65ο Φεστιβάλ Βερολίνου: Ο καλός «Τζέιμς Ντιν», ο κακός Χέρτσογκ, ο υπέροχος Σέρλοκ

Ταινίες ξακουστών δημιουργών, πρωτοεμφανιζόμενοι που κυνηγούν τη μεγάλη ευκαιρία, ένα κινηματογραφόφιλο κοινό προς αναζήτηση του μεγάλου αριστουργήματος, παραγωγοί και διανομείς σε παροξυσμό διαπραγματεύσεων και όλα αυτά σε χιονισμένο καμβά: το Φεστιβάλ Βερολίνου σε μια παράγραφο.

Εξηγούμαι, ξεκινώντας από το τελευταίο: το τμήμα της βερολινέζικης αγοράς είναι τόπος συνάντησης εκ των σημαντικότερων στην Ευρώπη, πιθανότατα ο δεύτερος πιο σημαντικός μετά τις Κάννες. Εδώ καταφθάνουν οι έλληνες παραγωγοί που αναζητούν συμπαραγωγούς για τις νέες ταινίες τους, όπως η Φαίδρα Βόκαλη, παραγωγός του «Suntan» σε σκηνοθεσία Αργύρη Παπαδημητρόπουλου (η ίδια έχει αναλάβει και τη νέα ταινία του Κωνσταντίνου Σαμαρά που μετά τις βραβευμένες «Αυγοθήκες» του ετοιμάζεται να ντεμπουτάρει στη φόρμα μεγάλου μήκους με το «Μαγικό δέρμα»). Εδώ έρχονται και οι διανομείς που αναζητούν το διαμάντι που θα κάνει τη διαφορά, προσπαθώντας πολλές φορές να μαντέψουν και τη Χρυσή Αρκτο (ελάχιστοι τα έχουν καταφέρει).

Σημειώστε επίσης πως το Βερολίνο είναι ο κατ’ εξοχήν τόπος της φιλμικής, όπως και κάθε καλλιτεχνικής πρωτοπορίας. Ολες οι μοντέρνες, ρηξικέλευθες φιλμικές τάσεις παρουσιάζονται πρώτα εδώ. Θα μου πείτε, μα προσφάτως βράβευσαν τους ηλικιωμένους Ταβιάνι. Κι εγώ θα απαντήσω πως μονάχα ένας κινηματογραφικά αγράμματος δεν θα αναγνώριζε τον μοντερνισμό τους. Η μοντέρνα φιλμική γραφή δεν αποτελεί αποκλειστικότητα των νέων – τι να πει και ο Γκοντάρ δηλαδή;

ΚΙΝΤΜΑΝ ΚΑΙ ΦΡΑΝΚΟ. Τι γίνεται όμως με τις ταινίες των ξακουστών δημιουργών; Σε μια σεκάνς της «Βασίλισσας της Ερήμου», ένας νάνος κάνει μια θεαματική έξοδο από κάστρο (της ερήμου, προφανώς), κρατώντας τα ηνία δύο αλόγων, επί των οποίων κάθονται δύο καβαλάρηδες με δεμένα μάτια, τοποθετημένοι ανάποδα. Είναι και η μόνη εικόνα σε ολόκληρο το φιλμ που θυμίζει το σινεμά του Βέρνερ Χέρτσογκ. Ο σκηνοθέτης του «Αγκίρε», του «Φιτσκαράλντο» και του «Bad Lieutenant: Port of call» (ναι, αυτό με τον Νίκολας Κέιτζ) ανέκαθεν έστηνε ταινίες για ήρωες σε οριακό σημείο – εδώ όμως έχουμε να κάνουμε με ένα Αρλεκιν και μάλιστα μισοψημένο. Εδώ, η Νικόλ Κίντμαν ενσαρκώνει την Γκέρτρουντ Μάργκαρετ Μπελ, αρχαιολόγο, συγγραφέα και κατάσκοπο της Βρετανίας, μια θηλυκή βερσιόν του Λόρενς της Αραβίας (τον οποίο Λόρενς εδώ ενσαρκώνει ο Ρόμπερτ Πάτινσον). Ειλικρινά, το φιλμ μοιάζει σαν εκείνες τις πολύ δημοφιλείς μίνι σειρές που κυκλοφορούσαν σε ζεύγη βιντεοκασετών τη δεκαετία του ’80. Α, παίζει και ο Τζέιμς Φράνκο. Το κομοδίνο μου θα έπαιζε καλύτερα. Η δε συνέντευξη Τύπου ήταν από τις πιο βαρετές: ο ένας έδινε συγχαρητήρια στον άλλον, λες και όλοι τους είχαν δει άλλη ταινία.

