[Ανάλυση] Αναζητώντας νέους ρόλους

Μια θεωρία που ασπάζονται πολλοί σε όλο το πολιτικό φάσμα λέει ότι οι πρωθυπουργοί δεν πληρώνουν τον τρόπο που πρωθυπουργεύουν αλλά τον τρόπο που αντιπολιτεύτηκαν. Ο μόνος που ξέφυγε ήταν ο Κώστας Σημίτης, επειδή δεν υπήρξε ποτέ αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης – μεταπήδησε στην πρωθυπουργία από τα έδρανα της συμπολίτευσης. Το πλήρωσε, όμως, ο Κώστας Καραμανλής, επαγγελλόμενος μια «επανίδρυση του κράτους» που δεν ήρθε ποτέ και καταγγέλλοντας τον προκάτοχό του ως «αρχιερέα της διαπλοκής», με εισαγγελική παρρησία. Αυτό πλήρωσε, πολύ πιο ακριβά, ο Γιώργος Παπανδρέου, καταφεύγοντας σε ασκήσεις αντιπολίτευσης στο πεζοδρόμιο και επιδεικνύοντας μια κραυγαλέα αδυναμία ανάγνωσης των οικονομικών συνθηκών. Το τίμημα κατέβαλε μεταχρονολογημένα και ο Αντώνης Σαμαράς, καθώς δεν αρκούσαν τα πρωτογενή πλεονάσματα για να εξισορροπήσουν την αντιμνημονιακή εξαλλοσύνη της ΝΔ την περίοδο 2010-2011 και τον απατηλό κόσμο των Ζαππείων. Αυτός ο κόσμος είχε εντυπωθεί στη μνήμη της πλειοψηφίας που έφθασε στις κάλπες της 25ης Ιανουαρίου.

Ο τρόπος που αντιπολιτεύθηκε την προηγούμενη διετία ο Αλέξης Τσίπρας δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα του επιτρέψει να ξεφύγει από τον κανόνα. «Μου ζητούσατε να συναινέσω στην καταστροφή» επέπληξε τον Σαμαρά στην πρεμιέρα των προγραμματικών δηλώσεων της δικής του κυβέρνησης. «Στο λάθος συναίνεση δεν δίνω» διεκήρυττε από το ίδιο βήμα ο πρόεδρος της ΝΔ -απευθυνόμενος τότε στον Παπανδρέου και συναντώντας τον ΣΥΡΙΖΑ στην πλατεία των Αγανακτισμένων. Από την εναλλαγή ρόλων ανάμεσα στον Τσίπρα και στον Σαμαρά, ωστόσο, δεν προεξοφλείται μια επιστροφή της πολιτικής σκηνής στον Φεβρουάριο του 2011. Κυρίως επειδή οι δυο τους (που παραμένουν οι βασικοί μονομάχοι στο πεδίο κυβέρνησης – αξιωματικής αντιπολίτευσης, παρά την αλλαγή ρόλων), έχουν σωρεύσει μια πενταετή εμπειρία, η οποία μπορεί να λειτουργήσει ως πυξίδα για μιαν άλλη κατεύθυνση. Προς το παρόν φάνηκε να ψάχνουν τα όρια του νέου ρόλου τους.

Από τα υπερυψωμένα κυβερνητικά έδρανα ο νέος Πρωθυπουργός έχει μια νέα οπτική της αίθουσας της Ολομέλειας – και της κατάστασης των πραγμάτων. Παρά τη συγκινησιακά φορτισμένη ομιλία του, έδειξε να αντιλαμβάνεται ότι τα δεδομένα που βάζουν στο τραπέζι εταίροι και δανειστές δεν ταυτίζονται με την προεκλογική ατζέντα του. Πλέον έχει την ευθύνη των αποφάσεων και από την τριήμερη συζήτηση στη Βουλή διαφάνηκε ότι υπάρχουν πλειοψηφίες για όποια κατεύθυνση ακολουθήσει.

Νέα δεδομένα κατέγραψε και ο Αντώνης Σαμαράς, επιστρέφοντας στην πρώτη σειρά των εδράνων της αντιπολίτευσης. Η ισορροπία που αναζητεί δεν απευθύνεται μόνο στο εσωκομματικό πεδίο, αλλά σε ένα ευρύτερο ακροατήριο. Το εγχείρημα δεν είναι εύκολο. Αυτή τη φορά δεν μπορεί να κρατά την μπαγκέτα του αντιμνημονιακού αγώνα. Αλλά ούτε να προβάλλει ως ιεροκήρυκας του Μνημονίου. Και ως καθοδηγητής του εγχώριου ευρωπαϊκού τόξου μπορεί να εμφανιστεί μόνο εάν κινηθεί αντιευρωπαϊκά ο διάδοχός του. Πολύ σύντομα θα φανεί εάν οι δύο μονομάχοι έχουν γίνει σοφότεροι.