση του Μνημονίου, που αποτελεί κόκκινο πανί για την κυβέρνηση, το δε δεύτερο απλώς στη δανειακή σύμβαση, χωρίς απαραιτήτως τους όρους που τη συνοδεύουν. Γι’ αυτό άλλωστε και η κυβέρνηση ανακοίνωσε χθες ότι θα υποβάλει το αίτημά της για εξάμηνη παράταση απλώς της «δανειακής σύμβασης».

Πάντως, για τους δανειστές, δάνειο δεν υφίσταται χωρίς πρόγραμμα.

Η δεύτερη βασική διαφορά των δυο κειμένων – και των επιθυμιών των δυο πλευρών – αφορά τα περιθώρια δράσης της νέας κυβέρνησης το επόμενο διάστημα σε σημαντικούς τομείς πολιτικής. Το κείμενο του Eurogroup, που απέρριψε ο κ. Βαρουφάκης, τη δεσμεύει να απέχει από μονομερείς πρωτοβουλίες και επιπλέον την καλεί να συνεργαστεί με τους εταίρους της σε κρίσιμους τομείς: φορολογική πολιτική, ιδιωτικοποιήσεις, μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας, χρηματοπιστωτικός τομέας και συντάξεις. Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση δεν θα μπορεί να προχωρήσει στην εφαρμογή των εξαγγελιών της χωρίς τη συναίνεση των εταίρων της στους τομείς αυτούς. Και είναι προφανές ότι οι εταίροι δεν θα συμφωνήσουν στο ξήλωμα όλων των σχετικών μνημονιακών δεσμεύσεων.

Αντίθετα, το κείμενο Μοσκοβισί περιορίζεται στην πιο γενική αναφορά ότι οι δυο πλευρές θα συνεργαστούν στενά «για να διασφαλίσουν τις συμφωνηθείσες παραμέτρους για διαρθρωτικές αλλαγές».

Για να γεφυρωθούν οι διαφορές στο σημείο αυτό, το οικονομικό επιτελείο επαναφέρει την πρότασή του για «μορατόριουμ» των κυβερνητικών εξαγγελιών, όσο διαρκεί το ενδιάμεσο πρόγραμμα – γέφυρα. Δεν είναι όμως απολύτως σαφές τι ακριβώς θα περιλαμβάνει το «μορατόριουμ».

Η τρίτη διαφορά μεταξύ των δυο κειμένων αφορά τα πρωτογενή πλεονάσματα. Και τα δυο μιλούν για την ανάγκη να εξασφαλιστούν «κατάλληλα πρωτογενή πλεονάσματα και χρηματοδότηση ώστε να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα του χρέους». Το κείμενο, όμως, του Eurogroup που απορρίφθηκε επικαλείται και την ανάγκη ευθυγράμμισης με τις αποφάσεις του Eurogroup του Νοεμβρίου του 2012, παραπέμποντας έτσι στα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα της τάξης του 4,5% του ΑΕΠ, που η κυβέρνηση θέλει να μειώσει.

n Πέρα από τις διαφορές, όμως, τα κοινά σημεία είναι αρκετά.

Κρίσιμη είναι η διατύπωση ότι η Ελλάδα θα κάνει «την καλύτερη χρήση της υφιστάμενης ευελιξίας που είναι ενσωματωμένη στο τρέχον πρόγραμμα». Αυτή η διατύπωση αφήνει στην κυβέρνηση κάποια περιθώρια πρωτοβουλιών, αλλά εντός ορίων. Ισως είναι ένα σημείο που χρήζει περαιτέρω διευκρίνισης.

Επίσης, στα σημεία που ενώνουν τις δυο πλευρές και τα δυο σχέδια ανακοινωθέντων είναι η διαβεβαίωση που δίνει η κυβέρνηση ότι θα προωθήσει «μια ευρύτερη και βαθύτερη διαδικασία μεταρρυθμίσεων, με στόχο τη βελτίωση των προοπτικών ανάπτυξης και απασχόλησης και τη διασφάλιση της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος». Η ελληνική κυβέρνηση θέλει να προσθέσει εδώ και την «ενίσχυση της κοινωνικής δικαιοσύνης», κάτι που περιλαμβάνει το σχέδιο Μοσκοβισί.

Ευπρόσδεκτες είναι για τους δανειστές και οι δεσμεύσεις της κυβέρνησης για την καταπολέμηση της διαφθοράς, της φοροδιαφυγής και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της δημόσιας διοίκησης, που υπάρχουν και στα δυο κείμενα.

Κυβέρνηση και δανειστές συμφωνούν επίσης ότι η Ελλάδα θα τηρήσει τις υποχρεώσεις της προς τους δανειστές της.

Το κείμενο Μοσκοβισί είδε το φως της δημοσιότητας τα ξημερώματα χθες από τον δημοσιογράφο του Channel 4 Πολ Μέισον. Αργότερα, κυκλοφόρησε κι άλλο ένα κείμενο, που βρίσκεται πιο κοντά στις ελληνικές θέσεις. Προφανώς είναι ένα ακόμη από τα προσχέδια κοινού ανακοινωθέντος που έπεσαν κάποια στιγμή στο τραπέζι.

Στο τρίτο αυτό κείμενο γίνεται αναφορά σε τετράμηνο ενδιάμεσο πρόγραμμα και όχι σε εξάμηνη παράταση, στη διάρκεια του οποίου η κυβέρνηση θα μπορεί να πάρει πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης, ενώ δεν δεσμεύεται ως προς το πρωτογενές πλεόνασμα. Επισημαίνεται ότι και το πρωτογενές πλεόνασμα του 2015 θα πρέπει να εξεταστεί «υπό το πρίσμα των οικονομικών εξελίξεων».