Ο φόβος εδραιώνεται στην Ευρώπη

Πρώτα μία επίθεση σε ένα σύμβολο της ελευθερίας της έκφρασης. Κατόπιν, μία επίθεση εναντίον της εβραϊκής κοινότητας. Και τέλος, μία συμπλοκή με την αστυνομία. Συνέβη στο Παρίσι τον Ιανουάριο. Και το Σάββατο στην Κοπεγχάγη – εκεί όπου πρωτοδημοσιεύτηκαν, πριν από 10 χρόνια, οι γελοιογραφίες του Προφήτη Μωάμεθ, τις οποίες αναδημοσίευσε κατόπιν και το «Charlie Hebdo». Ενας 22χρονος Δανός με βεβαρημένο ποινικό μητρώο σκότωσε δύο ανθρώπους και τραυμάτισε ακόμη πέντε σε δύο ξεχωριστά τρομοκρατικά χτυπήματα, προτού πέσει και ο ίδιος νεκρός από πυρά αστυνομικών. Για μια «επίθεση εναντίον της δημοκρατίας» έκανε λόγο η δανή πρωθυπουργός Χέλε Θόρνινγκ-Σμιτ. Οπως οι Γάλλοι, έτσι και οι Δανοί εμφανίζονται αποφασισμένοι να υπερασπιστούν τις δημοκρατικές αξίες, και δη την ελευθερία της έκφρασης. «Vi er Danskere» – «Είμαστε Δανοί», είναι σήμερα ο πρωτοσέλιδος τίτλος της γαλλικής «Λιμπερασιόν». Παράλληλα, όμως, ο φόβος εδραιώνεται στην Ευρώπη.

Το χρονικό του τρόμου. Η πρώτη επίθεση σημειώθηκε στις 15.30 του Σαββάτου στο πολιτιστικό κέντρο Krudttonden, σε ένα πλούσιο προάστιο της δανικής πρωτεύουσας. Μισή ώρα νωρίτερα, είχε ξεκινήσει εκεί εκδήλωση με θέμα «Τέχνη, βλασφημία και ελευθερία της έκφρασης». Τη διοργάνωνε μια επιτροπή στήριξης στον Λαρς Βιλκς, έναν σουηδό σκιτσογράφο ο οποίος ζει υπό αστυνομική προστασία από όταν δημοσίευσε, το 2007, σκίτσο του Μωάμεθ με σώμα σκύλου. Ο Βιλκς ήταν παρών, το ίδιο και ο γάλλος πρεσβευτής στη Δανία. Τα μέτρα ασφαλείας ήταν αυστηρά. Γι’ αυτό και ο δράστης δεν κατάφερε να εισέλθει στον χώρο της εκδήλωσης, κατάφερε όμως να μπει στο πολιτιστικό κέντρο και να πυροβολήσει δεκάδες φορές με το αυτόματο όπλο του σκοτώνοντας έναν από τους συμμετέχοντες που είχε βγει για λίγο έξω, τον 55χρονο δανό ντοκιμαντερίστα Φιν Νεργκάαρντ, και τραυματίζοντας τρεις αστυνομικούς.

Ο δράστης κατάφερε επίσης να διαφύγει με αυτοκίνητο, το οποίο εγκατέλειψε σε κοντινή απόσταση. Κατόπιν τηλεφώνησε από θάλαμο σε ταξί και μετέβη στο Νόρεμπρο, μια πολυπολιτισμική συνοικία της πόλης. Χάρη στις κάμερες ασφαλείας και στη μαρτυρία του οδηγού του ταξί θα έφτανε τελικά σε αυτόν η αστυνομία. Νωρίτερα όμως, γύρω στη 1 χθες το πρωί και αφού πέρασε για λίγο από το διαμέρισμά του, ο 22χρονος με την «όψη Αραβα» επιτέθηκε στην κεντρική συναγωγή της Κοπεγχάγης, σκοτώνοντας έναν φύλακα, τον 37χρονο Νταν Ουζάν, και τραυματίζοντας ακόμη δύο αστυνομικούς την ώρα που δεκάδες άνθρωποι παρίσταντο στο εσωτερικό σε μια τελετή Μπαρ-Μίτσβα. Τελικά, γύρω στις 5 χθες το πρωί, έπεσε νεκρός στο Νόρεμπρο, έπειτα από συμπλοκή με την αστυνομία που του είχε πλέον στήσει καρτέρι.

Εμπνευση από το Παρίσι. Οι δανικές Αρχές μίλησαν για έναν 22χρονο άνδρα γεννημένο στη Δανία, γνωστό στην αστυνομία λόγω βίαιου παρελθόντος, εμπλοκής με συμμορίες και οπλοκατοχής. Οι υπηρεσίες πληροφοριών της χώρας δεν γνωρίζουν αν είχε επισκεφθεί τη Συρία ή το Ιράκ, όπως δήλωσε όμως ο επικεφαλής τους, Γενς Μάντσεν, «ενδεχομένως να εμπνεύστηκε από τις επιθέσεις στο Παρίσι» καθώς και από «την ισλαμική προπαγάνδα που διαχέεται από το Ισλαμικό Κράτος ή άλλες τρομοκρατικές οργανώσεις». Αναλογικά με τον πληθυσμό της, σημείωνε η «Μοντ», η Δανία αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα αναχωρήσεων για τη Συρία με σκοπό την τζιχάντ. Στο πλαίσιο της «μεγάλης έρευνας» που μόλις ξεκίνησε, η αστυνομία επέδραμε χθες σε Ιντερνετ καφέ της Κοπεγχάγης συλλαμβάνοντας δύο άτομα. Φωνές αλληλεγγύης και συμπαράστασης έφταναν χθες στη Δανία από όλη την Ευρώπη και πέραν αυτής. «Δεν μου προκαλούν έκπληξη οι επιθέσεις, είναι όμως φρικτό» δήλωνε ένας 52χρονος κάτοικος της Κοπεγχάγης, ο Μπο Αντερσεν. «Είναι ένα καμπανάκι για τον κόσμο όπου ζούμε. Νομίζω πως όλοι βρισκόμαστε σε κατάσταση σοκ. Εχουν γίνει τόσο πολλές απόπειρες τα τελευταία δέκα χρόνια και αυτή είναι η πρώτη φορά που οι δανικές υπηρεσίες πληροφοριών δεν αντιλήφθηκαν κάτι εγκαίρως. Ισως γιατί ήταν ένας μοναχικός λύκος».

Το Ισραήλ και το «έρημο νησί»
Νέα έκκληση προς τους Εβραίους της Ευρώπης να μεταναστεύσουν μαζικά στο Ισραήλ απηύθυνε χθες ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου, όπως είχε κάνει και μετά τις επιθέσεις στο Παρίσι. «Αν ο τρόπος να αντιμετωπίσουμε τον τρόμο είναι να το σκάσουμε για κάπου, τότε θα έπρεπε να πάμε όλοι σε κάποιο έρημο νησί» τού απάντησε ο ραβίνος Γιαΐρ Μελχιόρ, η ανώτατη Αρχή στη δανική εβραϊκή κοινότητα.