ΜΠΕΪΛ ΚΑΙ ΠΟΡΤΜΑΝ. Ο Τέρενς Μάλικ πάλι δεν απογοητεύει, επειδή εδώ και χρόνια έχει αναπτύξει ένα ύφος τόσο προσωπικό, το οποίο ή σε κερδίζει ή το απορρίπτεις από το πρώτο καρέ. Στο «Knight of cups» («Βαλές Κούπα» θα ήταν μια ακριβής μετάφραση), παρακολουθούμε την απεγνωσμένη πορεία ενός άνδρα προς τη λύτρωση – ο Κρίστιαν Μπέιλ, βασανισμένος ήρωας σε ένα απαστράπτον Λος Αντζελες, αναζητά την ευτυχία ανάμεσα σε ένα πλήθος γυναικών (μεταξύ αυτών, η Κέιτ Μπλάνσετ και η Νάταλι Πόρτμαν) ενώ η αφήγηση ρέει μαγικά χάρη στην εξωπραγματική steadycam του Εμανουέλ Λουμπέσκι. Στη μουσική, ο Μάλικ χτίζει ηχοχρώματα βασισμένος πότε στην techno των Biosphere και πότε σε κλασικές συνθέσεις του Μπετόβεν και του Ντεμπισί, ενώ αξίζει να πούμε πως πρόκειται μάλλον για την πιο «βατή» ταινία της τριλογίας που ξεκίνησε με το υπέροχο «Δέντρο της ζωής» και συνεχίστηκε με το «Ως το θαύμα». Στη συνέντευξη Τύπου, ο Μπέιλ και η Πόρτμαν δήλωσαν πως «αγκάλιασαν το μυστήριο της ταινίας». «Τι άλλο να κάνεις όταν γνωρίζεις μεν τον χαρακτήρα που ενσαρκώνεις, αλλά όχι την ιστορία;» αναρωτήθηκε η Νάταλι Πόρτμαν. Λογικό – άλλωστε ο Μάλικ συνθέτει τις ταινίες του στο μοντάζ και όχι στο χαρτί.  

ΙΑΝ ΜακΚΕΛΕΝ. Οι φίλοι των πιο κλασικών θεαμάτων μπορούν άνετα να «ποντάρουν» στον Σέρλοκ Χολμς. Εστω κι αν εδώ ο φημισμένος ήρωας βρίσκεται μάλλον στο λυκόφως της ζωής. Το «Mr. Holmes», με τον Ιαν ΜακΚέλεν να ενσαρκώνει τον ήρωα του Σερ Αρθουρ Ντόιλ στα 93 του χρόνια, επικεντρώνεται γύρω από την προσπάθειά του να επιλύσει το αίνιγμα ενός άλυτου, ακόμα, αινίγματος που τον είχε απασχολήσει στα χρόνια της νιότης του. Υποβοηθούμενη από φλας μπακ, η αφήγηση συνθέτει ένα πολυεπίπεδο δράμα όπου ο ΜακΚέλεν (με τον οποίο ο σκηνοθέτης Μπιλ Κόντον είχε συνεργαστεί στο παρελθόν με το «Θεοί και Δαίμονες») δίνει μια άκρως οσκαρική ερμηνεία. Θυμηθείτε πού το πρωτοδιαβάσατε αυτό.

ΕΚΤΟΣ ΣΥΝΑΓΩΝΙΣΜΟΥ. Το μεγάλο αριστούργημα πάντως του Φεστιβάλ, μέχρι τώρα, προβλήθηκε εκτός συναγωνισμού και είναι το «Life» του Αντον Κόρμπιν. Το στόρι, εξαιρετικό: το 1955, ο φωτογράφος Ντένις Στοκ συναντά τον Τζέιμς Ντιν. Είναι βέβαιος πως ο νεαρός αυτός ηθοποιός θα γίνει σύντομα σταρ πρώτου μεγέθους και έτσι αναλαμβάνει για λογαριασμό του Life Magazine να τραβήξει μια σειρά φωτογραφιών (όπως αυτή με τον Ντιν με μαύρο παλτό και το τσιγάρο στα χείλη, στην Times Square) που, ουσιαστικά, τον εκτίναξαν λίγο πριν ο ηθοποιός εμφανιστεί στον πρωταγωνιστικό ρόλο του «Επαναστάτης χωρίς αιτία», επτά μήνες πριν πεθάνει, στα 24 του χρόνια. Ενα «κλικ» ζωής, επτά ημέρες καθοριστικές για τις ζωές και των δύο ανδρών, σε μια ταινία γυρισμένη από έναν σκηνοθέτη που ξεκίνησε ως φωτογράφος και σίγουρα θαυμάζει τη δουλειά του Στοκ. Το «Life» είναι μια απο εκείνες τις μαγικές ταινίες που αρχίζουν να συντελούνται μέσα σου μόλις τα φώτα της αίθουσας ανάβουν. Υπέροχος ο Ντέιν ΝτεΧάαν ως Τζέιμς Ντιν, εξαίσιο αντίβαρο ο Ρόμπερτ Πάτινσον (πάλι αυτός) ως Ντένις Στοκ.