Ακόμη πιο βίαιη, ακόμη πιο άγρια

Ενα άγριο ξημέρωμα έζησαν χθες η οικογένεια του δημάρχου Κηφισιάς και οι υπάλληλοι ενός σουπερμάρκετ στα Πετράλωνα μαζί με δύο πολίτες που έτυχε να βρεθούν εκεί, όταν και στις δύο περιπτώσεις βρέθηκαν αντιμέτωποι με ένοπλους ληστές που εισέβαλαν στο σπίτι και στο κατάστημα αντίστοιχα. Ηταν δύο ακόμη άγρια περιστατικά της εγκληματικότητας που εξελίσσεται ολοένα και πιο βίαια.

Μπορεί τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας να παρουσιάζουν μείωση στους δείκτες της εγκληματικότητας τον τελευταίο χρόνο στη χώρα μας, ωστόσο, όπως επισημαίνουν οι εγκληματολόγοι, πλέον καταγράφονται πιο βίαια και πιο άγρια περιστατικά.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία για το 2014 που δόθηκαν στη δημοσιότητα τον περασμένο μήνα, πανελλαδικά οι υποθέσεις ανθρωποκτονιών μειώθηκαν συγκριτικά με το 2013 κατά 25,5%, οι ληστείες κατά 22,7%, οι κλοπές – διαρρήξεις κατά 7,8% και οι κλοπές τροχοφόρων κατά 13,2%.

Ωστόσο, όπως επισημαίνει στα «ΝΕΑ» η καθηγήτρια Εγκληματολογίας και πρώην αντιπρύτανις του Παντείου Πανεπιστημίου Βάσω Αρτινοπούλου, οι δείκτες της εγκληματικότητας και οι αστυνομικές στατιστικές αντανακλούν μια περιορισμένη οπτική που αφορά τον αριθμό των καταγγελλόμενων μόνο αδικημάτων και όχι των πραγματικά συμβαινόντων. Εξ ορισμού, επίσης, αφορά αριθμούς και ποσοτικά δεδομένα.

Η ΔΙΑΦΟΡΑ. Η εγκληματικότητα, σύμφωνα με τους επιστήμονες, διαφοροποιείται ποιοτικά και όχι ποσοτικά. «Υπάρχει υπέρμετρη και άσκοπη βία ιδίως στα εγκλήματα κατά της ζωής και κατά της περιουσίας. Εχει αλλάξει τόσο η σύνθεση των συμμοριών από την πλευρά των δραστών όσο και το modus operandi, ο τρόπος δηλαδή διάπραξης των αδικημάτων. Προφανώς και αυτός εντάσσεται στο ευρύτερο κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο που ολοένα και περισσότερο νομιμοποιεί την άσκηση βίας ως κώδικα επικοινωνίας. Ο άγριος τρόπος εκτέλεσης των αδικημάτων – ιδίως κατά των ηλικιωμένων – αντανακλά συχνά την αγριότητα των ενστίκτων και των κοινωνιών μας που ακόμα φαίνεται ότι ενίοτε – ευτυχώς όχι συχνά – παλινδρομούν ανάμεσα στην αγριότητα και τον πολιτισμό» σημειώνει. Ταυτόχρονα, το οργανωμένο έγκλημα και η διεθνοποίησή του πέρα από σύνορα και στεγανά της επικοινωνίας έχει επηρεάσει πολλαπλώς τα εμπλεκόμενα μέρη, δράστες και θύματα. «Η παράνομη διακίνηση ανθρώπων (trafficking), αγαθών, όπλων και ουσιών αναπτύσσεται με γοργούς ρυθμούς και η πρόσβαση σε όλα αυτά πλέον γίνεται με ιδιαίτερη ευχέρεια».

Ο ρόλος της κρίσης. Πάντως, η οικονομική κρίση δεν αποτελεί, όπως υποστηρίζει η κυρία Αρτινοπούλου, καθαυτό γενεσιουργό παράγοντα της βίας και της επιθετικότητας. «Οποιαδήποτε παρόμοια γενίκευση είναι απλουστευτική και επικίνδυνη. Ωστόσο, η οικονομική κρίση είναι παρούσα και υπεισέρχεται, παρεμβαίνει, διαβρώνει και επηρεάζει τις διαπροσωπικές σχέσεις, την οικογένεια, τα επαγγελματικά περιβάλλοντα και τον κοινωνικό μας περίγυρο».

Οπως και στην περίπτωση της ανεργίας που πίσω από τους αριθμούς και τα ποσοστά βρίσκονται τα άτομα που αλληλεπιδρούν στον μικρόκοσμό τους, έτσι και στην περίπτωση της εγκληματικότητας, τονίζει η κυρία Αρτινοπούλου, πίσω από τα ποσοστά κρύβονται τα θύματα ως υποκείμενα που βιώνουν τις πολλαπλές επιπτώσεις της θυματοποίησής τους. «Αλήθεια, πότε ακούσαμε τον λόγο των θυμάτων με προσοχή να περιγράφουν τις επιπτώσεις της θυματοποίησής τους στην καθημερινότητα και τον ψυχισμό τους; Νομίζω ότι η προσέγγισή μας στο ζήτημα της εγκληματικότητας πρέπει να γίνει πιο ανθρώπινη. Να ακούσουμε τις αφηγήσεις των θυμάτων, τις ιστορίες ζωής των δραστών και των θυμάτων, να ικανοποιήσουμε τις ψυχοκοινωνικές ανάγκες τους και να επιχειρήσουμε σοβαρά την επανένταξη των δραστών» καταλήγει.